FLASH
Shkruar nga Pamfleti
According to the BIRN investigative network, Ilir Rrapaj was an old acquaintance of Minister Beqaj. They were often seen in each other's presence before the Rama government came to power in 2013.
Businessman Ilir Rrapaj, who benefited from the sterilization concession, was escorted to the police yesterday evening. Rrapaj will give explanations about the abuses with the sterilization concession. His arrest is an alarm bell for former minister Ilir Beqaj. The latter has been called several times by SPAK
Some time ago, journalist Klodiana Lala's investigative show 'On target' provided the data that spoke about the corruption in the Health sector regarding the sterilization tender worth 100 million euros.
investigation
Albania is full of corruption. Even, as it is said a little worse, it swims in this phenomenon. That being said, this is not a new discovery. But not a finding that grew out of nowhere. One of these sectors where corruption is even more present is undoubtedly health. Even, in our case we would say 'scalpel'. A medical instrument that was invented to heal humanity, but in Albania it seems that it has not escaped corrupt tenders.
As if the rampant corruption, an ever-increasing index, or the increase in the internal public debt were not enough, the Albanian government continues to grant concessions that further deepen the financial hole in the state budget. And it continues to do this through PPPs, or in other words the Public Private Partnership scheme. Scheme which during 9 years of the socialist government, has devoured millions of euros from the state treasury. Raising great and numerous suspicions of corruption. While the services performed by these concessionaires seem to be far from the standards of the money they absorb from the state coffers. If not, they are too inflated for the budget of a country that is considered among the poorest in Europe. A scheme that seems not to have escaped even the scalpel, or the sterilization of surgical instruments. A concession of 9.6 billion ALL granted by the Ministry of Health in 2015 has been in the hands of SPAK for two years. Suspicious tender, which today devours the state budget on average about 1.6 billion lek or 13 million euros per year.
For which the show "Ne Shënjestre" will try to shed light in this documentary. But at the same time, it is also the most meaningful example of how the government is fat with public money, the people around it.
A line of affection that is already visible in every tender awarded by the Albanian government. But who is the winner of this PPP concession in 2015 and how could this businessman win such a coveted concession. What was the scheme that the Albanian government used to secure such a concession? Why was the concession chosen through the PPP and not a public procurement?!! And what is the damage that this concession continues to cause to the state budget even today, seven years after it was granted? Ilir Rrapaj was an unknown businessman in business circles in Albania until 2013.
Before the Socialists came to power, he was the owner of a brokerage agency as well as a modest construction company based in Perugia, Italy.
A company that turned out to have only one employee in Italy. But how was it possible that Ilir Rrapaj, who had a company with a single employee in the neighboring country, managed to win in Albania, such a coveted tender of about 100 million dollars?!!
What was his connection with the then Minister of Health, Ilir Beqaj?! To help us understand how Rrapaj was able to obtain such a concession, it is enough to look at the meetings that the latter had with the Minister of Health at that time, Ilir Beqaj.
According to the BIRN investigative network, Ilir Rrapaj was an old acquaintance of Minister Beqaj. They were often seen in each other's presence, before the Rama government came to power in 2013. Meetings, as can be seen in these photos published in the media of the time, which were even more intensified after coming to power of the left-wing government led by Edi Rama. But the meetings between them intensified after 2013, where Ilir Rrapaj often appears in meetings with the Minister of Health, Ilir Beqaj. Meetings, where Italian businessmen were also present, who were interested in the market of medical services. Where only two years after Rrapaj had returned to his homeland, in 2015, the latter was able to secure the multi-million tender. Not bad, for a man who in 2000,
But thanks to his vertical ties with the socialist government, which had come to power with the uncompromising fight against corruption, he was able to win a much larger tender. Where a help for him would be the camouflage by means of the call 'Say Yes to Albania'. Call created by the socialist government that came to power. A scheme which would prove to be efficient in order to bring close to itself, supposedly in the scepter of successful businessmen, people who would revolve around the orbit of the interests of power. Scenario to which Ilir Rrapaj also responded. The winner of the 100 million euro sterilization tender, who, as you can see in this photo, in 2014 appears arm in arm with Prime Minister Edi Rama, in a meeting at the Palace of Brigades as part of the 'Say Yes to Albania' initiative.
