FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Boom…boom…boom. The door knocked loudly like never before. No, it couldn't be the generous Tirana neighbors, who so friendly came every day to meet her and ask her what she needed. They never knocked so violently, as if they wanted to tear that old wooden gate out of place. Someone else was behind it. Someone, whose aggressiveness did not promise to be welcome at all. Who was threatening like this?! Who could it be? Could something worse than the tragedy of the last two months happen to her?! Her only daughter, along with her husband and three minor children, had been sent into exile, in a remote village in the Dumre area. Her heart was wounded. Left alone in that house, she could not find comfort. The motive of her life had been taken hostage. She was exiled and condemned to suffer in a miserable hut, among the hills with bushes and endless suffering. Political persecution... without guilt... without explanation...?!
Ohhh…Who could be behind that gate?!
She struggled to get up from the bed where she was lying half-reclining, killing time, and lazily approached the gate that continued to knock insistently. Disoriented as she was, she bumped into one of the vases in the yard and fell with it. It shattered into pieces, while the stems of the dried flowers scattered across the yard. She felt a cut on her right knee and saw that blood was flowing. It was badly cracked. A piece of the broken vase had cut her as if it were a knife.
But the frantic knocking on the door that didn't know how to stop, made her reluctant to get up with difficulty and approach her. Trembling, she turned the key in the lock. Three unknown men appeared on her doorstep. The people who were knocking pushed the old woman, risking knocking her down again. One of them was even wearing a police uniform. Without deigning for her to somehow recover and ask them what they wanted from a seventy-year-old woman, one of them, in a sharp tone, almost shouted:
– “Where is the room your daughter lived in?”
Without understanding the reason for such a question, the grandmother barely uttered:
– “…Pooo…we lived together in this house…we had nothing in common…but that…”!
Nervously, he interrupted and continued:
– “Where is your daughter’s bedroom”!…and without waiting for an answer he pushed her forward. The other two men followed her from behind, and entered the courtyard. The poor woman still did not understand what was happening. The man who was groaning, pushed open the doors of the two rooms of the ground floor house, now deserted. “EUREKA”…one of them was indeed empty. Relieved by this discovery, he turned back to her, and added:
– “E shikon këtë shok? Është invalid, dëmtuar në minierë. Quhet Zenel Disha. Këshilli i Lagjes, ka vendosur ta strehojë në dhomën e sat bije. Ajo nuk jeton më këtu. Dimë gjithçka”!!!
Ai komunikim arrogant nuk linte asnjë hapësirë për kundërshti. Tre burra kundër një të moshuare të mjerë, zemër plagosur. Tre burra, që po e dhunonin në banesën e saj, pronë modeste e familjes.
Mezi ngriti kokën dhe e drejtoi shikimin nga burri që do banonte në atë shtëpi të vogël, së bashku me të. U tmerrua. Ai banor i çuditshëm, ishte rreth të dyzet e pesave. Flokët e rëna, ekspozonin shenjat e të çarave në kokë, që ndoshta qenë shkaktuar nga aksidenti në minierë. Fytyra gjithë vraga dhe sytë e kuq që i ndizeshin flakë, i jepnin atij një pamje të frikshme. Instinktivisht, ajo mori kurajon dhe iu afrua pak. Qelbej erë alkool. Ai qeshi në mënyrë të pakontrolluar e, të neveritshme dhe i zgjati dorën.
– “None, si je? Do jem unë çuni jot tashi…harroje gocën”.
Nuk e kuptoi si arriti të përmbajë veten, pa lëshuar një ofshamë që i mbërriti në grykë dhe që mundi ta gëlltisë.
Pa i dhënë kohë të mblidhte veten, burri me veshje civile iu drejtua sërish:
– “Jepi Zenelit çelësin e dhomës, pasi nesër do sjellë orenditë e tij…dhe mos të të shkojë mendja të trokasësh në ndonjë derë…pasi është marrë vendim i prerë për këtë. Ohhh…çelësi qenka në bravë. Merre Zenel”!
Disa sekonda më pas, tre burrat u larguan në mënyrë triumfale, ashtu siç kishin ardhur, duke tërhequr pas vetes derën e jashtme me forcë. Gjyshja e gjorë u zvarrit deri në kuzhinë, ku pasi pastroi si mundi këmbën e gjakosur, e dezinfektoi me jod të cilin e mbante kurdoherë në shtëpi. Ambulanca e lagjes ishte goxha larg, dhe ajo nuk mund të shkonte për mjekim deri atje, pa e shoqëruar dikush.
