FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Një projekt që nisi me shumë bujë po duket gjithnjë e më i parëndësishëm
Kur Donald Trump themeloi Bordin e Paqes në janar, ai u paraqit si zgjidhja për dhunën dhe vuajtjet në Gaza, por edhe si një model për zgjidhjen e konflikteve të tjera.
Mandati fillestar për të mbikëqyrur armëpushimin e brishtë dhe rindërtimin e enklavës së shkatërruar u zgjerua më pas në një mision më të gjerë. Trump la të kuptohej se Bordi mund të zëvendësonte OKB-në dhe të bëhej “një nga institucionet më me ndikim të krijuara ndonjëherë”.
Realizimi i këtij ambicioni duket më i largët se kurrë. Konfliktet në të gjithë Lindjen e Mesme janë përshkallëzuar në vend që të marrin fund që nga krijimi i Bordit.
Sipas autoriteteve lokale shëndetësore, sulmet izraelite kanë vrarë më shumë se 900 palestinezë në Gaza që nga armëpushimi i tetorit, përfshirë një seri sulmesh vdekjeprurëse gjatë kësaj jave. Izraeli njoftoi së fundmi zgjerimin e kontrollit të tij nga 53 në 60 për qind të territorit të Rripit të Gazës.
Dhuna po rritet gjithashtu në Bregun Perëndimor të pushtuar, ku forcat izraelite vranë një foshnjë 7-muajshe dhe kolonët izraelitë sulmuan një fshat palestinez gjatë kësaj jave. Të dielën, një qytetar palestinez i Izraelit vrau një izraelit në një sulm me armë zjarri.
Lufta vazhdon ende mes Izraelit dhe Hezbollahut në Liban, ku mijëra libanezë dhe dhjetëra ushtarë izraelitë janë vrarë që nga shembja e një armëpushimi tjetër në mars.
Një armëpushim me Iranin, i arritur në prill, është pasuar nga një ngërç diplomatik dhe shkëmbime të përshkallëzuara zjarri në zonën e Ngushticës së Hormuzit. Me fondet e premtuara që ende nuk janë materializuar dhe me vëmendjen e presidentit që duket se është zhvendosur diku tjetër, Bordi ka pasur shumë pak ndikim dhe përballet me një të ardhme të pasigurt.
Mungojnë fondet
Bordi u shpall në janar me shumë publicitet dhe me premtime të rëndësishme financiare.
Trump premtoi 10 miliardë dollarë financim nga Shtetet e Bashkuara, ndërsa anëtarët e tjerë themelues, përfshirë shtetet arabe të Gjirit, premtuan 7 miliardë dollarë të tjerë për të mbështetur misionin e Bordit për ndihmë humanitare dhe rindërtim në Gaza.
Këto angazhime nuk janë realizuar. Një person i përfshirë në projekt i tha Financial Times se “zero dollarë janë depozituar” në fondin e krijuar nga Banka Botërore deri në fund të majit.
Kjo ndodh pavarësisht faktit se 27 vende janë bërë anëtare të plota të Bordit, me një kosto të shpallur prej 1 miliard dollarësh secila. Profesori H.A. Hellyer, specialist për Lindjen e Mesme në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara (RUSI), i tha The i Paper se mungesa e transparencës i ka dekurajuar anëtarët të kontribuojnë me fonde.
“Trump e ka bërë të qartë se ai është aktori kryesor në bord dhe se, pasi anëtarët të kenë dhuruar para, ata nuk kanë kontroll mbi mënyrën se si përdoren ato. Prandaj askush nuk i ka depozituar ende fondet,” tha ai. Analistët kanë ngritur gjithashtu shqetësime për mundësinë e korrupsionit.
“Përzierja e fondeve private të investimeve me fuqinë amerikane dhe gjeopolitikën, e kombinuar me vendimmarrje dhe shpenzime financiare që ka të ngjarë të jenë jo transparente, është një recetë për një oligarki kleptokratike,” shkroi Hugh Lovatt nga Këshilli Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë.
Një zëdhënës i Bordit pretendoi se disa donacione janë bërë përmes një llogarie të JPMorgan.
