FLASH
Shkruar nga PamfletiVon Zagreb nach Tirana: Als der Premierminister in Handschellen landete, öffneten sich die Türen der EU.
Zwischen den Auseinandersetzungen in Zagreb und dem EU-Beitritt Kroatiens lagen 28 Monate. Die jüngere Geschichte der europäischen Erweiterung zeigt, dass das Hindernis für Brüssel nie eine Menschenmenge auf dem Platz war, sondern ein unantastbarer Ministerpräsident.
Zagreb, 26. Februar 2011. Mehrere Hundert Demonstranten versuchen, den Markusplatz zu erreichen, wo sich der Sitz der kroatischen Regierung befindet. Die Polizei erwartet sie mit Absperrbändern und Schlagstöcken. Bis zum Abend wurden 33 Menschen verletzt und 58 festgenommen, darunter mindestens ein Journalist. Die Regierung von Jadranka Kosor hatte Kundgebungen vor dem Parlament und dem Regierungssitz verboten. Offizielle Stellen sprachen von Angriffen durch Hooligans auf den Staat, die Opposition forderte Distanzierung von Gewalt. Wer die Plätze von Tirana in den vergangenen fünf Wochen gesehen hat, kennt dieses Bild nur zu gut.
Achtundzwanzig Monate später, am 1. Juli 2013, wurde die kroatische Flagge vor den Brüsseler Institutionen gehisst, und Kroatien wurde das 28. Mitglied der Europäischen Union. Kein EU-Kanzler erinnerte an den Tränengaseinsatz vom Februar 2011 als Grund für den Ausschluss Kroatiens. Die Ereignisse zwischen diesen beiden Daten liefern die treffendste Antwort auf die These, dass anhaltende Volksproteste ein Land von Europa abstoßen.
Kroatien Anfang 2011 war ein erschöpftes Land. Die Wirtschaft war 2010 um 1,4 Prozent geschrumpft, die Arbeitslosigkeit hatte 19,6 Prozent erreicht, und die Gewerkschaften zählten rund 70.000 Arbeiter, die ohne Bezahlung arbeiteten. Zu dieser Armut gesellte sich eine noch bitterere Überzeugung: Der Reichtum des Landes konzentrierte sich in den Händen eines kleinen Kreises um die Regierung. Zwei Monate vor den Protesten, am 10. Dezember 2010, war der ehemalige Ministerpräsident Ivo Sanader in Österreich aufgrund eines internationalen Haftbefehls verhaftet worden. Der Mann, der Kroatien von 2003 bis 2009 regiert, selbst Verhandlungen mit der EU aufgenommen und auf europäischen Gipfeltreffen als Staatsmann begrüßt worden war, wurde nun in Handschellen fotografiert.
The protests began on February 22, 2011. The call was not made by the parties; it was spread on the Internet, by nameless and unstructured citizens, and people came out every day, week after week. They had no leader, no rostrum, no party flag. They marched through the center of Zagreb and stopped in front of all the addresses of power: in front of the government, in front of banks, in front of politicians' homes and in front of party headquarters. All parties. The Zagreb crowd cheered equally against the government and the opposition, because it saw both as part of the same system that had produced Sanader. On March 6, over 8,000 people filled the center of the capital in the largest demonstration of that wave. The government responded as any government caught off guard responds: it called the protesters hooligans, accused them of violence, asked them to wait for the elections.
Përgjigjja e Brukselit
Pikërisht këtu historia merr drejtimin që sot askush në Tiranë nuk dëshiron ta tregojë. Katër muaj pas përplasjeve të shkurtit, më 30 qershor 2011, Bashkimi Europian mbylli zyrtarisht negociatat e anëtarësimit me Kroacinë. Negociatat nuk u pezulluan e as u ngrinë në pritje të qetësisë; u mbyllën me sukses dhe vendi u shpall gati për anëtarësim, ndërsa qytetarët e tij vazhdonin të dilnin në rrugë kundër qeverisë së vet.
