FLASH
Shkruar nga Eljan Tanini
Albania and its problems with debts to big countries! How Albania washed away debt with debt and political abuses before the 90s! Invited to the studio of Essence on Report TV was Prof. Assoc. Dr. Gjon Boriçi , researcher at the Institute of History and the Academy of Sciences of Albania, but also very well acquainted with China-Albania relations.
Eljan Tanini: - You have studied China-Albania relations but also more widely, starting from the Yugoslavs to the Chinese?
Gjon Boriçi: -Albania's Cold War period has many misinterpretations, malice, history is not written according to whims and biases. The cold war was a human experience that has not been recognized as much, but also a way of building a peaceful future. The breakdown of Albania-China-Soviet Union ties are the consequences that we are still suffering today, until once we isolated ourselves.
Eljan Tanini: - Have we paid the debt to China?
Gjon Boriçi: - Until December 31, 1980, we paid China approximately 1 billion dollars, I say this with full responsibility.
Until 1989, Albania had debts of 189 million rubles, in dollars about 200 million dollars, without talking about the former Yugoslavia, which is about 50 million dollars, for China about 4 billion dollars or about 4.6 billion yuan, we also have debts received from the countries of others of the former socialist camp. There are approximately 6 billion in debt.
Our Foreign Minister Nedin Hoxha wrote to Mehmet Shehu about the bankruptcy of 1978, in 1991 when the economy opened it was -60 percent. In the 80s we lived with the waste of the socialist camp.
7 days after the death of Enver Hoxha, Ramiz Alia ordered Adil Çarçani to open account 01, Albania was finished.
Eljan Tanini: - When do the Chinese come for the first time?
Gjon Boriçi: - December 3, 1954, we have the first loan, it was signed by Li Sen Jen, vice prime minister of China. 50 million rubles was our first loan with China, or 50 million dollars
Eljan Tanini: - How many loans did we get from China and why should it help us?
Gjon Boriçi: - There are about 23 credits. A clash between China and the Soviet Union, between Mao, Stalin and Khrushchev, had begun without being felt. Albania needed China for all its socio-economic circumstances. The Chinese archives are closed, after 1949 China had 45 million victims, officially there are 43 million.
We broke off the relationship every time we were given a bill to pay the debts.
Ne kemi shpëtuar gjithmonë sa na jepej një kore buke, Jugosllavia na ka dhënë në fillim kredinë e famshme 2-3 miliardë dinarëshe, 21 miliardë e 450 milionë dinarë ka ofruar Jugosllavia për të blerë Shqipërinë, udhëheqësit ishin thuajse dakord. Disa fletë nga kjo marrëveshje janë hequr me urdhër të Nexhmie Hoxhës.
Deri në vitin 1959 ishin 13 kredi, 456 milionë dollarë na fali Bashkimi Sovietik, ishim të detyryar të paguanim herë 10, sepse u shtua edhe një zero nga pas. Ne nisëm të paguanim borxhin me borxh.
Në 23 vite marrëdhënie nga kinezët janë dhënë 6 miliard dollarë sipas tyre, janë më pak sipas meje, 4 miliardë dollarë, 6 miliardë dollarë janë vetëm për Luftën e Ftohtë.
Shpenzim i mirë janë hidrocentralet, vetëm për hatër të Shqipërisë Kina ka blerë një pajisje rreth 800 mijë dollarë te firma Montecatini në Itali.
49 përqind e këtij borxhi shkonte për mbrojtjen, vetë Zhou Enlai (Chu En Lai) ia ka thënë Enver Hoxhës dhe Mehmet Shehut, gjithashtu edhe Hrushovi ka thënë se për këtë industri të rëndë që kërkoni ju duhet të keni të paktën 50 milionë banorë.
Metalurgjiku i Elbasanit ishte një investim i gabuar, ishte teknologji nga Kina që ajo më pas e shkërmoqi në vitet 80 e hodhi në tokë duke hapur vendin, Chu En Lai tha mos hidhni para këtu sepse do mbetet minerali pa shitur dhe prapë ata hodhën shumë para, kot, rreth 300-400 milionë dollarë.
25 objekte industriale janë ndërtuar nga Kina. Diplomatët shqiptarë shpërndanin literaturën Kineze, zëri i Kinës në OKB ishte Shqipëria. Kam bërë kërkime edhe në arkivat kineze për një kohë të gjatë në lidhje me këto çështje.
Eljan Tanini: -Politika, Shqipëria ishte e varfër dhe injorante sikur të ishte me orgjinë nga fshati nëm, edhe kur hante prapë ishte e varfër dhe kërkonte! Në bisedime ka injorancë të thelluar në komunikim. Përse?
Gjon Boriçi: -Ne do të të vazhdonim të punonim për ta, kreditë Kina na i ka dhënë me 0.5 përqind, Bashkimi Sovjetik me 2 përqind, likuiditeti mbetej, janë edhe vendet socialiste. Kjo është një arsye se përse nuk rriten rrogat këtu?! Borxhet janë të trashëguara, të mbartura.
Në Kinë kanë shkuar 3200 specialistë duke nisur nga klasa punëtore, në disa raste po kështu nga Bashkimi Sovjetik, po ashtu edhe nga Jugosllavia.
Mehmet Shehu kërkonte gjithashtu shpesh të niste specialistë, ne ishim në pikë të hallit.
Beqir Balluku kur bën një vizitë në Kinë i kërkon mijëra ton armatime Chun En Lait, ky i fundit i thotë këto janë për një front 1000 km, si fronti i Luftës së Dytë Botërore Gjermani-Bashkimi-Sovjetik, këtu kishte paranojë dhe tension.
Në vitet 70 nisi një lloji ndryshimi, stabiliteti ekonomik dhe social, por do të harrohej diktatura nëse vazhdohej ashtu! Psh: Nga ana e industrisë së naftës, ekspertët Rusë thanë se nafta juaj nuk bën, ka squfur.
China did not kill its people, it is today the second economy in the world. Until bolts and nails came from China, even the army was not of a high standard. Chu En Lai and Khrushchev said: "Invest in tourism, for defense we protect you". Molotov himself said: Why should we go to war for Albania and East Germany? Other seed materials for agriculture have also arrived.
Eljan Tanini: - China built the Red Stone, gave the money, what did they and we do?
Gjon Boriçi: - They went with dozens of specialists to China, they came and lived here, almost a brigade has come for oil. The credit of the 70s was almost 1.2 billion dollars, for a population of more than 2 million inhabitants.
Eljan Tanini: - We have Chinese toponyms in Tirana and Albania, were there ethical problems between us and them?
Gjon Boriçi: - No, it's out of the question! There was careful distance. In the letters it can be seen that the Chinese Ambassador was telling us why you want us to buy the grain for you when it is super expensive! The West has never paid attention to us, unlike what was said here. June 1975, whenEnver Hoxhasent Adil Çarçan to China to ask for money, he says openly, if they give us five grains, we should accept it immediately. The Chinese told us, we have given you so much grain, what have you done? We called the saboteurs so and so.
Eljan Tanini: -Tell me a good expression about China?
Gjon Boriçi: - The Chinese have an expression "A good friend is one who speaks well of China"!
Lini një Përgjigje