FLASH
Shkruar nga Arbër Agalliu
Die Unzufriedenheit mit der politischen Klasse, das Misstrauen gegenüber etablierten Parteien und die Forderung nach einer neuen Alternative haben zu vielen Vergleichen zwischen den heutigen Protesten in Albanien und den Bedingungen geführt, die die Entstehung der Fünf-Sterne-Bewegung in Italien begünstigten. Doch kann der albanische Protest eine ähnliche politische Kraft hervorbringen, oder wird seine Rolle primär zivilgesellschaftlich bleiben und auf Druck auf das bestehende System beruhen?
Die jüngsten Proteste in Albanien haben zahlreiche Vergleiche mit dem Aufstieg systemkritischer Bewegungen in anderen Ländern, insbesondere der Fünf-Sterne-Bewegung in Italien, hervorgerufen. Der Vergleich ist aufschlussreich, da in beiden Fällen ein gemeinsames Element festgestellt wird: der Vertrauensverlust in die etablierten Parteien und das Gefühl, dass Regierung und Opposition Teile desselben politischen Systems darstellen.
In Italien entstand die Fünf-Sterne-Bewegung nicht zufällig. Sie war das Ergebnis einer langen Repräsentationskrise, in der sich ein zunehmend großer Teil der Bürger weder von der traditionellen Rechten noch von der traditionellen Linken vertreten sah.
Nach Korruptionsskandalen, der Umwandlung der Parteien in zunehmend zentralisierte Strukturen und ihrer Abkehr von den realen Problemen der Bürger wurde Raum für eine neue politische Kraft geschaffen, die versprach, das Establishment herauszufordern.
Auch in Albanien scheint der aktuelle Protest über die Opposition gegen ein bestimmtes Projekt oder eine Regierungsentscheidung hinauszugehen. Er spiegelt eine tiefere Unzufriedenheit mit der Funktionsweise des politischen Systems insgesamt wider.
Die Parolen, die sowohl die Regierung als auch die Opposition angreifen, zeigen, dass sich der Zorn nicht nur gegen die aktuelle Regierung, sondern gegen die gesamte politische Klasse richtet. Dies ist vielleicht die größte Parallele zu Italien in den Jahren vor dem Aufstieg der Fünf-Sterne-Bewegung.
Hier beginnen jedoch die Unterschiede. Die Geschichte zeigt, dass Proteste selten direkt zur Gründung politischer Parteien führen. Sie können Druck ausüben, das bürgerliche Bewusstsein stärken, die öffentliche Debatte verändern und bestehende Akteure schwächen, aber nicht zwangsläufig neue Alternativen hervorbringen.
Der Platz kann Menschen gegen etwas vereinen, aber es ist viel schwieriger, sie für ein gemeinsames Projekt zu gewinnen. Die Fünf-Sterne-Bewegung war nicht nur erfolgreich, weil sie den Volkszorn kanalisierte, sondern auch, weil es ihr gelang, ihn zu organisieren.
Sie verfügte über einen charismatischen Anführer, Beppe Grillo, einen politischen Strategen wie Gianroberto Casaleggio, eine klare Identität, eine für die Öffentlichkeit verständliche Sprache und ein Organisationsnetzwerk, das von Online-Communities bis hin zu Kommunalwahlen reichte.
Zemërimi u shndërrua në identitet, identiteti në votë dhe vota në pushtet. Në Shqipëri për momentin, duket se jemi ende në fazën e parë të këtij procesi. Protesta ka simbolikën e saj, energjinë e saj dhe një mesazh të qartë kundër mënyrës aktuale të qeverisjes.
Ajo ka arritur të krijojë një ndjenjë identiteti kolektiv mes qytetarëve që ndihen të përjashtuar nga vendimmarrja. Por ende mungojnë elementët që do ta kthenin këtë energji në një alternativë politike të organizuar: një lidership i njohur, një program minimal, një strukturë funksionale dhe një strategji elektorale.
Kjo nuk është domosdoshmërisht një dobësi. Jo çdo protestë duhet të shndërrohet në parti. Në shumë raste, roli i saj kryesor është të kujtojë klasën politike se shoqëria ekziston dhe se qytetarët nuk janë thjesht spektatorë.
Në demokraci, protestat janë një tregues vitaliteti. Një shoqëri që proteston është një shoqëri që ende beson se mund të ndikojë në të ardhmen e saj. Megjithatë, protestat kanë edhe kufijtë e tyre.
Është relativisht e lehtë të bashkohesh kundër korrupsionit, kundër oligarkëve, kundër projekteve të paqarta ose kundër një klase politike të perceptuar si e mbyllur në vetvete. Më e vështirë është t’u përgjigjesh pyetjeve themelore: Cila është alternativa? Kush do
ta drejtojë atë? Cili është programi? Çfarë modeli zhvillimi propozohet? Si do të funksionojë shteti?
Pa përgjigje ndaj këtyre pyetjeve, energjia e protestës rrezikon të mbetet vetëm një shpërthim pakënaqësie. Përvoja italiane ofron edhe një paralajmërim të rëndësishëm. Lëvizja Pesë Yjet lindi si forcë kundër partive tradicionale, por sapo hyri në institucione u përball me kufizimet e qeverisjes.
