FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Firma e tij u tërhoq nga një hotel luksoz i planifikuar në Serbi pas protestave antiqeveritare, ndërsa një vendpushim në Shqipëri po lihet në hije nga skandalet lokale...
Projektet e shkëlqyera të Jared Kushner në Ballkan po përplasen me realitetet e të bërit biznes në rajon.
Affinity Partners, fondi privat i kapitalit në pronësi të dhëndrit të Donald Trump, këtë javë hoqi dorë nga planet për një hotel luksoz në Serbi për shkak të tensioneve politike rreth projektit. Në Shqipëri, një propozim për të transformuar një ishull të izoluar në Adriatik po ecën përpara, megjithëse vendi është i zhytur në një sërë skandalesh korrupsioni që kërcënojnë të minojnë qeverinë.
Kulla Trump në Beograd ka qenë një investim kryesor për Presidentin serb Aleksandar Vuçiç, partia politike e të cilit nxiti legjislacion të posaçëm për të hequr çdo pengesë, edhe pse u dha një shtysë të re protestave kundër tij që kanë vazhduar për më shumë se një vit.
Ndërkohë, investimi më i madh i vetëm i huaj i drejtpërdrejtë perëndimor i qeverisjes 12-vjeçare të kryeministrit shqiptar Edi Rama është pjesë e vendosmërisë së tij për të provuar se vendi është i hapur për para të mëdha të huaja.
Qeveria në Tiranë thotë se puna për ndriçimin e gjelbër në projektin luksoz prej 1.4 miliardë dollarësh është kritike për transformimin e asaj që ishte një vend i izoluar i prapambetur në një destinacion turistik që konkurron me Greqinë fqinje. Trashëgimia e më shumë se 4 dekadave si diktatura më izoluese e Evropës është e vështirë të hidhet poshtë, edhe në një vend që tani është ndër më pro-amerikanët në botë.
Zyra e prokurorit special ka hapur hetime për projektet më të mëdha të infrastrukturës në Vlorë, bashkia ku është planifikuar zhvillimi. Ato kanë të bëjnë me një aeroport të ri ndërkombëtar dhe një tunel autostrade.
"Ky projekt nuk është thjesht 'një tjetër vendpushim', tha Julian Adili, drejtori ekzekutiv i zhvillimit shtetëror të shtetit shqiptar dhe pasurive të patundshme, në një intervistë në zyrën e tij në qendër të Tiranës në fund të muajit të kaluar. Ai tha se "ky është një nga investimet më ambicioze në vitet e fundit në Shqipëri, me potencialin për të ndryshuar perceptimin ndërkombëtar të vendit."
Mundësi e humbur
Affinity tha në një deklaratë se projekte si ai në Beograd "duhet të bashkojnë në vend që të ndajnë" dhe u tërhoq nga respekti për popullin e Serbisë. Vendimi erdhi gjithashtu pasi një zyrtar qeveritar që ndihmoi në hapjen e një rruge për zhvillimin u padit.
Vuçiç fajësoi aktivistët për prishjen e planeve.
"Disa kombe janë padyshim më të gatshme të kuptojnë vendimet e udhëheqjes së tyre sesa ato në Serbi. Shqipëria tani do të marrë vëmendjen dhe publicitetin sepse "e gjithë familja Trump do ta lavdërojë projektin", tha ai, duke shtuar "ne serbët jemi mjeshtra të mundësive të humbura".
Kushner planifikon të ndërtojë një vendpushim luksoz së bashku me një marinë në ishullin e Sazanit, një ish-bazë ushtarake shqiptare. Interesi i tij fillestar lindi nga një vizitë në Shqipërinë vitin 2021.
Një zëdhënës i Affinity tha se heqja dorë nga planet në Serbi "nuk ka asnjë ndikim" në Shqipëri. Asher Abehsera, CEO i Affinity Global Development, nuk iu përgjigj kërkesave për koment.
Ky vit solli një numër të paparë hetimesh për projekte dhe zyrtarë të nivelit të lartë në Tiranë, përfshirë disa nga bashkëpunëtorët më të ngushtë të Ramës.
Ashtu si pjesa më e madhe e rajonit, Shqipëria ka luftuar për t'u çliruar nga korrupsioni. Në indeksin e fundit vjetor të korrupsionit të Transparency International, ajo renditet e 80-ta. Ky ishte një përmirësim krahasuar me vitin e kaluar dhe mbi Serbinë, Hungarinë dhe Ukrainën, por ende poshtë Bullgarisë, e cila u trondit së fundmi nga protestat.
Muajin e kaluar, zyra e prokurorit special, e njohur si SPAK, paditi Belinda Ballukun, e cila është ministrja e infrastrukturës dhe energjisë dhe zëvendëskryeministrja e Ramës. Akuzat ishin për "shkelje të barazisë së pjesëmarrësve në tendera ose ankande publike", të kryera dyshohet se në bashkëpunim me zyrtarë të tjerë.