Brukseli nuk po shpërblente qeverinë e Zagrebit, po shpërblente diçka tjetër: institucionet kroate kishin filluar të haheshin me elitën e tyre. USKOK, prokuroria e posaçme kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, e krijuar pikërisht si kusht i rrugës europiane, kishte hetuar dhe arrestuar njeriun më të fuqishëm të dekadës. Në nëntor 2012 Sanader u dënua me dhjetë vjet burg, dënim që më pas u ul në tetë vjet e gjysmë. Gjykata dëgjoi si drejtuesi i kompanisë hungareze MOL, Zsolt Hernádi, i kishte premtuar 10 milionë euro ryshfet në këmbim të kontrollit menaxherial mbi INA-n, kompaninë shtetërore kroate të naftës, dhe si Sanader kishte marrë komision nga banka austriake Hypo Alpe Adria. Në sallën e gjyqit u përshkruan orët e tij luksoze, vilat dhe koleksioni i arteve, pasuri që asnjë pagë shtetërore kroate nuk mund t'i justifikonte. Një proces paralel solli diçka pa precedent në historinë e zgjerimit europian: vetë partia në pushtet, HDZ, u dënua penalisht si person juridik për financim të paligjshëm përmes skemës Fimi Media. Një vend po hynte në BE ndërsa drejtësia e tij dënonte partinë që e qeveriste.
Peshën e këtij precedenti Brukseli e ktheu në rregull të përhershëm. Pikërisht nga përvoja kroate, BE-ja krijoi për herë të parë Kapitullin 23, atë për gjyqësorin, luftën kundër korrupsionit dhe të drejtat themelore, dhe e vendosi në zemër të çdo negociate të ardhshme. Çdo vend kandidat i Ballkanit Perëndimor, përfshirë Shqipërinë, negocion sot nën arkitekturën që lindi nga rasti Sanader. Kushti në themel të asaj arkitekture është një i vetëm: Europa nuk pranon vende ku pushtetarët janë të paprekshëm. Nga vendet ku populli kërkon llogari nuk është trembur asnjëherë.
Protestat e Zagrebit nuk e rrëzuan qeverinë në rrugë; e rrëzuan nëntë muaj më vonë, në kutinë e votimit. Më 4 dhjetor 2011 partia e Sanaderit dhe e Kosorit pësoi humbjen më të rëndë të historisë së saj dhe pushteti ndërroi duar. Pesë ditë më pas, më 9 dhjetor 2011, qeveria e re nënshkroi në Bruksel Traktatin e Anëtarësimit. Në referendumin e janarit 2012, 66.27 për qind e kroatëve votuan pro hyrjes në BE. Shumë prej tyre ishin të njëjtët njerëz që një vit më parë qëndronin përballë kordonëve të policisë. Kundërthënie këtu nuk kishte: njerëzit nuk kishin protestuar kundër Europës, por kundër atyre që e trajtonin shtetin si pronë private. Rruga drejt Brukselit dhe rruga e protestës ishin e njëjta rrugë.
Pasqyra shqiptare
For thirty-four days in a row, citizens in Tirana have gathered in the square every evening and marched towards the prime minister's office. The movement was born from a piece of land by the sea, from opposition to a resort in the Zvërnec lagoon, and grew into something much larger, just as the Zagreb protests were born from unpaid salaries and turned into a public trial of an entire system. Here too, the crowd knows no leader and accepts no owners: its cheers hit Edi Rama's government and Sali Berisha's opposition equally, just as the Zagreb crowd stopped in front of the headquarters of all parties. Even the vocabulary of power is the same as that of Zagreb in 2011: violent, paid, foreign hand. The prime minister has declared that "the people are the ones who speak when the elections come."
Croatia has given the answer to this sentence. The Croatian people spoke twice, first in the streets and then in the elections, and Europe listened both times. A country is not delayed on its way to Brussels by the noise of the square, but by the silence of the prosecutors' offices. Croatia did not enter the EU even though it imprisoned its own prime minister; it entered because it imprisoned him. The Croatian path leaves another lesson for the square in Tirana: the stone thrown there remained the work of a few and was condemned by all, while the real strength of the movement lay in the numbers, in the persistence and in the votes that followed. Systems are not overthrown by a night of anger; they are overthrown by a people that does not tire.
Die jüngste Geschichte der EU-Erweiterung, die einzige seit 2007, trägt ein Datum und einen Namen: 1. Juli 2013, Kroatien. Eine Geschichte, die mit Tränengas vor dem Parlament begann und am Verhandlungstisch der Europäischen Union endete. / Broschüre
Lini një Përgjigje