Ajo që nisi si një lëvizje anti-sistem, u detyrua të bëhej pjesë e sistemit. Premtimet radikale u moderuan dhe kompromiset u bënë të pashmangshme. Fenomeni nuk është unik për Italinë. E njëjta gjë ka ndodhur me shumë lëvizje të tjera proteste në Evropë, nga Greqia në Spanjë.
Qeverisja kërkon vendime, negociata dhe përgjegjësi që janë shumë të ndryshme nga dinamika e protestës. Në rastin e Shqipërisë, sfida është edhe më komplekse për shkak të kontekstit ndërkombëtar.
Vendi është i lidhur ngushtë me procesin e integrimit europian, me NATO-n, me institucionet financiare ndërkombëtare dhe me një sërë reformash strategjike. Kjo do të thotë se hapësira për një forcë vërtet anti-sistem është më e kufizuar sesa mund të duket në retorikën e sheshit.
Çdo aktor që synon të qeverisë duhet të operojë brenda këtyre realiteteve. Prandaj, ndoshta nuk është e saktë të thuhet se në Shqipëri po lind një “Lëvizje Pesë Yjet” e re. Më shumë duket se vendi po kalon një moment para-politik, një fazë në të cilën një pjesë e shoqërisë zbulon se nuk ndihet më e përfaqësuar nga aktorët ekzistues dhe kërkon forma të reja shprehjeje politike. Ky është një moment i rëndësishëm, sepse shpeshherë nga këto periudha lindin transformime të mëdha politike.
Die entscheidende Frage ist nicht, ob die Proteste zur Gründung einer neuen Partei führen, sondern ob sie langfristige politische Konsequenzen nach sich ziehen. Diese Konsequenzen können sich in künftigen Wahlen, im Aufstieg oder Niedergang kleiner Parteien, in einer veränderten Beziehung zwischen Bürgern und Regierung oder in der Stärkung der Bürgerbeteiligung zeigen.
Eines scheint sicher: Proteste werden nicht spurlos vergehen. Selbst wenn sie keine neuen Anführer oder Parteien hervorbringen, verändern sie die Sicht der Bürger auf die Politik und die Art und Weise, wie die Politik die Bürger wahrnehmen muss.
In diesem Sinne kann ihre Wirkung weit größer sein als das unmittelbare Ergebnis, das sie anstreben. Und genau darin liegt die Bedeutung des Augenblicks, den Albanien heute erlebt. / Broschüre
Anmerkung: Arbër Agalliu, Analyst und Kommentator für politische und soziale Fragen auf dem Balkan und in Italien.
Nese duam qe protesta te vazhdoj te arrij qellimet e saj, duhet qe kjo energji te menaxhohet me mire. Duhet patjeter nje perfaqesi me njerez te besueshem patriot intelektuale me kontribute dhe integritet. Vetem keshtu rritet besueshmeria. Behet serioze merr drejtim. Pakenaqesia ketu ka arritir kulmin. Te gjithe ne shesh ta rrezojme e shporrim qelbesiren. Kjo eshte. Pa frike pa komplekse. Po luftojme me nje te keqe te madhe qe e ka kap kete vend per gryke. Kemi te bejme me nje hajdut psikopat trafikant te korruptuar. MJAFT
Kur populli ngrihet tiranet lebetiten, ngrehuni e bjeruni... Problemi eshte se gjithnjen kur populli nuk duron me dalin t'i udheheqin oportuniste qe ruajne momentin. Del ndonje Ahmet Zogoll, Enver Hoxhe, ndonje Sali Berisha, Edi Rama pizevenge te ndyre. Ku jane avoqetet e politiqent e nuk ndihen, ku jane? Jo po gjeopolitika, e Shqiperise i lepihen te gjithe te medhenjte e te fortet se ka rendesi strategjike. Ku jane keta patliote te shqual qe rrine urte si muter te dhjere. Kemi nje dekade qe degjojme SPAK, SPAK, SPAK, sa, na eshte care daullja e veshit. Jo po e ka sjelle Amelika te na pastroje pisllekun e Amelika na perlan troje prona qe ndoshta nuk e dime qe na e kane perlare tere token me gjithe varret e atyre qe na dhane jeten. Te gjithe qurrashet me pampersa gerthasin me dreqin flamengo e i mirepresin investitoret e huaj. Ka ikur gjysma e popullates e eshte krijuar gjenerata e re ne dhe te huaj, sidomos ne EU e USA. Ata jane e duhet te jene prioriteti i investimeve. Gjeja me e thjeshte eshte kush investon mendon si te fitoje e shtoje parane ne banke edhe kur fle gjume. Pse te mos investojne Shqiptaret e damkosur si mafioze, nga shteti yne i shitur? Pse te mos i trashet palla Shqiptarit e te behet dhender i Shqiptares por te vijne muter nge e gjithe bota e piset qe do na zhdukin si entitet? Pse nuk ndihet ai Trapi qe po e pe me inat e ia thua troc te verteten nuk le gure pa levizur per te rrezuar nga kali? Dhjeramane pushter qe pispilloseni si grate ,ish pabreksa me tre kurora ne nje hyrje 2 1, tani jetoni ne vila 2-3 kateshe me pishina. Pse more te pacipe e jevgjoset ate popull krenar, pse?