Me një copë pëlhurë të vjetër e lidhi e shtrëngoi më pas, si mundi. Dhembja e shpirtit, e bëri të harronte therjet e plagës në gju. Tre burra kundër saj. Madje mes tyre edhe një polic. Po polici përse duhej vallë?! Vërtet mendonin se një e moshuar shtatëdhjetë vjeçare, do të mundej të kundërshtonte e të bënte rezistencë…?! Ohhh…sa mizore…?!
Ishte vendosur tashmë, do ndante shtëpinë me një të marrë. Me një të sëmurë që për vite, kishte qenë i mbyllur në një spital psikiatrik. Si do mundej ta përballonte, për më tepër që ai dukej edhe i alkoolizuar?! Me kë mund ta ndante një të papritur që do të vijonte me një bashkëjetesë kaq traumatike? Zemra po i delte nga kraharori. Ishte në luftë me mundësitë dhe pamundësitë e saj. Por ndërkohë, dëshironte me gjithë shpirt, të ishte e fortë, e dobishme për të bijën e sikterrisur, për nipërit e saj…nëse një ditë do ishin të lirë…! Nëse…përgjërohej me gjithë shpirt, ta gjenin të hapur atë shtëpi…t’i priste me krahë hapur…duhej të rezistonte…!
U shkreh në lot. Askush nuk mund t’i shihte, aq më pak t’ja fshinte ato. Ajo, mësuesja e nderuar, që për dyzet vite kishte rendur fshatrave, për t’u mësuar fëmijëve a.b.c-në, ndjehej tërësisht e pafuqishme, e sulmuar nga ata që mund të kishin qenë nxënësit e saj. Nuk fjeti aspak atë natë. Një shi i rrëmbyer fshikulloi pa mëshirë xhamat e dritareve të vogla, duke bërë ndërkohë, të pikonte çatia e asaj shtëpie të vjetër prej qerpiçi.
Gjyshja numëronte pikat e shiut që gjerbonin mbi një legen, që e vendoste në dysheme sa herë binte shi. Ritmi i tyre krijonte një monotoni acaruese, aq sa i dukej sikur ato pika i përplaseshin mbi kokë. Në kllapi, ato ngatërroheshin, dhe ajo niste sërish nga e para numërimin. Dhe përsëri ngatërroheshin e mbi vendoseshin në mënyrë të pakuptimtë mbi njëra tjetrën. E nesërmja do të sillte një realitet të ri, të frikshëm për zvarritjen e ditëve të saj, edhe ashtu mjaft të trishta.
Rreth orës dhjetë të mëngjesit, një kamion i vogël përshkoi të nesërmen rrugicën e ngushtë me kalldrëm, dhe u ndal me zhurmë para shtëpisë. Me ndihmën e dy djemve të fuqishëm, “anëtari” i ri i familjes, futi në dhomën e prindërve të mi, ato pak orendi që dispononte. Ishin të vjetruara, të ndotura, dhe mbanin erë të rëndë. Më pas, pa nxjerrë asnjë fjalë nga goja, ishte mbyllur brenda saj, dhe nuk kishte lëvizur fare gjatë njëzet e katër orëve në vijim, madje nuk kish dalë as në banjon e përbashkët e të vetme të asaj shtëpie, që si në shumë banesa përdhese të atyre viteve, ndodhej në fund të oborrit.
Kësisoj, filloi për gjyshen përballja befasuese me veprimet e tij të pazakonta. Njëzet e katër orë, asnjë zhurmë, asnjë lëvizje. A ishte mirë…?! Ishte gjallë…?! Ndoshta kishte nevojë për ndihmë…?! Duhej ta mësonte. Pas një hezitimi, gjyshja trokiti në derën e tij. Sërish asgjë nuk pipëtiu. Çfarë i kishte ndodhur?! Mos kishte vdekur…?! Fundja i sëmurë ishte…dhe gjyshja trokiti sërish…!
Kur nuk kishte më shpresë të hapej ajo derë, fqinji i vetëquajtur “çun”, i saj një ditë më parë, u shfaq në derë, i përgjumur, me sy të kuq e të fryrë.
– “Çfarë do none?! – Pse më zgjon”! – iu hakërrye.
E trembur e gjora gjyshe, mezi i tha:
– “Je mirë…?! Ke nevojë për gjë”?
– “Jo… – u përgjigj prerazi ai. Dua të fle. Më lër rehat, Kuptove”? – Psherëtiu, përplasi derën dhe nuk kapërceu pragun e asaj dere edhe për njëzet e katër orë të tjera. Gjyshja përjetoi sërish të njëjtin ankth…por nuk trokiti më. Dy ditë pa dalë nga ajo dhomë…a kishte vallë për të ngrënë…?! Po nevojat personale, ku i kryente?!
Të nesërmen e ditës së dytë, në mëngjes herët ai doli pa zhurmë, duke flakur në oborrin e vogël, dy shishe të boshatisura pijesh alkoolike. U zhduk, për t’u kthyer vetëm në mbrëmje. Provoi të hapte derën e kuzhinës ku qëndronte gjyshja, dhe meqenëse e gjeti të mbyllur, trokiti në të. Pasi hezitoi pak, ajo e hapi atë derë. Duhej të përballej me të keqen, që tashmë do të ishte prezente çdo ditë në jetën e saj. Duhej të përpiqej të mos e kishte armik atë të çmendur. Ai hyri brenda dhe u ul në minderin e gjyshes. Qelbej erë urine dhe alkooli.
Sytë si nuk po i plasnin nga damarët e fryrë e të kuq. Pa pritur që ajo të thoshte diçka, filloi të broçkulliste fraza pa lidhje. Ai përjetonte një delir prej të marri, që e bënte të besonte se shteti komunist, nuk mund të ekzistonte pa atë…! Se ai ishte besniku që e mbronte nga armiqtë…se ai ishte gati të vriste këdo që nuk e donte partinë. E shkreta gjyshe. Pas ndonjë ore të kësaj ligjërate të çakorduar e të pambarimtë, ajo iu lut të shkonte të flinte, pasi edhe ajo ishte shumë e lodhur dhe kish nevojë për pushim.
– “Mirë none…ta prish unë ty? – shi, shi…! Paske vra ene komën…mos e çaj kaptinën se njallet…”!
Dhe pasi përsëriti për të disfatën herë heroizmat e asaj dite, u largua drejt dhomës tashmë të tij. Duke menduar se u sos për momentin tortura në praninë e të marrit, gjyshja mori frymë disi e lehtësuar. Por pesë minuta më pas, ai doli sërish në oborr, dhe filloi të këndonte me zë të çjerrë…: “Enver Hoxha e mprehu shpatën…”!
Pasi mprehu për një orë shpatën, ai hyri më në fund në dhomën e tij, dhe nuk u ndje më. Të nesërmen, përsëri heshtje varri. Nuk pipëtiu asgjë. Ai nuk doli fare nga dhoma.
E shkreta gjyshe, filloi të ambientohej me sjelljen e tij të çuditshme, dhe ta trajtonte atë si një të keqe me të cilën, duhej të bashkëjetonte. Duke e njohur këtë realitet, njëri nga fqinjët shumë të gjindshëm, i vendosi shula të rinj e të sigurt në derën e kuzhinës dhe atë të dhomës së saj të gjumit.
Për të evituar vizitat e tij të frikshme e të padurueshme të mbrëmjes, sapo ndjente kërcitjen e bravës së portës së oborrit, gjyshja fikte dritën dhe qëndronte në qetësi absolute. Donte t’i jepte atij të kuptonte, se e kishte zënë gjumi, dhe se nuk duhej ta shqetësonte. Por ai nuk bindej se ajo mund të flinte në atë orë, dhe trokiste pa pushim në derën e saj të kuzhinës. Sakaq, avujt e alkoolit, depërtonin nëpërmjet hapësirave të saj, dhe gati i merrnin frymën.
Me zemër të ngrirë, gjyshja mezi priste që ai të lodhej e të hiqte dorë nga insistimi i marrë, që ajo t’i hapte derën. Dikur ai tërhiqej, por shkaktonte skandale të pafundme në oborr…herë thyente ndonjë vazo…herë-herë sokëllinte këngën e tij të preferuar…! Ndonjëherë urinonte e kryente nevojat e tij në mes të oborrit. Ndodhte, që pas një nate me shi, ajo fëlliqësirë përhapej në gjithë ambientin e vogël të shtruar me çimento e të plasaritur. E shkreta gjyshe. I duhej të pastronte të nesërmen, duke vjellë e nxjerrë zorrët, nga pështjellimi.
