FLASH
Shkruar nga Shpëtim Çaushi
STRAUSS' FIRST "TOURIST" VISIT TO ALBANIA
Started as a visa request for a transit pass, the visit ended with deep political content and proved that it would exert its influence on the German political prominence, to unblock the talks between the two sides, to normalize Albanian-German relations. As he himself admitted, during the visit to Albania, he transformed from a “normal tourist” into a “political tourist”.
Franz Josef Strauss held talks with the Deputy Chairman of the Council of Ministers at the time, Manush Muftiu, and visited the National History Museum in Tirana and the Skanderbeg Museum in Kruja. He was not received by either Enver Hoxha or President Ramiz Alia, and a courtesy meeting with Prime Minister Adil Çarçani was also avoided without any political argument. Only a brief announcement was given about him in the Albanian press, with a simple title “Franz Josef Strauss made a tourist visit to our country”.
The Albanian government, in this way, tried to avoid drawing attention to the political aspect of the visit. Although nominally criticized by official Albanian memoranda and statements as a “political revanchist” and representative of the “darkest” right-wing forces of post-war Germany, Strauss was received in Tirana with special honors, being also considered “one of the most prominent and well-known political figures in Federal Germany”.
Official talks were held between the high-ranking German figure and Manush Muftiu. Sofokli Lazri, who had headed the Albanian government delegation in the Bonn talks, also participated. After explaining the policy of the Albanian state, both domestically and especially internationally, Deputy Prime Minister Muftiu summarized to the Bavarian Prime Minister the well-known Albanian position in the talks with Bonn, regarding the normalization of relations between the two countries.
DIFFERENT POLITICAL ASSESSMENTS, ALBANIA
"The feelings of the Germans, especially the southern Germans of Bavaria, towards Albania are very positive," Strauss emphasized in a conversation with the Albanian interlocutor. We have almost never had combat actions against each other, a few in World War I and during World War II, but the greatest war of the Albanians was the war against the Turks, against the Italians, the liberation war. When I return to my homeland, I will tell my impressions to the Federal Chancellor and my friends in the federal government, without publicity."
STRAUSS' SECOND VISIT TO ALBANIA
Vizita e dytë e Strauss-it në Shqipëri u realizua më 19 maj 1986, po me iniciativën e udhëheqësit gjerman. Kryeministri bavarez kësaj radhe nuk vinte thjesht si “turist”, por si një politikan i lartë gjerman, duke kërkuar paraprakisht një bashkëbisedues të rëndësishëm nga pala shqiptare.
U duk qartë se ai vinte pas përshtypjeve të hidhura, që kishte lënë takimi i 10 marsit 1986 në Vjenë për palën shqiptare, me pre-dispozicionin dhe dëshirën për të kontribuar në kapërcimin e vështirësive të ndeshura në rrugën e normalizimit të marrëdhënieve midis të dy vendeve. Këtë radhë Strauss-i u prit nga Kryeministri shqiptar Aadil Çarçani.
“SADISFAKSION MORAL” PËR PALËN SHQIPTARE, POR JO KREDI
Titullari i qeverisë shqiptare, pas falënderimeve të rastit për kontributin personal të udhëheqësit gjerman për normalizimin e marrëdhënieve midis të dy vendeve, shprehu rezervat për arritjet e deriatëhershme në bisedimet me Bonin.
Duke nënvizuar dëshirën për kapërcimin e situatës së bisedimeve midis të dy palëve, Çarçani shtoi se Tirana kishte parashtruar që; “bashkë me vendosjen e marrëdhënieve diplomatike, Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë, t’i jepej edhe sadisfaksioni moral në lidhje me të drejtën e saj legjitime, kërkesën e saj për çështjen e njohjes së dëmeve, që ajo ka pësuar nga Lufta e Dytë Botërore”.
Pyetjes së Strauss-it se çfarë kuptonte me “sadisfaksion moral” pala shqiptare, kryeministri Çarçani iu përgjigj se qeveria shqiptare nënkuptonte reparacionet e luftës, “që ju, sigurisht, nuk i njihni si reparacione, por ne kemi thënë se mund të gjenden rrugë e forma të tjera, që ky dëm që pësoi Shqipëria, t’i njihet dhe t’i jepet”.
Kjo i dha shkas kryeministrit bavarez që të kërkojë të falur, por të shprehej hapur se qeveria shqiptare “po ecte në një rrugë të gabuar”. Në vijim, Strauss-i ri shpjegoi qëndrimin gjerman për këtë çështje.
“Sipas Marrëveshjes së Borxheve të Londrës, vëzhgoi ai, çështja e reparacioneve (po e përsëris edhe një herë), para Traktatit të Paqes, as që mund të shtrohet në tavolinë. Përndryshe, do të fillonin kërkesat për bisedime edhe të tjerët, si Norvegjia, Danimarka, Luksemburgu, Belgjika, Franca etj. Ju lutem të më besoni, kjo nuk është me qëllim të keq, por nuk mund të diskutohet.
Në bisedën e fundit që pata në gusht të vitit 1984 me zotin zëvendëskryeministër, më tha se ne i kemi paguar reparacione Polonisë dhe Jugosllavisë; kështu më tha partneri im shqiptar në bisedimet që patëm në atë kohë, por unë thashë dhe them se nuk është e vërtetë, se as polakët dhe as jugosllavët nuk morën asnjë qindarkë, por Polonia mori një herë, kurse Jugosllavia mori disa herë kredi në kushte shumë të favorshme, ndërkohë që shkatërrimet në Poloni dhe Jugosllavi ishin, sigurisht, shumë të mëdha.
