FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Albanian organized crime groups use ordinary people and passenger transport agencies to smuggle their ill-gotten gains into Albania – often successfully due to a lack of proactive investigations and cooperation with police officers.
In 2022, Livia*, an Albanian student in France landed at Rinas airport with 30 thousand Swiss francs hidden in a meringue tied around her waist. She remembers being anxious, but managed to get past airport security without any problems.
In two other trips to Tirana, she smuggled shipments with a total value of 40 thousand francs. Livia doesn't seem like a typical courier of shady money; she resembles hundreds of other students of European universities.
But when asked by BIRN what she knew about the origin of the money, she coldly replied that she did not care to know where it came from.
"I earned a good salary, which helped me pay off my expenses," she said in one of Tirana's many cafes.
"They choose people who are not suspected. Either they don't have a criminal record, or they need money, but they still have to be clean, without problems," she added.
Livia is just one of the many couriers of incalculable amounts of cash of dubious origin, which penetrate the border crossing points of Albania without being dictated to.
Their main origin is thought to come from Albanian organized crime groups, which during the last decade have extended their activity to the countries of the European Union, Great Britain, South America and the United States of America.
Although increasingly transnational, Albanian groups continue to clean their profits in Albania.
Data obtained by BIRN through interviews and court files show that crime structures in the West use ordinary people and more sophisticated mechanisms to smuggle money earned in illegal activities to Albanian borders.
The most widespread form is through road transport agencies, licensed in Albania or in other countries such as Great Britain, Italy or France. According to the investigations analyzed by BIRN, these agencies base their activity on the weak control structures at the border crossing points as well as on the corruption of security employees.
Meanwhile, couriers of small values are mainly investigated for the offense of "failure to declare cash at the border" - a criminal offense that is often fined or pardoned as in the case of the 2024 criminal amnesty law.
Sipas zyrtarëve të drejtësisë në Shqipëri, kjo rrjedhë e parave të pista lehtësohet edhe nga mungesa e hetimeve proaktive dhe e bashkëpunimit në kohë reale me agjencitë e huaja ligjzbatuese.
Gjyqtari Erion Bani i Gjykatës së Posaçme i tha BIRN se për të zbuluar se sa të pafajshme janë dërgesat e padeklaruara në kufi nevojitet që hetimet të orientohen drejt pastrimit të parave.
“Nëse dikush fsheh një sasi të hollash me qëllim përvetësimin për vete apo për të tjerë duke ndihmuar në fshehjen e tyre, duke ditur që këto të ardhura janë nga veprimtaria kriminale, mban përgjegjësi, edhe nëse sasia e të hollave është më e vogël se vlera që duhet të deklarohet në kufi,” tha gjyqtari Bani.
S'ka hetime proaktive
Të dhënat e publikuara nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganave tregojnë se porta kryesore e monedhave të huaja të padeklaruara është porti i Durrësit, i ndjekur nga aeroporti ndërkombëtar “Nënë Tereza” në Rinas, ku sekuestrimi i parave të thata ka shënuar rritje vit pas viti.
Sipas Policisë së Shtetit, gjatë vitit 2023 u bllokuan në pikat e kalimit kufitar gati 2 milionë euro dhe rreth 455 mijë paund britanikë.
Trendi në rritje i sekuestrimit të parave cash është më i dukshëm për paundin britanik, i cili është gati trefishuar në krahasim me vitin 2022.
Për ekspertët e ekonomisë, paratë e padeklaruara në kufi nuk rrjedhin domosdoshmërisht nga aktivitete kriminale, por ato tregojnë një prirje edhe në këtë drejtim.
“Nëse hulumtohen të ardhurat nga aktiviteti i paligjshëm i trafikimit të lëndëve narkotike, ato kanë burimin nga ato tregje që dominojnë tregtinë si Hollanda, Britania e Madhe apo Italia,” tha Artan Gjergji, ekspert i çështjeve financiare.
Të dhënat e siguruara nga BIRN përmes kërkesave për të drejtë informimi në Prokuroritë e rretheve tregojnë se gjatë viteve 2020-2023 u regjistruan të paktën 99 procedime penale për veprën e “mosdeklarimit të të hollave dhe sendeve me vlerë në kufi”, por në asnjë rast çështjet nuk u hetuan nën dritën e dyshimit të pastrimit të parave.
Numri më i madh i çështjeve u regjistrua nga Prokuroria e Durrësit, e ndjekur nga Prokuroria e Gjirokastrës në kufi me Greqinë dhe ajo e Kukësit në kufi me Kosovën. Prokuroria e Tiranës, e cila ka në juridiksion aeroportin e Rinasit nuk e vuri në dispozicion këtë shifër.
Nga numri total i vënë në dispozicion, 80 çështje u dërguan për gjykim, por shumica e tyre u mbyll me gjoba në vlera të përafërta me përqindjet që përfitojnë korrierët e dërgesave të parave.
Drejtuesi i Prokurorisë së Tiranës, Arens Çela, i tha BIRN se nga të gjitha çështjet e hetuara për mosdeklarim të të hollave në kufi, nuk u është referuar nga Policia asnjë rast i dyshuar për pastrim parash.