Në mbrëmje të tilla, e ngujuar, ngashërehej pa zë dhe i lutej Zotit t’i jepte forcë e kurajo, për të përballuar këtë situatë absurde. As në makthet e saj më të këqija, nuk kishte imagjinuar kurrë se në atë moshë, do ndante banesën me një të çmendur, e do të vuante gjithë pasojat e kësaj.
Duke ndjerë dështim në invazionin e mbrëmjes, mendja e tij e sëmurë, gjeti një tjetër mënyrë diabolike, që ta detyronte gjyshen t’i hapte derën. Në njërin nga muret e oborrit, ishte vendosur kutia e siguresave të energjisë elektrike. Duke liruar njërën prej tyre, shkaktohej ndërprerja e saj në gjithë shtëpinë.
Disa ditë e duroi gjyshja këtë situatë, duke kaluar gjithë mbrëmjen në errësirë, madje duke mos guxuar, as të ndizte ndonjë qiri, i cili do të qe sinjal se ajo nuk po flinte. Shpresonte e gjora, se ai do të lodhej nga kjo lojë infantile dhe e fëlliqur, e do të hiqte dorë nga ndërprerja çdo natë e energjisë elektrike. Por ai e vazhdoi këtë lloj eksperimenti shantazhues, me të njëjtin zell.
Madje, gajasej me zë të lartë kur gjithçka mbulohej nga errësira. U dorëzua me në fund gjyshja e shkretë. Në këmbim të ndriçimit, duhej të duronte çdo natë për dy orë gjepurat dhe idiotësitë e tij, si dhe erën e rëndë shkaktuar nga mungesa e higjienës. Në krizat e tij delirante, ai fantazonte se politikanët komunistë të “Bllokut” të udhëheqjes, ishin miqtë e tij të ngushtë që i kërkonin atij shërbime të veçanta, të cilat vetëm ai qe i aftë t’i kryente.
Kishte netë kur kthehej i gjakosur nga grushtet apo rrahjet që rëndom ndodhnin ndërmjet pijanecësh ordinerë, dhe në raste të tilla, rrihte gjoksin për trimërinë e tij në përballje me disa armiq, të cilët ai kishte mundur t’i shfaroste. Ngjasonte me një lloj Don Kishoti, që sikurse ai luftonte me mullinjtë e erës. Por në ndryshim nga heroi i Servantesit, “armiqtë” e tij, ishin realë, pasi ai mbulohej me plagë të çara apo mavijosura. Ahh…mungonte edhe Rosinanti?!
Tek e shihte të gjakosur, përveç tmerrit, gjyshja ndjente edhe keqardhje për papërgjegjshmërinë e tij. Butësisht, i lutej që të kërkonte ndihmë mjekësore, gjë që ai e kundërshtonte me kokëfortësi. I shtruar për vite në spitalin psikiatrik, ndoshta kishte tmerr nga mjekët dhe refuzonte çdo kontakt me ta.
Në momentet kur konstatonte të ishte më i qetë, ajo i lutej të shkonte në dhomën e tij, pasi ndjehej e lodhur dhe se kishte nevojë të flinte. Pavarësisht lutjeve të saj të përsëritura, ai largohej, kur t’i thoshte mendja. Vijonte më pas me sorollatje poshtë e lart në oborrin e vogël, duke kënduar këngën e preferuar, ose duke fantazuar me zë të lartë rreth betejave imagjinare.
Gjithsesi, së paku çdo javë ai mjeran mbyllej dy ditë brenda, pa u ndjerë fare. Gjyshja po ambientohej me këtë regjim të çuditshëm, dhe e qetësonte disi veten se kishte forcën ta përballonte atë situatë. Madje, herë pas here ndjente keqardhje për të. Ndodhi një rast, kur ai nuk doli për katër ditë nga dhoma dhe nuk reagoi as kur gjyshja i trokiti disa herë në derë. E alarmuar, ajo i kërkoi një fqinji që të njoftonte autoritetet zyrtare, e të kërkonte ndihmë për një person të mbyllur prej katër ditësh, pa asnjë shenjë jete, se aty ndodhej një person i gjallë.
Disa orë më pas, fqinji erdhi i shoqëruar nga dy policë dhe një infermier, të cilët pas disa thirrjesh, shpërthyen derën. Zhurma e saj e zgjoi atë nga gjumi. Duke mbyllur hundët prej erës së rëndë, ata ju afruan atij, dhe e pyetën si ndjehej. Me sy të zgurdulluar, ngritur përgjysëm në shtrat, u përgjigj se nuk kishte nevojë për asgjë. Vetëm ta linin të qetë të flinte. Për habinë e gjyshes, ai nuk manifestoi asnjë lloj agresiviteti ndaj policëve, që hynë aty me forcë. Ndoshta ushqente ndonjë frikë të fshehur ndaj tyre?! Ndoshta!
