FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Iluzionet për boshte të forta udhëheqëse, si ai franko-gjerman, janë zbehur. Në vend të tyre po shfaqet një model bashkëpunimi fleksibël, ku shtetet angazhohen sipas interesave dhe objektivave të përbashkëta...
Konferenca e Sigurisë në Mynih dhe takimet në Bruksel treguan se marrëdhëniet mes Evropës dhe Shteteve të Bashkuara po hyjnë në një fazë të re. Sipas ambasadorit dhe ish-Sekretarit të Përgjithshëm të Ministrisë së Jashtme italiane Giampiero Massolo-s, Evropa mbetet e varur nga SHBA për sigurinë, por po shqyrton me më shumë seriozitet mundësinë e një autonomie më të madhe në mbrojtje dhe siguri.
Në një intervistë për "Huffpost", Massolo tha se mesazhi amerikan në Mynih ishte i qartë. Pas toneve të ashpra të një viti më parë, përfaqësuesit e Uashingtonit përsëritën, në mënyrë më diplomatike, se administrata aktuale i sheh me skepticizëm vlerat që Evropa konsideron themel të projektit perëndimor. Në thelb, SHBA kërkon një rishikim të bazës së përbashkët ideologjike që ka mbështetur aleancën transatlantike. Nëse kjo nuk arrihet përmes mirëkuptimit, Uashingtoni do të ndjekë prioritetet e veta.
Reagimi evropian, sipas Massolo-s, ishte i balancuar. Udhëheqës si Friedrich Merz, Emmanuel Macron, Keir Starmer dhe Kaja Kallas riafirmuan se sistemet kushtetuese evropiane nuk lejojnë devijime nga parimet themelore mbi të cilat ndërtohen demokracitë e kontinentit. Në të njëjtën kohë, ata shmangën përshkallëzimin ideologjik, duke qenë të vetëdijshëm se një përplasje e hapur me SHBA-në do të dobësonte më tej unitetin perëndimor dhe do të thellonte ndarjet brenda vetë Bashkimit Evropian.
Nga këto zhvillime del ajo që Massolo e quan “Evropa e së mundshmes”. Kjo është një Evropë që njeh kufijtë e saj: proceset e ndërlikuara vendimmarrëse, varësinë e vazhdueshme nga SHBA për mbrojtjen, mungesën e instrumenteve plotësisht të konsoliduara dhe hezitimin për të marrë pozicione autonome ndaj aktorëve si Kina. Iluzionet për boshte të forta udhëheqëse, si ai franko-gjerman, janë zbehur. Në vend të tyre po shfaqet një model bashkëpunimi fleksibël, ku shtetet angazhohen sipas interesave dhe objektivave të përbashkëta.
Ky model i afrohet konceptit të një Evrope me “gjeometri të ndryshueshme”. Në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë, kjo do të thotë se vendet e gatshme mund të ecin përpara në iniciativa të përbashkëta, ndërsa të tjerat mund të bashkohen më vonë. Massolo e lidh këtë qasje me modelin e “të gatshmëve” në mbështetje të Ukrainës dhe me idenë e forcimit të shtyllës evropiane brenda NATO-s. Ai thekson se nuk ekziston një alternativë e besueshme ndaj NATO-s; për pasojë, çdo përpjekje për autonomi duhet të zhvillohet brenda këtij kuadri.
Debati për një dimension evropian të parandalimit bërthamor përbën një hap të ri në këtë drejtim. Presidenti francez Emmanuel Macron ka propozuar diskutime mbi zgjerimin e rolit të forcës bërthamore franceze në një kontekst evropian, ndërsa kryeministri britanik Keir Starmer ka sinjalizuar gatishmëri për dialog. Massolo e konsideron këtë moment të përshtatshëm, veçanërisht në një klimë ku garancitë amerikane, përfshirë referencat ndaj Nenit 5 të NATO-s, perceptohen si më pak të padiskutueshme se në të kaluarën.
Megjithatë, ai thekson kufijtë praktikë dhe politikë të këtij debati. Forca bërthamore franceze nuk është e integruar në NATO, ndërsa ajo britanike është. Çelësi i përdorimit të armëve bërthamore mbetet në kompetencë kombëtare, çka e bën çdo skemë të përbashkët të ndjeshme për sovranitetin. Hapat e parë, sipas tij, duhet të përqendrohen te koordinimi në rast kërcënimesh ekzistenciale ndaj Evropës, duke ruajtur parimin e kontrollit kombëtar.
Sa i përket Ukrainës, Massolo vëren se SHBA e sheh veten si ndërmjetës midis Moskës dhe Kievit dhe i percepton evropianët si të njëanshëm në mbështetje të Ukrainës. Kjo qasje i jep Evropës peshë politike si mbështetësja kryesore e Kievit, por njëkohësisht e vendos atë jashtë qendrës së negociatave. Sipas tij, rezultati i luftës dhe arkitektura e sigurisë pas saj do të përcaktojnë drejtimin e ardhshëm të debatit evropian për mbrojtjen.
Në këtë kuadër, qëndrimi italian, i përshkruar nga ministri Guido Crosetto si realist dhe i kujdesshëm, mbështetet në dy shtylla: mbajtjen e SHBA-së të angazhuar në Evropë dhe forcimin gradual të autonomisë evropiane. Massolo vlerëson se, për të ardhmen e parashikueshme, Evropa nuk mund të ofrojë një pengesë të besueshme ndaj Rusisë pa mbështetjen amerikane. Por ai paralajmëron se nëse distancimi amerikan thellohet, vendet evropiane do të përballen me vendime më të vështira.
Analiza e Massolo-s paraqet një Evropë më pragmatike, më të vetëdijshme për kufijtë e saj dhe për nevojën për të vepruar. Ajo nuk synon të zëvendësojë SHBA-në, por të reduktojë varësinë nga ajo. Sipas tij, sinjalet e fundit nga Brukseli dhe Mynihu tregojnë se kontinenti ka nisur të marrë seriozisht këtë përgjegjësi. Koha për vendime të plota mund të mos ketë ardhur ende, por përgatitja për to ka filluar.
Lini një Përgjigje