“Kapja e shumave të padeklaruara në kufi në të gjitha rastet është rastësore dhe nuk ka patur raste të hetimeve të referuara me mjete proaktive, në të cilat ne do të ndiqnim persona të caktuar për të hetuar fluksin e lëvizjes së parave si dhe personat e destinuar, pritës apo përcjellës të tyre,” tha Çela për BIRN.
Ngërçi i hetimeve sipas tij lidhet me momentin e ndalimit të personave në kushtet e flagrancës.
“Nuk arrihet të provohet, pasi të gjitha rastet janë kapje në flagrancë dhe nuk është e mundur ndjekja e sasisë së të hollave për të ndjekur edhe personat që i presin apo i dërgojnë,” shtoi ai.
Edhe Prokuroria e Gjirokastrës theksoi në një përgjigje me shkrim vështirësitë në zbulimin e rasteve të dyshuara si pastrim parash.
“…kemi të bëjmë me shtetas të hetuar për veprën penale të mosdeklarimit të të hollave në kufi, por nuk mund të karakterizohen si korrierë të parave, term i cili është shumë më i gjerë se vepra penale e sipërpërmendur,” tha Prokuroria e Gjirokastrës.
“Nuk rezulton të ketë raste kur i dyshuari ka pranuar se është korrier parash,” shtoi Prokuroria.
Minibusët e cash-it
Sipas Ministrisë së Infrastrukturës, 152 transportues shqiptarë dhe 214 transportues të huaj ishin të pajisur me autorizim për të udhëtuar në qytete të ndryshme të Europës dhe anasjelltas deri në korrik të vitit 2024. Një numër kompanish transporti të shtetasve shqiptarë janë të regjistruara në Britani dhe vende të tjera të Europës, por numri i tyre është i paqartë.
Dokumentet hetimore të analizuara nga BIRN dhe të referuara në të gjitha rastet nga agjencitë ligjzbatuese të vendeve partnere tregojnë se grupet shqiptare të krimit të organizuar përdorin linjat e licensuara të transportit ndërkombëtar të pasagjerëve për të sjellë në Shqipëri paratë që burojnë nga aktivitetet e tyre të paligjshme.
Rolin e korrierit të parave në këto raste e luan shoferi ose pronari i agjencisë, i cili merr pagesa që variojnë nga 3 për qind të shumës që po transportohet deri në 7 për qind, për raste që përshkruhen në dosje “me garanci doganore”.
Një tjetër faktor që e përcakton përqindjen është “prerja e valutës”; sa më e vogël të jetë ajo, aq më i lartë është rreziku i zbulimit dhe përqindja që i paguhet korrierit. Rrjete të tilla përdorin gjithashtu një gjuhë të koduar për t'i shpëtuar përndjekjes së policisë, ku vlerat e parave përshkruhen zakonisht si “pasagjerë”.
Policia franceze ra në gjurmët e një grupi të tillë në shtator të vitit 2020, pas ndalimit të dy shqiptarëve në të njëjtin minibus transporti pasagjerësh; herën e parë me 70 mijë euro dhe 800 gramë bizhuteri ari dhe herën e dytë me 10 mijë euro dhe 500 gramë flori.
Në të dyja rastet, furgonët dukej se ishin nisur nga hoteli Alcase në Villeurbanë, një komunë në afërsi të Lionit, recepsionisti i të cilit ishte një shqiptar me nënshtetësi franceze i njohur si Sokol Balili alias Sokol Briant.
Hetimet 4- vjeçare dhe raportet e vëzhgimit të policisë franceze, që u sollën më pas në SPAK, tregonin për ekzistencën e një grupi të strukturuar për pastrimin e parave, që kishte në qendër tre kompani shqiptare të transportit të udhëtarëve.
The owners of the transport companies, Dritan Ulqinaku of "Tani Tours", Agustin Mesuli of "Erdisa Tours" and Altin Doda of "Altini Travel" were accused of money laundering and creation of a structured criminal group by the Special Prosecutor's Office.
"Numerous minibuses were sent from Albania to Lyon, France to collect the proceeds of the criminal activities of Albanian citizens located throughout the territory of Auvergne-Rhone-Alpes," it is written in a document announcing the charge of the Special Prosecutor's Office.
"These means have few passengers, which shows the low profitability of these companies against transport costs. They themselves use a legal non-profit facade that hides illegal and particularly profitable activities," the French police surveillance report is quoted as saying.
In addition to the transport line with Lyon, Mesuli also operated vans traveling from Albania to Switzerland and Italy. Investigations documented that such vans smuggled up to 60,000 euros per route or their equivalents in Swiss francs and sterling to Albania. The wiretapping also revealed the existence of an agreement with the local police for the controlled introduction of a large amount of money or their support for this activity.
A similar concern was raised in the fall of 2022 by the National Crime Agency in Great Britain, according to which Albanian organized crime groups were smuggling hundreds of millions of pounds a year originating from drug houses or cocaine traffic to Albania.
In at least one case investigated by the British police, a value of 200 thousand pounds was blocked in the van of a transport company licensed in Britain on its way to Albania.
"Albanian groups in the United Kingdom, after making money, have the main objective of leaving the country as soon as possible. That's why they smuggle the money from Britain to Albania, in whatever form they can," declared a senior NCA official. / BIRN
*The student's name has been changed to protect her anonymity.
Lini një Përgjigje