Ajo është zyrtarja më e lartë nga rrethi i ngushtë i Ramës që përballet me akuza. Disa drejtues të tjerë të agjencive dhe anëtarë të komisionit të prokurimit u paditën gjithashtu nën të njëjtën akuzë dhe janë nën arrest shtëpiak.
Balluku u pezullua nga rolet e saj në kabinet dhe u ndalua të largohej nga vendi. Ajo mohon çdo shkelje, duke thënë se akuzat ishin një "shpifje, insinuata, gjysmë të vërteta dhe gënjeshtra". Ajo premtoi të bashkëpunonte plotësisht me autoritetet.
Këtë javë, SPAK paraqiti zyrtarisht një kërkesë në parlamentin e Shqipërisë duke kërkuar heqjen e imunitetit të Ballukut nga ndjekja penale. Ajo është gjithashtu nën hetim për përfshirjen e saj në shtatë procedura të tjera të prokurimit publik të lidhura me projekte të mëdha infrastrukturore në Tiranë, tha SPAK.
Kryebashkiaku i Tiranës, Erion Veliaj, një tjetër aleat i ngushtë i Ramës, u arrestua më parë gjatë vitit me akuza për korrupsion, pastrim parash dhe fshehje pasurie.
Ndërsa kryeministri i mirëpriti hetimet, ai paralajmëroi se është kundër "dënimit në gjykatën e politikës ose medias". Ai e kritikoi pezullimin e Ballukut si një "ndërhyrje të hapur" në degën ekzekutive që pengon aftësinë e qeverisë për të funksionuar.
"Qëllimi fisnik i luftimit të korrupsionit nuk justifikon përdorimin e ndonjë mjeti të gabuar", tha Rama. Zyra e tij nuk iu përgjigj kërkesave për një intervistë ose koment për këtë artikull.
SPAK po heton gjithashtu Aeroportin Ndërkombëtar të Vlorës, një nga projektet kryesore të infrastrukturës së Shqipërisë, me fokus në kontratën e tij të koncesionit.
Aeroporti supozohej të kishte qenë në funksion gjatë verës për t'u kujdesur për një numër rekord turistësh. Gjatë një vizite në mars, Rama e quajti aeroportin "një pasqyrë të ambicies sonë". Në vend të kësaj, faza përfundimtare e ndërtimit është pezulluar.
Aeroporti gjithashtu do t'i shërbejë përfundimisht resortit luksoz ishullor të Kushnerit. Zyrtarët shqiptarë thonë se projekti nuk do të pengohet nga asnjë prej hetimeve.
"Shqipëria po bëhet gjithnjë e më e famshme në botë për shkak të këtij investimi", tha Agron Shehaj, një sipërmarrës i cili themeloi Partinë e Mundësisë në opozitë vitin e kaluar. "E vetmja gjë që na duhet është transparenca për këtë. Kjo është në interes të të gjithëve."
Në të vërtetë, transparenca ka qenë një problem në Shqipëri. Që nga shpërbërja e regjimit të diktatorit Enver Hoxha në fillim të viteve 1990, ajo ka kaluar nëpër një bum të paparë të pasurive të patundshme që u shtri nga kryeqyteti deri në vijën bregdetare, duke ndryshuar imazhin e saj të izoluar dhe të pazhvilluar.
Megjithatë, bollëku, së bashku me trafikun e drogës, nxitën gjithashtu korrupsionin. Rama arriti ta nxirrte vendin nga lista gri e Task Forcës së Veprimit Financiar në vitin 2023, pasi shtrëngoi rregullat e pastrimit të parave dhe përmirësoi zbatimin e ligjit.
Rivali kryesor i Ramës, Sali Berisha, i cili ka udhëhequr Partinë Demokratike që nga viti 1990, është sanksionuar nga SHBA-ja dhe Mbretëria e Bashkuar për përfshirje në korrupsion. Ai është gjithashtu nën hetim në vendin e tij. Berisha mohon të gjitha shkeljet.
Sazani gjithashtu ka pasur problemet e veta. Një numër i vogël ushtarësh ende jetojnë në ishull, duke kaluar kohën, ndërsa shohin turistët që vizitojnë ndërtesa ushtarake të braktisura. Policia më parë këtë vit zbuloi mbi 3,000 litra karburant të dyshuar se është përdorur për trafik droge, raportuan mediat lokale. Ende nuk janë ngritur akuza.
Tani është shansi i Shqipërisë ta lërë pas këtë dhe të ecë përpara, dhe fillon me projektin e Kushnerit, tha Adili në fondin shtetëror të pasurive të patundshme në Tiranë.
Nëse ka sukses, "do të hapë rrugën për investime të tjera ndërkombëtare në Shqipëri në turizëm, infrastrukturë dhe mikpritje", tha ai.
“Kjo do të rrisë reputacionin e vendit si një destinacion investimi”, shtoi ai. /Përshtatur nga Bloomberg/
Në detin Adriatik ka peshk. Herë pas here kalojnë tranzit edhe peshkaqen. Amerikanët të japin grep për të zënë peshk, por nuk janë peshk që ti zërë me grep 'KastaPolitike e Tiranës'.