Ndërsa Banka Botërore është e detyruar të raportojë mbi gjendjen financiare të fondit të Gazës te kontribuuesit dhe anëtarët e bordit, llogaria e JPMorgan nuk i nënshtrohet kërkesave të pavarura për transparencë.
Donacionet e raportuara prej 3 milionë dollarësh nga Maroku dhe 20 milionë dollarësh nga Emiratet e Bashkuara Arabe kanë ndihmuar në financimin e zyrës së Nickolay Mladenov, diplomat bullgar, që shërben si Drejtor i Përgjithshëm i Bordit me një pagë prej 400 mijë dollarësh në vit. Një shumë shtesë prej 100 milionë dollarësh është dhënë së fundmi nga Emiratet e Bashkuara Arabe për trajnimin e një force të re policore në Gaza, por programi ende nuk ka filluar dhe fondet mbeten të ngrira, sipas burimeve të Financial Times.
Bordit i mungon gjithashtu fuqia vepruese. Teknikët palestinezë të emëruar në komitet thonë se nuk kanë mundur të sigurojnë zyra në Gaza, madje as të hyjnë në territor, pasi Izraeli po bllokon hyrjen. Pajisjet e rënda të nevojshme për nisjen e rindërtimit vazhdojnë të mbeten të bllokuara në kufi.
Vizioni i Trump për një “Rivierë të Gazës”, të pasur dhe të transformuar, me rrokaqiej dhe resorte bregdetare, vazhdon të ekzistojë vetëm në video të krijuara me inteligjencë artificiale.
Pengesat përpara
Mladenov i tha Këshillit të Sigurimit të OKB-së në maj se refuzimi i Hamasit për t’u çarmatosur është “pengesa kryesore” për përparimin.
Fraksioni militant, i cili mbetet qeveria de facto e Gazës jashtë zonave të pushtuara nga Izraeli, “ka refuzuar të pranojë çarmatimin e verifikuar, të heqë dorë nga kontrolli me forcë dhe të lejojë një tranzicion të vërtetë civil”, tha ai.
Hamasi ka deklaruar se çdo lëvizje drejt çarmatimit duhet të lidhet me përfundimin e pushtimit izraelit të territoreve palestineze. Organizatat për të drejtat e njeriut kanë argumentuar se kushtëzimi i rindërtimit të Gazës dhe lehtësimit të krizës humanitare me çarmatimin e Hamasit përbën një formë të “ndëshkimit kolektiv”.
Më shumë ndihma janë lejuar të hyjnë në territor që nga shpallja e armëpushimit, por organizatat humanitare dhe banorët thonë se ato mbeten të pamjaftueshme.
“Një në pesë familje po ushqehet vetëm një herë në ditë,” raportoi OKB-ja muajin e kaluar, duke theksuar se “nënat po heqin dorë nga vaktet që fëmijët e tyre të mund të hanë.”
Hellyer vuri në dukje se mbështetja e Izraelit për milicitë kundër Hamasit brenda Gazës është “një arsye kryesore pse Hamasi refuzon të çarmatoset”.
“Nuk mund të presësh që një grup i tillë të dorëzojë armët kur nga njëra anë ka izraelitët dhe nga ana tjetër milicitë që ata kanë armatosur në terren,” tha ai.
Me diplomacinë në ngërç, rreziku i rifillimit të luftimeve në shkallë të gjerë po rritet. Drejtues të lartë të ushtrisë izraelite po bëjnë presion për një ofensivë të re.
Zyrtarët izraelitë vazhdojnë gjithashtu të deklarojnë se planet për largimin e popullsisë palestineze mbeten në fuqi. Ministri i Mbrojtjes, Israel Katz, tha muajin e kaluar se ajo që ai e quajti “migrim vullnetar” do të zbatohet “në kohën dhe mënyrën e duhur”.
Angazhimi i lëkundur i Trump
Pas një vale fillestare promovimi, Trump ka folur shumë pak për Bordin muajt e fundit, duke bërë që analistët të sugjerojnë se ai mund të ketë humbur interesin për projektin.