Kësisoj, u zvarritën muaj të pafund tmerri për gjyshen. Në letrat që dërgonte, ajo kurrë nuk shkroi për “anëtarin” e çekuilibruar të familjes dhe vuajtjet e shkaktuara prej tij. Përpiqej e gjora të na e kursente këtë hidhërim, për të cilin ishim tërësisht të pafuqishëm ta ndihmonim.
…Dy vite më pas prindërit vendosën të më rikthenin pranë gjyshes. Isha vetëm dymbëdhjetë vjeç. Si e mitur, masa e internimit, nuk ishte bllokuese për mua, ashtu siç ishte për prindërit e mi. Ata më konsideronin tashmë të përgatitur mjaftueshëm, sa për të mos e lënë gjyshen të vetme. Vërtet, vuajtjet e internimit, më kishin maturuar para kohe.
Mbërritja në Tiranë, më përballi edhe mua me këtë të papritur. Kapërceva pragun e shtëpisë, ku kisha lindur e kaluar dhjetë vitet e para të fëmijërisë, dhe hyra paksa e përhumbur në oborrin dikur aq të dashur për mua. Gjithçka më dukej kaq ndryshe. Por në të vërtetë, isha unë që kisha ndryshuar. Dy vitet e internimit, kishin lënë gjurmë të thella në vetëdijen time.
Gjyshja po më priste me padurim. Nëpërmjet një letre, prindërit e kishin njoftuar për mbërritjen time. Nuk di sa minuta qëndruam të përqafuara në oborr, ndërkohë që na rridhnin lotët. Sa shumë ishte plakur e gjora gjyshe, pas internimit tonë. Së fundmi mblodhëm veten. Unë mora valixhen, që e kisha lëshuar mbi dyshemenë e oborrit dhe nxitova drejt dhomës së gjumit. Gjyshja u prish në fytyrë dhe më tha:
– “…Jo aty, mos…”!
– “Pse, – e pyeta, çfarë ka ngjarë”?!
She invited me to go to the kitchen, and after we sat down on the counter, in a low voice, she told me what had happened after our exile. I was terrified. I was completely unprepared for this reality. My poor grandmother was forced not to hide anything from me, since I also had to protect myself as much as possible from that disturbed individual. She told me in detail everything she had taken away. Hugging her, with tears in my eyes, I repeated to her that she would not suffer so much, since she would no longer be alone.
The next morning I confronted him in the yard. It was no surprise to me. At first he was stunned, and then he asked me who I was. With some reluctance I introduced myself, and surprisingly I saw a kind of pleasure in his eyes. From now on, there would be two people in that house, from whom he would seek attention. Typical behavior of an abandoned, lonely man. It was exactly as my grandmother had described it to me.
He looked scary with those bloodshot eyes, with his head deformed by stitches or surgery marks. Instinctively I felt a kind of pity for him. He was guilty without guilt. Responsible for this very abnormal situation was the dictatorial bandit state, which violated even the most basic rights, such as the privacy of the apartment. I behaved exactly as my grandmother taught me, locking myself in when we could with bolts and avoiding confrontation with him as much as possible. Despite everything, at least my grandmother was no longer a nobody.
A year and a half later, a severe flu epidemic took the life of my grandmother. She breathed her last in my arms. I cannot describe the pain of her loss and the difficulties of that funeral in the middle of winter and the epidemic. Along with her departure, all my dreams of a life different from the one imposed on me by exile also faded.
Strangely, the unbalanced man disappeared from the house for four days, when the grandmother closed her eyes. I can't know what he felt. It was so foggy and incomprehensible, his relationship with life and death. Pity maybe…?! I don't know.
After a failed attempt to attend high school, and being expelled after finishing my first year, I finally returned to my family in the internment village.
While our house in Tirana remained in the hands of the madman. It was completely destroyed. We spent twenty-three years in exile. Endless suffering, pain. One day this ordeal ended, but nothing could ever be the same again. Alas, we never met him again. We never learned how he ended.
Only memories remain. They accompany us as inseparable companions on the train of time. No one can take them away from us./ Memorie.al
Lini një Përgjigje