FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Afati i armëpushimit mbetet i paqartë. Trump ka dhënë versione të ndryshme për përfundimin e tij, duke lënë hapësirë për një shtyrje të mundshme, por duke theksuar se një zgjatje e mëtejshme është “shumë pak e mundshme”...
Është dita X për SHBA-në dhe Iranin. Por sidomos për Trumpin, i cili e ka caktuar armëpushimin për të mërkurën në mbrëmje, sipas kohës amerikane. Dy delegacionet pritet të mbërrijnë sot në Islamabad, atje ku do të zhvillohet raundi i dytë i negociatave.
Delegacioni amerikan i udhëhequr nga zëvendëspresidenti J.D. Vance, me Steve Witkoff dhe Jared Kushner, dhe delegacioni iranian i udhëhequr nga kryetari i parlamentit Mohammed Ghalibaf dhe ministri i jashtëm Araghchi, kanë afat deri në mesnatë (sipas orës amerikane) për arritjen e marrëveshjes, ose në të kundërt nis lufta.
Trump, përmes rrjeteve sociale, ka bërë të ditur se nxjerrja e uraniumit nga Irani do të jetë "e gjatë dhe e vështirë". Ai përsëriti se sulmet amerikane shkatërruan lokacionet bërthamore në Iran. "Operacioni Midnight Hammer ishte një shkatërrim i plotë dhe total i lokacioneve të materialeve bërthamore në Iran. Prandaj, nxjerrja e tij do të jetë një proces i gjatë dhe i vështirë", shkroi ai.
Donald Trump synon të zbatojë një ligj sigurie kombëtare të epokës së Luftës së Ftohtë për të rritur prodhimin vendas të karburantit dhe energjisë elektrike në një kohë kur lufta kundër Iranit ka rritur ndjeshëm çmimet e energjisë, tha një zyrtar i lartë i Shtëpisë së Bardhë për Axios.
Akti i Prodhimit të Mbrojtjes, i miratuar në vitin 1950, u jep presidentëve fuqinë për të rritur prodhimin privat industrial të materialeve dhe zinxhirëve të furnizimit që konsiderohen jetësore për sigurinë e SHBA-së. Si Trump ashtu edhe Joe Biden e kanë përdorur atë në të kaluarën.
Negociatat me Iranin, kush po gënjen?
Ndërsa fundjava po afrohej, Shtetet e Bashkuara dhe Irani dukeshin pranë arritjes së një marrëveshjeje për t’i dhënë fund luftës shtatëjavore. Por Presidenti Donald Trump bëri pikërisht atë që bashkëpunëtorët e tij kishin thënë vazhdimisht se nuk do të ndodhte: ai dukej se po negocionte përmes medias, duke publikuar në rrjete sociale për bisedimet në zhvillim dhe duke folur me disa gazetarë në telefon të premten në mëngjes, ndërsa ndërmjetës nga Pakistani e përditësonin për kontaktet me zyrtarët iranianë në Teheran.
Ai pretendoi se Irani kishte rënë dakord për një sërë dispozitash që, sipas burimeve të njohura me negociatat, ende nuk janë finalizuar. Ai gjithashtu deklaroi se Teherani kishte pranuar shumë nga kërkesat më të debatueshme të SHBA-së, përfshirë dorëzimin e uraniumit të pasuruar, dhe shpalli një fund të afërt të luftës.
Zyrtarët iranianë i kundërshtuan publikisht këto deklarata dhe mohuan se po përgatiteshin për një raund tjetër bisedimesh, duke zbehur shpejt optimizmin për një marrëveshje. Tani nuk është e qartë se si do të vijojnë negociatat për paqen.
Disa zyrtarë të administratës Trump pranuan privatisht për CNN se komentet publike të presidentit kanë qenë të dëmshme për procesin, duke theksuar ndjeshmërinë e negociatave dhe mosbesimin e thellë të Iranit ndaj SHBA-së. Gjithashtu, zyrtarët amerikanë dyshojnë për përçarje brenda Iranit mes ekipit negociator, të drejtuar nga kryetari i Parlamentit Mohammad Bagher Ghalibaf dhe ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, dhe Gardës Revolucionare Islamike, çka ngre pyetje se kush mund të miratojë përfundimisht një marrëveshje.
“Iranianët nuk e pritën mirë që presidenti të negocionte përmes rrjeteve sociale dhe të krijonte përshtypjen sikur ata kishin rënë dakord për çështje që ende nuk i kishin pranuar, dhe që nuk janë të pëlqyera nga publiku i tyre,” tha një burim për CNN, duke shtuar se ata janë veçanërisht të shqetësuar të mos duken të dobët.