Where to answer this call, after the victory of the elections by the socialists in 2013, Rrapaj from the village of Rexhepaj in Vlora, it was not difficult to leave his company in Italy, which he considered successful, to help his homeland in business knowledge.
A sacrifice which, after two years, was rewarded.
After in 2015 he won the sterilization tender. Tender, which in fact from the beginning was contested as suspicious and corrupt by the opposition and interest groups but which on the other hand was defended by the government...
Por si u arrit në këtë kontratë që shpejt zhurmoi nën dyshimet për aferë korruptive? Sipas dokumentacionit ligjor, kontrata e koncesionit për sterilizimin e pajisjeve kirurgjikale u firmos mes Ministrit të Shëndetësisë Ilir Beqaj dhe ‘Sani Service’ në dhjetor 2015, për një afat 10 vjeçar me një vlerë të parashikuar prej 9.6 miliardë lekësh.
Procedurat e tenderit u hapën nga Ministria e Shëndetësisë më 13 shkurt 2015, me vendim të ministrit Beqaj.
Ndërsa objekti i kontratës së Partneritetit Publik-Privat kishte për qëllim ofrimin e setit të personalizuar të instrumenteve kirurgjikalë sterile. Furnizimin me material mjekësor steril një përdorimësh në sallat kirurgjikale, trajtimin e mbetjeve me rrezik biologjik si dhe dezinfektimin e sallave kirurgjikale dhe ambienteve. Ku ky shërbim parashikohej të ofrohej në spitalet universitare dhe rajonale të vendit, apo dhe në spitale të tjera, sipas planit të racionalizimit spitalor. Vlera e fondit limit të koncesionit po sipas dokumentacionit ligjor ishte arritur pas një studimi fizibiliteti të ndërmarrë nga një komision i posaçëm, i ngritur po nga Ministria e Shëndetësisë.
“Prej pesë vitesh jam Nëndrejtor Shkencor i Institutit të Shëndetit Publik. Puna e përditshme është e mirëfilltë shkencore, pra çdo shërbim dhe studim bëhet nga Instituti. Ne publikojmë shifra në lidhje me infeksionet spitalore dhe shkaktaret e tyre. Nga këto shifra rezulton se infeksionet spitalore janë një kërcënim serioz. Mjekimi i një infeksioni spitalor është më i kushtueshëm ekonomikisht se sa vetë ndërhyrja kirugjikale. Jam caktuar anëtar i komisionit me urdhër të Ministrit të Shëndetësisë. Kam dhënë mendimin tim për gjendjen kritike në spitale si rezultat i infeksioneve spitalore. Shërbimet e parashikuara në këtë konçesion i jepnin zgjidhje kësaj problematike. Kryefjala imë në komision ka qenë nevoja urgjente për të ofruar një shërbim të integruar në spitale. Pasi kemi bërë studimin e fizibilitetit jam tërhequr si anëtar i këtij komisioni për arsye personale, E kisha të pamundur në atë kohë të ndiqja hapat e tjera të kësaj procedure. Në analizën e bërë gjatë studimit të fizibilitetit ka rezultuar se konçesioni PPP ishte e vetmja mënyrë për të dhënë një shërbim të integruar që përmban 5 elementë, të cilët janë: instrumentari, materialet njëpërdorimshe, sterilizimi i sallës operatore, zhdëmtimi i mbetjeve të rrezikshme biologjike dhe dixhitalizimi i të gjitha shërbimeve në kohë reale. Për të pasur këto shërbime do duheshin bërë procedura prokurimi të veçanta. Procedura, për të cilat jemi dëshmitarë që nuk kanë funksionuar.”, tha Genc Byrazeri, anëtar i Komisionit.
Sipas Ministrisë së Shëndetësisë, menaxhimi ishte shumë i kushtueshëm për shkak të numrit të lartë të punonjësve të përfshirë dhe shumësisë së makinerive të përdorura në çdo bllok operator.Vetëm dy muaj pas hapjes së procesit të tenderimit, më 4 maj 2015, Ministria e Shëndetësisë zhvilloi procedurën e prokurimit për koncesionin dhe më datë 26 Maj, autoriteti kontraktues publikoi renditjen e operatorëve ekonomikë.Ku Komisioni i Vlerësimit të Ofertave shpalli fitues konsorciumin e përbërë nga Investital Llc, Servizi Italia S.p.a, U.Jet S.r.l dhe Tecnosanimed me 73.89 pikë. Në këtë rast, kompania koncesionare Sani Service përbëhej nga bashkimi i kompanive Investital Llc, Servizi Italia S.p.a, U.Jet S.r.l dhe Tecnosanimed. Ku 40 përqind të aksioneve i zotëronte Investital Llc-, kompani asokohe me kapital 1 mijë euro, e regjistruar nga Ilir Rrapaj në Prishtinë. Ndërsa, paketa e mbetur e aksioneve të koncesionit ndahej në 15 për qind për ‘Servizi Italia’, 15 për qind për ‘Tecnosanimed’ dhe 15 për qind për ‘U.Jet S.r.l’.
Ndërsa në vendin e dytë u rendit konsorciumi i përbërë nga ‘Action Laundry’, ‘S.S.I’, ‘Mario Gugliemo’ dhe ‘Brema Ambiente’ me 42.83 pikë. Por cili ishte justifikimi apo pretendimi që Ministria e Shëndetësisë gjeti në vitin 2015 për të dhënë këtë konceision? Sipas pretendimeve të kohës, Ministria e Shëndetësisë e justifikoi dhënien me koncesion të sterilizimit me argumentin e rritjes së frikshme të infeksioneve në sallat kirurgjikale në spitale. Kjo për shkak si të vjetërimit të tyre, ashtu edhe të mungesës së sterilizimit të duhur. Po sipas Ministrisë së Shëndetësisë, menaxhimi ishte shumë i kushtueshëm edhe për shkak të numrit të lartë të punonjësve të përfshirë. “Nevoja për lindjen e kësaj procedure ka ardhur bazuar në prioritetet që kjo qeveri i ka vënë vetes, të cilat janë pasqyruar edhe në programin e qeverisjes 2013-2017.
Një nga problematikat më madhore që kanë spitalet tona sot është shërbimi i kirugjisë, si ndërhyrja më e fundit e shërbimit mjekësor. Së pari ishte e nevojshme për të ndërhyrë në ndërrimin e gjithë bazës instrumentare, e cila ka një moshë mesatare 30-vjeçare. Nevojë tjetër ishte dhe futja e koncepteve të ripërshtatjes së instrumentave kirugjikale nëpërmjet futjes së standardeve të Bashkimit Europian, duke ndryshuar proceset e mangëta të sterilizimit që kryhen aktualisht në sallat tona. Problem tjetër madhor është edhe dezinfektimi i sallave operatore, i cili deri më sot kryhet në mënyrë manuale dhe jo nga personel i trajnuar. Në bazë të raporteve të Institutit të Shëndetit Publik, është konstatuar që monstrat e marrra për tu analizuar, direkt pas dezinfektimit të sallave, kanë rezultuar me ngarkesë mikrobike. Kjo gjë ka sjëllë rritjen e infeksioneve spitalore, i cili në bazë të studimeve rezulton që 1 në 3 pacientë merr infeksion spitalor. Ndërkohë që mesatarja europiane është 1 në 16. Për këtë arsye vihet në rrezik siguria e pacientit dhe rriten kostot spitalore. Këto kanë qenë ndër shkaqet kryesore që bënë të lindë nevoja për dhënien me konçeision të këtij shërbimi. Dua të shtoj së përpara së të zhvillohej procedura, mbështetur edhe në ligjin për konçesionet, është bërë analizë e detajuar e gjendjes së sallave kirugjikale në të gjithë Shqipërinë.”, pohoi Klodian Rjepaj, Kryetar i Komisionit të Sterilizimit, ish-zv.ministër i Shëndetësisë.
Sipas studimit të fizibilitetit që i parapriu koncesionit, numri i ndërhyrjeve kirurgjikale në këto spitale deri në vitin 2013 llogaritej në 50 mijë. Por në vitin e tretë të operimit të koncesionit, në vitin 2018, numri i ndërhyrjeve kapërceu në 90 mijë, duke i rritur kostot shumë përtej parashikimeve. Por siç e theksuam më lart, do të duheshin 5 vite denoncimesh të vazhdueshme publike, që drejtësia të merrte në duar koncesionin e sterilizimit. Një nga këta kontestues të këtij koncesioni ishte edhe Nisma ‘Thurje’. E cila nuk u mjaftua vetëm me denoncimin e tenderit që binte era korrupsion, por edhe e çoi çështjen më tej, duke dorëzuar në SPAK, dokumentacionin ligjor me shkeljet përkatëse. Ndërkohë që një mjek i njohur do të kthehej në denoncuesine vazhdueshëmtë këtij konceisioni. Ai do të ishte mjeku Artan Koni. I cili denoncoi një shkresë zyrtare që Ministria e Shëndetësisë u kishte dërguar spitaleve kryesore në vend, ku u kërkonte këtyre të fundit që gjatë vitit 2019 të bënin më pak operacione se gjatë vitit të shkuar.
Kjo pasi, koncesionari i sterilizimit ‘Sani Service’ po merrte më shumë para sesa ishin parashikuar në buxhetin vjetor. Ku sipas statistikave gjatë vitit 2018, ishin kryer rreth 90 mijë ndërhyrje kirurgjikale. Për të cilat shteti i kishte kaluar konceisionarit 17 milion euro, ose 3.6 milion euro më shumë se parashikimi.
Dhe për këtë arsye, në mënyrë absurde, ministria e Shëndetësisë në vend që të negocionte çmimet e sterilizimit me koncesionarin, u kërkonte kirurgëve në spitale të bënin më pak operacione. A thua se sëmundjet ishin çështje dëshirash që mund të prisnin, për pacientët apo për vetë kirurgët.
“Kallëzimi u ndërtua mbi dyshimet që ne kishim se po përdoreshin fondet publike me qëllim abuzimin e tyre në një proçes konçesionimi të një shërbimi i cili realisht ofrohej deri në atë kohë. Praktikisht çfarë ndodhi ishte që në momentin që shteti shqiptar, ministria e Shëndetësisë ka lidhur një kontratë konçesionare për konçesionimin e shërbimit të sterilizimit, fondet e disponueshme të cilat do të alokoheshin për këtë shërbim shkojnë në shifra marramendëse. Përpara se të jepej me konçesion fondet që alokoheshin ose më saktë kostot e proçesit të sterilizimit shkonin diku tek rreth 200 mijë euro për të gjithë Shqipërinë. Në momentin që u dha me konçesion këto fonde u 80 fishuan. Ne paguanim një konçesionar tashmë nga 200 mijë euro për të gjithë vendin, paguanim 17 milionë euro.”, pohoi Panajot Soko.
Por cili ishte pretendimi që ngriti qeveria Rama në dhënien me konceision të sterilizimit në spitale? Dhe a u përdor nevoja për një shërbim më cilësor për të krijuar një skemë gllabërimi parash publike? Por ajo që është e habitshme është se si ka mundësi që një proces si sterilizimi që deri në vitin 2013 i kushtonte buxhetit të shtetit 200 mijë euro, tani me dhënien me konceision kostot ishin shumëfishuar. Ku nëse nuk do të ishin paratë që koncesionari po gllabëronte, do të ishte e vështirë për të kuptuar përmasën e dëmit që ky koncesion po shkaktonte në buxhetin e shtetit. Që njëkohësisht nxorri zbuluar edhe mënyrën se si komisioni për tenderimin kishte proceduar. “Nuk ka patur një justifikim të mirëfilltë deri në viitn 2018 në mos gaboj kur Ministria e Shëndetësisë në presionin e madh që u krijua nga momenti që ne shkuam dhe denoncuam në SPAK këtë si aferë u detyrua që të merrte një qëndrim në lidhje me arsyet që u detyrua të merrte këtë vendim. Qëndrimi ishte aq ekuivok dhe i fshehur mes këtyre proçedurave që ti edhe i kupton edhe si kupton, apo edhe i vërteton edhe nuk i vërteton që kishte të bënte me rastet e infeksioneve në proçesin e operacioneve që kryheshin në spitalet shqiptare. Mund të ketë patur por nuk ishte kjo aryseja primare apo shqetësimi që kanë patur spitalet shqiptare kur ne morëm vendimin për të alokuar një shifër marramendëse prej 17 milionë eurosh në vit.”, theksoi Soko.
Por përpara se dosja të kalonte në SPAK, tenderi për sterilizimin ishte hetuar fillimisht nga Prokuroria e Tiranës. E cila u mjafua vetëm me marrjen ne pyetje të anëtarëve të komisionit që ishte ngritur për dhënien me konceison të sterilizimit. Të cilët ashtu siç pritej morën në mbrojtje mënyrën se ishte proceduar me këtë koncesion. “Për pamundësi ekonomike. Vetëm njëri kompetent, ai i investimit në pajisje e instrumente, kap vlerën e buxhetit të investimit total të Ministrisë, për 2 vite e gjysëm në zërin investime. Pra shërbimi integruar nuk do mund të jepej me proçedurë tjetër. Këtu kemi parasysh edhe rikthimin, që do të thotë koha kur fillon konçesionari të marrë benefitet mbrapsht. Studimi i fizibilitetit ka parashikuar që rikthimi të ndodhë në vitin e gjashtë osë të shtatë në mos gaboj. Në asnjë procedurë tjetër nuk është e mundur një gjë e tillë, për këtë arsye do mbeteshim pa ofertues. Nëse këto shërbime do prokuroheshin të ndara asnjëherë nuk do arrihej standardi i arritur nga konçesioni PPP. Për të mos thënë që të ndara, procedurat për prokurimin e këtyre shërbimeve mund të dështonin.”, tha Naile Abazi, anëtare e Komisionit.
Të njëjtin qëndrim përpara prokurorëve mbajtën edhe anëtarët e tjerë të komisionit të dhënies së koncesionit. Midis tyre edhe Arben Gjata- Pedagog i kirugjisë dhe zv. Rektor në Universitetin e Mjekësisë Tiranë “Nga ajo çfarë kemi diskutuar në komision ka rezultuar se edhe nga ana ekonomike kjo ishte procedura më e favorshme.”, tha Arben Gjata, pedagog i kirugjisë , Zv. Rektor në Universitetin e Mjekësisë Tiranë.
Sikurse dhe kolegët edhe Gjata shprehej se infeksionet spitalore, ishin aryesja kryesore, se përse koncesioni ishte mënyra e vetme për të përmirësuar situatën në spitalet në vend dhe për të patur një shërbim me cilësor. Por asnjë prej anëtarëve nuk shpjegoi dot, sesi kostot u rritën dhe se përse ata nuk kishin mundur të parashikonin këtë gjë. “Nga eksperienca që kam në këtë fushë mënyra e procedimit me prokurim të zakonshëm mund të çonte në dështim. Do duhej që të gjitha shërbimet e parashikuara të prokuroheshin me procedura të veçanta. Përsa i përket prokurimit të instrumentarit, mesa jam në dijeni, procedura e fundit e prokurimit të tyre është bërë në vitin 2004. Kompanitë seriozë që ofrojnë cilësinë më të lartë nuk janë të interesuara për tregun shqiptar.
Ndërsa konçesioni në fjalë tërhoqi një kompani serioze, siç ishte ajo që fitoi procedurën.”, theksoi Gjata. Sipas ekspertit të ekonomisë, Pano Soko, skema e korrupsionit në tenderin e sterilizimit është pak e shumë e njëjtë me atë që është përdorur edhe në tenderë të tjerë të ngjashëm. Madje. sipas tij, qeveria nuk është rrekur shumë të ndërrojë modulin. Ndërkohë që paratë mendohet se kanë fluturuar nëpërmjet një skeme të qartë të pastrimit, në xhepa të tjerë ku nuk përjashtohen edhe ministra apo zv/ministra. Ndërsa Ilir Rrapaj dhe kompania e tij në ortakëri me biznesmenë të tjerë italianë, nuk ka shërbyer veç se si një mashë për të tërhequr paratë publike nga thesari i shtetit. “Skemat korruptive në të gjithë këto proçeset konçesionare janë pak a shumë të njëjta, si ajo që kemi hasur në formën, procesin e
konçesionimt të inceneratorëve ku paratë që dislobohen më pas humbasin nëpër kompani të cilat shpërndajnë paratë tek xhepi i atyre që duhet të përfitojnë nga kjo ku përfshihen qoftë aktorë privatë, apo aktorë publikë, ministër, zv. Ministër. Praktikisht besoj së skema është e njëjtë edhe në rastin e konçesionit të sterilizimit”, tha Sako.
Kontrata e Partneritetit Publik Privat për sterilizimin e instrumenteve kirurgjikale është tashmë në vitin e gjashtë të operimit, por ka shënuar rritje të kostove të parashikuara me gati 30 përqind. Nga 9.6 miliardë lekë të parashikuara në vitin 2015, sterilizimi pritet tashmë t’u kushtojë taksapaguesve shqiptarë rreth 12.3 miliardë lekë në total. Shifrat e tejkalojnë buxhetit e parashikuar për këtë koncesion, për të cilin ministri i Financave të kohës, Shkëlqim Cani, shprehej parimisht dakord, por kërkonte nga autoriteti kontraktues Ministria e Shëndetësisë, që ‘në çdo rast të mbahet në konsideratë që financimi i projektit gjatë gjithë periudhës së kohëzgjatjes së kontratës të respektojë në mënyrë rigoroze limitin buxhetor të parashikuar për këto shërbime që propozohen të jepen me koncesion”.
Ndërsa lidhur me rriskun e inflacionit, ministri i kohës, Cani kërkonte që “të vlerësohet opsioni i përballimit tërësisht nga Koncesionari, ose minimalisht ky rrisk të ndahet mes autoritetit kontraktor dhe Koncesionarit”. “Për shkak të këtij konçesioni, për shkak të kësaj kontrate ne patëm në vitin 2019 patëm një rishikim të numrit të operacioneve. Çfarë ndodhi…spitalet nuk ishin në gjendje bazuar në buxhetin e tyre të përballonin kostot e mëdha të sterilizimit. Çfarë iu tha..në vend që të rinegocioheshin, ridiskutoheshin kushtet e kontratës,, u tha spiataleve ul numrin e operacioneve. Kjo është e tmerrshme, kjo është kriminale.
You cannot condition the operations, how many they will be, who needs them, you cannot condition them, but we are the only country that has conditioned them. Why… because of a concession contract. And of course, forced by this humane and social pressure, doctors today carry out the sterilization process with the old method, but in secret. Why... because they can't tell the patient that I can't operate because I don't have a contract," said Soko.
Lini një Përgjigje