FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Në një përpjekje për të ngrohur marrëdhëniet, Komisionerja e Zgjerimit Marta Kos do të vizitojë Turqinë të premten...
Pasi e ka parë Turqinë si problem për vite me radhë, Bashkimi Evropian tani po e sheh atë si pjesë të zgjidhjes. Ndërsa negociatat për paqen në Ukrainë po fitojnë vrull, roli i mundshëm i Turqisë në rendin e pasluftës, veçanërisht si paqeruajtëse dhe ndërmjetëse rajonale e fuqisë në Detin e Zi, e bën atë një partner kritik për BE-në. Megjithatë, Brukseli po bën hapa të vegjël me një vend që ka qenë prapa në demokraci dhe udhëheqësi islamist i të cilit, Rexhep Tajip Erdogan, ka burgosur kundërshtarë politikë të profilit të lartë.
Në një përpjekje për të ngrohur marrëdhëniet, Komisionerja e Zgjerimit Marta Kos do të vizitojë Turqinë të premten. Përpara udhëtimit të saj, Kos i tha POLITICO-s në një deklaratë me shkrim: "Paqja në Ukrainë do të ndryshojë realitetet në Evropë, veçanërisht në rajonin e Detit të Zi. Turqia do të jetë një partner shumë i rëndësishëm për ne. Përgatitja për paqe dhe stabilitet në Evropë nënkupton përgatitjen e një partneriteti të fortë me Turqinë."
Turqia është një fuqi e madhe ushtarake. Ajo ka forcat e dyta më të mëdha të armatosura në NATO dhe mban një pozicion strategjik vendimtar në Mesdhe dhe Lindjen e Mesme. Kontrolli i Bosforit nga Ankaraja i jep asaj një ndikim të madh mbi sigurinë rajonale dhe luajti një rol kyç në ndërmjetësimin e marrëveshjes së Detit të Zi në korrik 2022 që u dha kalim të sigurt anijeve që transportonin drithëra ukrainase.
Vendi me 88 milionë banorë ka thënë gjithashtu se është i gatshëm të dërgojë trupa paqeruajtëse në Ukrainë nëse arrihet një marrëveshje me Rusinë dhe se do të marrë një rol udhëheqës në sigurinë e Detit të Zi. Megjithatë, marrëdhëniet midis BE-së dhe Turqisë janë përkeqësuar me kalimin e viteve dhe vështirë se janë ndihmuar nga kthesa e Erdoganit drejt autokracisë dhe shtypja e kryetarëve të bashkive të opozitës. Edhe pse zyrtarisht një kandidat për t'u bashkuar me BE-në, negociatat janë ngrirë që nga viti 2018 .
"Në raportet e fundit të zgjerimit të BE-së kemi parë hapa larg standardeve të BE-së, veçanërisht në sundimin e ligjit dhe demokracinë. E di që Turqia ka një traditë shumë të gjatë demokratike dhe gjithashtu një shoqëri civile të fortë, dhe kjo është ajo që duhet të shohim të forcohet për të ndërtuar besim midis BE-së dhe Turqisë", tha Kos.
Në Ankara, për të ndërmarrë hapat e parë drejt një afrimi, Kos do të marrë pjesë në një ceremoni në të cilën Banka Evropiane e Investimeve dhe Turqia do të nënshkruajnë një marrëveshje kredie prej 200 milionë eurosh për projekte të energjisë së rinovueshme. BEI pezulloi huadhënien e re për Turqinë në vitin 2019 për shkak të një mosmarrëveshjeje mbi shpimet për naftë dhe gaz pranë Qipros.
Gjithashtu të premten, Komisioni do të zbulojë një studim mbi "avancimin e një axhende të lidhjes ndërrajonale" me Turqinë, Evropën Qendrore dhe Kaukazin Jugor. Studimi, i parë nga POLITICO, përcakton se si nevojiten investime për të forcuar lidhjet e transportit, tregtisë, energjisë dhe dixhitale përgjatë Korridorit Trans-Kaspik, i cili lidh Kinën, Azinë Qendrore, Kaukazin Jugor dhe Detin e Zi.
Këto janë hapat e parë simbolikë drejt rikthimit të Ankarasë në BE, por nuk janë ato që Turqia dëshiron realisht nga BE-ja, kjo do të ishte një marrëveshje e përditësuar e bashkimit doganor. Marrëveshjet e reja tregtare të nënshkruara nga Brukseli me Indinë dhe grupin Mercosur të vendeve të Amerikës së Jugut e vënë Turqinë në një disavantazh konkurrues. Pasi të hyjnë në fuqi, Ankaraja do të detyrohet të japë akses pa tarifa për mallrat nga këto vende, por ky përfitim nuk do të jetë reciprok.
Edhe Ekrem Imamoglu, kryetari i bashkisë së Stambollit i zgjedhur në mënyrë demokratike, arrestimi i të cilit marsin e kaluar shkaktoi protesta masive mbarëkombëtare dhe dënim ndërkombëtar, u shpreh në favor të përmirësimit të marrëveshjes së bashkimit doganor.
Në një lutje të dërguar nga qelia e tij e burgut drejtuar Presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, kryetarit të Këshillit Evropian António Costa dhe Presidentes së Parlamentit Roberta Metsola, Imamoglu i kërkoi BE-së të modernizojë marrëveshjen doganore me Turqinë.
"Unioni Doganor mbetet i vetmi kuadër normativ dhe i bazuar në rregulla që mbështet marrëdhëniet Turqi-BE. Pas marrëveshjeve të tregtisë së lirë të BE-së me Mercosur-in dhe Indinë, pasojat asimetrike për Turqinë janë bërë gjithnjë e më të dukshme", tha İmamoğlu në një postim në rrjetet sociale të enjten.
Përditësimi i marrëveshjes së Turqisë do të kërkonte miratimin e Këshillit Evropian. Megjithatë, Greqia dhe Qiproja janë kategorikisht kundër ngrohjes së marrëdhënieve pa një gjest vullneti të mirë nga Ankaraja. Qiproja dëshiron që Ankaraja të lejojë anijet e saj të hyjnë në portet turke, sipas një zyrtari të BE-së. Ankaraja nuk e njeh Qipron për shkak të ndarjes së ishullit në vitin 1974 pas një pushtimi ushtarak turk.
“Forca e çdo partneriteti të ardhshëm duhet të mbështetet nga marrëdhënie të mira politike me shtetet tona anëtare, dhe veçanërisht nga marrëdhënie të mira fqinjësore dhe marrëdhënie me Qipron”, tha Kos.
Zëvendësministrja e Qipros për Çështjet Evropiane, Marilena Raouna, i tha POLITICO-s se presidenca e vendit në Këshillin e BE-së "mund të jetë një mundësi" për marrëdhëniet BE-Turqi. Ajo tha se Qiproja ka qenë konstruktive. Dhe ne presim që edhe Turqia të angazhohet në mënyrë konstruktive.
Deri më tani, Ankaraja ka treguar pak oreks për të ofruar një degë ulliri. Vitin e kaluar ajo hodhi poshtë propozimin e Presidentit të Qipros, Nikos Christodoulides, që Turqia të hapte portet e saj për anijet me flamur qipriot në këmbim të aksesit më të lehtë në viza evropiane për biznesmenët turq.
Por riformësimi i marrëdhënieve gjeopolitike dhe tregtare nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, mund t’i shtyjë Evropën dhe Turqinë përsëri drejt njëra-tjetrës.
“Bota po ndryshon dhe historia po përshpejtohet. Marrëdhëniet Turqi-BE gjithashtu duhet të përshtaten. Mënyra se si këto marrëdhënie mund të forcohen është duke u bazuar në interesa të ndërsjella. Shpresojmë që të mund të ndërtojmë mbi këtë filozofi në një mënyrë shumë konkrete. Objektivi strategjik i Turqisë vazhdon të jetë anëtarësimi në Bashkimin Evropian dhe kjo duhet të jetë drita udhërrëfyese në marrëdhëniet tona”, tha për POLITICO ambasadori i Turqisë në BE, Yaprak Balkan.
Rinisja e negociatave të anëtarësimit në BE nuk është ende në mendjen e BE-së. Megjithatë, Kos tha se"duhet t'i shohim me sy të rinj marrëdhëniet tona me Turqinë.
"Vizita ime në Ankara... ka të bëjë me rindërtimin e besimit dhe eksplorimin se si mund ta bëjmë marrëdhënien tonë ekonomike të funksionojë më mirë për të dyja palët", tha Kos./Përshtati “Pamfleti” nga “Politico”
Lini një Përgjigje