Duke folur për The i Paper, Dr. Maria Ryan, profesoreshë e asociuar e Historisë Amerikane në Universitetin e Nottinghamit, tha se “është e vështirë të mos e shohësh këtë si një projekt personal të Trumpit.
“Bordi i Paqes u krijua në një kohë kur Trump fliste për dëshirën e tij për të fituar Çmimin Nobel për Paqen, por tani vëmendja e tij është diku tjetër, dhe kjo është pjesërisht arsyeja pse bordi po dështon”, tha Ryan.
Hellyer shprehet se kompleksiteti i çështjes së Gazës mund ta ketë dekurajuar presidentin. “Trump e ka zhvendosur vëmendjen nga Bordi i Paqes. Ai kërkon fitore të shpejta”, tha ai, duke shtuar se “qëllimi i tij është të arrijë një normalizim më të gjerë të marrëdhënieve të Izraelit në rajon, por kjo nuk do të ndodhë". Duke iu referuar përpjekjeve të fundit të presidentit për të zgjeruar Marrëveshjet e Abrahamit, Hellyer shprehet “keni një qeveri jashtëzakonisht të djathtë në Izrael, e cila ka kryer gjenocid në Gaza dhe ka aneksuar praktikisht Bregun Perëndimor. Nuk ka asnjë mënyrë për ta pajtuar këtë realitet.”
Dr. Dafydd Townley, studiues i lartë në fushën e Sigurisë Ndërkombëtare në Universitetin e Portsmouthit, tha se Bordi ka nxjerrë në pah dobësitë e qasjes afatshkurtër të Trumpit ndaj diplomacisë.
“Ai nuk ka strategji afatgjata dhe kjo tregon se, edhe pse ndodhet në mandatin e tij të dytë presidencial, ende nuk i kupton kompleksitetet e diplomacisë ndërkombëtare,” tha ai.
A mund të ringjallet modeli?
Megjithëse Bordi ka pak ndikim në konfliktet aktuale, mund të ketë ende hapësirë për një ndërmjetësues të ri dhe jokonvencional të paqes.
Këshilli i Sigurimit i OKB-së është shpesh i paralizuar nga interesat konkurruese të anëtarëve të tij të përhershëm, ku SHBA-ja, Rusia dhe Kina mund të bllokojnë rezolutat që bien ndesh me interesat e tyre.
Bashkëpunimi mes Trumpit dhe Arabisë Saudite të paktën çoi në bisedimet e para të drejtpërdrejta Rusi-Ukrainë pas disa vitesh, ndërsa ndërmjetësimi saudit ka luajtur rol kyç në shkëmbimet e vazhdueshme të të burgosurve, një nga sukseset e pakta diplomatike të luftës.
Armëpushimi në Gaza i ndërmjetësuar nga SHBA-ja nuk i ka ndalur vrasjet, por të paktën i ka reduktuar ato, vëren Hellyer.
Megjithatë, Townley argumenton se një nga dobësitë kryesore të Bordit ka qenë dështimi për të përfshirë më shumë vende të botës.
“Fakti që vende si Franca, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar dhe shtete të tjera të mëdha evropiane nuk e mbështesin nismën e dëmton legjitimitetin e saj,” tha ai.
Townley shtoi se besueshmëria e Trumpit si ndërmjetësues është dëmtuar nga dështimi për të zgjidhur konfliktet ekzistuese dhe se ai është bërë më shumë pengesë sesa ndihmë për marrëveshjet e paqes.
“Trump e ka dëmtuar reputacionin e SHBA-së në mbarë botën, ndaj fakti që ai qëndron në krye të bordit e minon rëndë atë.
Zgjidhjet e përhershme për konflikte si ato në Liban, Iran apo Ukrainë nuk do të vijnë përmes një organizate të kontrolluar nga Trump”, shprehet Townley. /Përshtati Pamfleti nga The iPaper/
Po kendojne ate kengen 'We are the World, we are the children.'
Pas Trampit, cmimj Nobel do ti jepet edhe Rames per kontributin ne bordin e Oaqes!