FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Shtetet e Bashkuara po përdorin forcën më hapur dhe po reduktojnë rolin e diplomacisë, duke ushtruar presion të drejtpërdrejtë ndaj kundërshtarëve dhe partnerëve. Kjo qasje, e ngjashme me logjikën e “të fortit ndaj të dobëtit”, historikisht ka sjellë pasoja negative për fuqitë që e ndjekin.
Prirja për të mbrojtur interesat përmes forcës nuk është e re për Shtetet e Bashkuara. Që nga periudha pas Luftës së Dytë Botërore, kjo qasje ka qenë e pranishme, ndonëse zakonisht është ushtruar në mënyrë më të rezervuar dhe e mbuluar nga shtresa propagande, duke shmangur ekspozimin e drejtpërdrejtë të përdorimit të saj.
Ajo që shfaqet si risi është ekspozimi i hapur i brutalitetit, në një kohë kur më parë përdorimi i forcës maskohej përmes narrativave të ndërtuara me kujdes. Po ashtu, i ri është edhe refuzimi i diplomacisë në formën e saj tradicionale. Ajo mbijeton kryesisht në forma më agresive dhe përdoret si mjet i fundit, kur përdorimi i forcës paraqet kosto ose pasiguri të larta. Në këto raste, ajo shoqërohet me të ashtuquajturin “presion maksimal”, i ushtruar në mënyrë të hapur detyruese.
Në një artikull të botuar në New York Times, Stewart Patrick nga Carnegie Endowment for International Peace vëren se përplasja me Iranin përfaqëson një moment ku kjo prirje drejt përdorimit të forcës është shfaqur në mënyrë të plotë dhe të drejtpërdrejtë.
Sipas Patrick, ideja se i forti duhet të sillet në mënyrë të pashmangshme në këtë formë ndaj të dobëtit dhe se gjeopolitika është thjesht çështje raportesh force mbështetet në atë që ai i quan “të vërtetat e përjetshme të politikës së fuqisë”. Këto ide shpesh frymëzohen nga Tukididi dhe vepra e tij “Historia e Luftës së Peloponezit”, një tekst referues për shumë realistë në politikën e jashtme.
Megjithatë, Patrick argumenton se këto interpretime janë shpesh të cekëta dhe anashkalojnë mësimet më të thella të historianit mbi rreziqet e ushtrimit të pushtetit pa kufij dhe pa legjitimitet. Ai sjell si shembull Dialogun e Melos, ku Athina i paraqet një ultimatum ishullit: të nënshtrohet ose të përballet me shkatërrimin.
Banorët e Melos kërkuan të qëndronin neutralë, por kërkesa e tyre u refuzua. “Të fortët bëjnë atë që munden dhe të dobëtit vuajnë atë që duhet”, deklaruan athinasit. Në fund, ishulli u mposht, burrat u vranë, ndërsa gratë dhe fëmijët u shiten si skllevër.
Patrick vëren se administrata e dytë Trump ka përqafuar këtë logjikë, duke neglizhuar një mësim thelbësor historik: kalimi i Athinës nga një hegjemoni e pranueshme në një perandori shtypëse çoi në rrënimin e saj.
Në Greqinë e lashtë, qytet-shtetet njihnin një fuqi si hegjemone, e cila gëzonte një rol udhëheqës falë kontributit në mbrojtjen kolektive. Por kjo udhëheqje ishte shpesh e kontestuar. Përplasja më e njohur ishte ajo mes Athinës dhe Spartës në Luftën e Peloponezit, e cila përfundoi me disfatën e Athinës.
Tukididi shkruante se rritja e fuqisë së Athinës dhe frika që ajo shkaktoi te Sparta e bënë luftën të pashmangshme. Megjithatë, Patrick thekson se shkaqet ishin më të thella: shqetësimi kryesor lidhej me shkeljen e normave nga Athina, ndërsa ajo përpiqej të shndërronte një udhëheqje të bazuar në konsensus në një perandori detyruese.
Gjatë debatit në Spartë për shpalljen e luftës, një delegacion athinas justifikoi këtë qasje duke deklaruar se është ligj i përhershëm që i dobëti t’i nënshtrohet të fortit. Ky argument, sipas Patrick, rezultoi kundërproduktiv, pasi forcoi dyshimet për ambiciet imperialiste të Athinës dhe shtyu kundërshtarët drejt luftës.
Në këtë kuptim, nuk ishte thjesht ekzistenca e fuqive rivale që e bëri konfliktin të pashmangshëm, por fakti që njëra prej tyre abuzoi me rregullat e sistemit që i kishin mundësuar ngritjen.
Patrick përfundon se tundimi për të shfrytëzuar dominimin është një impuls i përsëritur historik. Sipas tij, Shtetet e Bashkuara po e përdorin dhe po e abuzojnë me këtë dominim për të siguruar përfitime maksimale, duke ushtruar presion edhe mbi partnerët më të afërt. Si në kohën e Tukididit, kjo qasje mund të sjellë përfitime afatshkurtra, por rrezikon pasoja të rënda në planin afatgjatë. /Përshtatur nga "Inside Over"
Lini një Përgjigje