Veç kësaj, ju keni marrëdhënie diplomatike me Austrinë, me Republikën Demokratike Gjermane dhe me Italinë…! Sipas informacioneve tona, vijoi ai, as Italia, as Austria, as Republika Demokratike Gjermane nuk kanë paguar asnjë qindarkë dhe nuk kanë përdorur asnjë formë tjetër për zhdëmtimet.
Trupat gjermane që erdhën në atë kohë në Shqipëri, vinin nga Gjermania, nga ajo pjesë e saj, që tani përbëhet nga tri shtete. Ua them miqësisht këtë, që është rrugë e gabuar dhe është e pamundur që Republika Federale e Gjermanisë të hyjë në bisedime për këto çështje.
Dëshiroj të them, nënvizoi sërish Strauss-i, se nuk ka asnjë kuptim të besojmë në gjëra, për të cilat nuk mund të veprojmë. Të gjithë ish -kundërshtarët tanë në luftë kanë vendosur marrëdhënie diplomatike me ne, me përjashtim të Shqipërisë. Dhe kjo është çështje e Shqipërisë, që ka të bëjë me të drejtën ndërkombëtare. Ata kanë vendosur marrëdhënie diplomatike pa parakusht.
Me të njëjtën qartësi dëshiroj të them hapur se ne, në bazë të bashkëpunimit ekonomik, edhe me Shqipërinë, mund të zbatojmë ato forma që kemi përdorur edhe me Poloninë dhe Jugosllavinë, dhe ky bashkëpunim do të jetë i një rëndësie shumë të madhe për zhvillimin e vendit tuaj në fushën tekniko-shkencore.
Pozita e zhvillimit tonë tekniko-shkencor në botë gjithmonë po rritet, por më vjen keq se, po të vihen kushtet që thamë, nuk do të dalë gjë, nuk do të nxjerrim gjë… Veç një gjë: ju vini të fundit me kërkesat tuaja në këtë drejtim”.
Qeveria shqiptare, nëpërmjet prononcimit të kryeministrit të saj, edhe në këtë rast, deklaroi se, lidhur me kapërcimin e problemeve ajo nuk mund të pranonte zgjidhjen e këtij “sadisfaksioni moral” nëpërmjet marrjes së kredive apo ndihmave, pasi e kishte të ndaluar me Kushtetutë.
Ai i theksoi Strauss-it gjithashtu se qeveria shqiptare nuk ngulte këmbë që kjo shumë të paguhej nën emrin e reparacioneve dhe se nuk e kushtëzonin vendosjen e marrëdhënieve diplomatike me pagimin e reparacioneve, por se “moralisht ne duam një kontribut, siç kanë marrë edhe të tjerët, në formë kredie apo reparacionesh, kjo është puna e juaj, ne nuk dimë ekzakt si ua keni dhënë të tjerëve”.
Çarçani argumentoi se aspekti moral i kërkesës shqiptare qëndronte në njohjen nga pala gjermane të “një diçkaje legjitime, të një kontributi të madh që dha Shqipëria ndaj këtyre dëmeve që pësoi; njohja, pra, dhe dhënia e një kompensimi për të gjithë këtë kontribut të Shqipërisë dhe kjo, jo si lëmoshë, por si një diç- ka legjitime që asaj i takon”.
Madje, shtoi ai, nga takimet me personalitetet gjermane, njoftimet e ndryshme, takimet dhe bisedimet, ishte bërë pothuaj “un fait açompli” që Shqipëria do të merrte një shumë të konsiderueshme, “kështu që nuk mbetej veçse të takoheshin të dy ministrat e jashtëm për të firmosur këtë çështje, kurse në momentin e fundit, ne vumë re një tërheqje të palës gjermane, arsyen e së cilës nuk e kuptuam”.
Expressing concern that this “Albanian moral” argument would once again be taken by the German side as a precondition, with a pragmatic sense, Strauss proposed to the Albanian Prime Minister that they try to connect the moral aspect with the material aspect of this issue. Strauss also proposed the realization of a 10-year agreement on technical-scientific cooperation, which would be signed after the establishment of diplomatic relations.
10-YEAR AGREEMENT AND STRAUSS' "TRAIN TRACKS"
The Bavarian Prime Minister conceived the idea of the 10-year agreement this way:
The figure given of 4-5 million marks is just a gesture, but in no way is it economic cooperation between the two countries. Starting from the practical side of the matter, the Federal Republic of Germany pays 7 billion marks per year to a number of countries, “most of which have not even been at war with us”, such as Bolivia, Brazil, India, Tanzania, Mozambique, etc.
In this context, one can also see the agreement on technical-scientific cooperation with Albania, starting from the fact that the Minister of Foreign Economic Cooperation belongs to my party (CSU), “which will certainly ensure that you receive much greater material assistance than this ridiculous amount of 4-5 million marks”.
In the case of the Albanian side accepting this agreement, "how will you regulate this within your state, with your Constitution, we cannot help you, but, for example, in the case of Tanzania, most of this money, which we have given them, is "fond perdue", which are in fact state loans, from which, according to Strauss, the German economy had not benefited at all.
The agreement on technical and scientific cooperation, according to him, would be signed either after the agreement on the establishment of diplomatic relations between the two countries or immediately together with it. This presupposes that the Albanian side receives every year, not 4-5 million marks, but, for example, up to 30 million.
From this agreement, in a flexible manner, projects can also be exchanged with each other, defining the areas of cooperation between the two countries. Perhaps, over the years, the German side can come closer to the current demands of the Albanian side. So, the Federal Ministry of Foreign Affairs is one "shin" for establishing diplomatic relations, while the Federal Ministry of Economic Cooperation is the other "track".
"If the train starts on the first track, he alluded, I will act so that it starts, perhaps at the same time, on the second track as well," he concluded./ Memorie.al
Lini një Përgjigje