Trump i tha Bloomberg se Irani kishte rënë dakord për një pezullim “të pakufizuar” të programit të tij bërthamor. Ai i tha CBS News se Teherani “kishte rënë dakord për gjithçka” dhe do të bashkëpunonte me SHBA për të hequr uraniumin e pasuruar. Ndërsa për Axios ai deklaroi se një takim “me gjasë do të zhvillohej gjatë fundjavës”, duke shtuar: “mendoj se do të arrijmë një marrëveshje brenda një ose dy ditësh.”
Armëpushimi i brishtë mes Uashingtonit dhe Teheranit u vu sërish në provë të dielën, kur një shkatërrues amerikan me raketa të drejtuara qëlloi dhe ndaloi një anije mallrash iraniane që tentoi të kalonte bllokadën detare amerikane në Gjirin e Omanit, duke rritur tensionet.
A do të arrihet marrëveshja?
Ndërsa afati i armëpushimit dyjavor po afrohet, Trump përballet sërish me një vendim: të pranojë një marrëveshje, edhe nëse është e papërsosur, apo të përshkallëzojë konfliktin që më parë kishte deklaruar se do të përfundonte deri tani.
Deri të hënën, zyrtarët iranianë dukeshin më pak kundërshtues ndaj vazhdimit të negociatave, por përmbajtja e çdo marrëveshjeje të mundshme mbetet e paqartë.
“SHBA nuk ka qenë kurrë më pranë një marrëveshjeje të mirë me Iranin, ndryshe nga marrëveshja e dobët e administratës Obama, falë aftësisë negociuese të Presidentit Trump,” deklaroi zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, e cila shtoi “kush nuk i kupton taktikat e tij ose është i paditur ose nuk dëshiron t’i kuptojë.”
Trump ka vendosur disa “vija të kuqe”, përfshirë ngrirjen e pasurimit të uraniumit dhe dorëzimin e rezervave të materialit pranë nivelit të përdorimit për armë. Nga ana tjetër, Irani kërkon kontroll mbi Ngushticën e Hormuzit dhe heqjen e sanksioneve amerikane.
Në raundin e parë të bisedimeve, negociatorët amerikanë propozuan një ndalim 20-vjeçar të pasurimit të uraniumit. Irani u përgjigj me një propozim për pesë vjet, të cilin SHBA e refuzoi. Një propozim më i fundit iranian përfshin një pauzë 10-vjeçare, të ndjekur nga një dekadë tjetër me kufizime më të ulëta pasurimi. Trump, megjithatë, ka deklaruar se nuk dëshiron asnjë pasurim në mënyrë të pacaktuar.
Administrata Trump po shqyrton gjithashtu mundësinë e zhbllokimit të 20 miliardë dollarëve asete iraniane si pjesë e negociatave, në këmbim të dorëzimit të uraniumit të pasuruar.
Fleksibiliteti i palëve do të përcaktojë nëse mund të arrihet një marrëveshje. Për Trump, një element kyç është të mos pranojë një marrëveshje që mund të krahasohet me marrëveshjen bërthamore të epokës Obama, nga e cila ai u tërhoq në vitin 2018.
Të paktën, negociatorët synojnë të arrijnë një kuadër fillestar mirëkuptimi që do të pasohet nga bisedime më të detajuara në javët në vijim. Megjithatë, disa paralajmërojnë se Irani mund të përdorë negociatat për të fituar kohë.
Trump këmbënguli të hënën se nuk ndjen presion për të arritur një marrëveshje, pavarësisht pakënaqësisë në rritje të publikut amerikan dhe ndikimit të konfliktit në çmimet e karburanteve.
“Nuk jam nën asnjë presion, megjithëse gjithçka do të ndodhë relativisht shpejt,” shkroi ai në rrjetin Truth Social.
Deklaratat publike të presidentit kanë shtuar paqartësinë edhe për rolin e zëvendëspresidentit JD Vance në negociata, me informacione kontradiktore nga vetë Trump dhe zyrtarë të tjerë. Në fund, u konfirmua se Vance do të udhëheqë delegacionin amerikan.
Bisedimet pritet të zhvillohen në Islamabad, ndërsa burimet theksojnë se situata mbetet në ndryshim të vazhdueshëm.
Ndërkohë, edhe afati i armëpushimit mbetet i paqartë. Trump ka dhënë versione të ndryshme për përfundimin e tij, duke lënë hapësirë për një shtyrje të mundshme, por duke theksuar se një zgjatje e mëtejshme është “shumë pak e mundshme”.
Në mungesë të një marrëveshjeje, presidenti ka paralajmëruar rifillimin e luftimeve, duke lënë të hapur mundësinë e një përshkallëzimi të ri të konfliktit. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje