FLASH
Shkruar nga Pamfleti
"I was completely in love with him", says Yrmete Medolli, the wife of the well-known poet Gëzim Medolli. I was sure that one day everything would end in a wedding, where everyone would gather. Nothing could separate us, maybe not even death...! I knew that at our wedding, there would be lots of singing and dancing, while he would whisper his lines of poetry in my ear, to show me that he had written them just for me. (Joy had just finished his fourth year of high school, it was 1970). I knew, no one would be missing, neither his brothers nor his sisters, but at that wedding, neither his mother nor his father would be there...!
This saddened me, because Joy's mother and father were a great worry. Joy had had a hard life, but surprisingly, nothing had defeated her. A year after his birth, in 1950, Gezimi's father, Gani Medolli, escaped to Greece.
He named the last son Gëzim, perhaps hoping that one day, his children would be happy too...! He fled, because it was impossible for him to live, in his village in Trestenik i Devolli. The regime had begun to follow him, like an unwanted person.
His uncle, Xhemal Medolli, had been the chairman of the "National Front" during the War. For this reason they shot him. The escape of the father made the life of the Medolli family even more difficult, but I still loved him, even though my family was considered to have a "good biography". I would marry him, even if we were both sent to prison.
When Gezimi was 6 years old, his mother, Mukadezi, also died, but as he grew older, he began to express his pain through the verses he wrote. In his family, there would always be only shackles and prisons. However, I was in love with him and remained in love all my life"
Escape of Joy
"Suddenly in our village, in Trestenik i Devolli, a news spread that shocked many people. It was September 4, 1970. Someone came and told me that; Joy had been arrested. I was shocked. I can't even describe it to this day. He had tried to escape, but he had been caught before he could cross the border. I could not contain myself. I hid somewhere and started crying. This started to happen to me often. My boyfriend was arrested!
I didn't think he would run away, but I knew he always had an unspoken longing for his father. When we met together, he also talked to me about his father, Gani Medolli. He kept telling me: 'How I wish I could see him one more time… maybe one day I will meet him… I miss him…!
I know that even if he had stayed here, he would have died in prisons...'! Joy was only one year old when her father escaped. Maybe he wanted to come and see her and come back again. We had sworn to each other, to stay together forever.
But who would tell me all this?! The words 'agent', 'criminal', 'traitor' had already started to be said about Gezi, but only I knew who he was. I had recognized his soul, through verses. I hoped that he might even be released, but days passed and he was not coming back. Another news came to the village again: Gëzim Medolli had been sentenced to 10 years in prison for trying to escape.
That day remained unforgettable in my life. Perhaps for the first time, I hated the people of the government, I realized that the people of the regime and the good people always went in opposite directions, never to meet again. Joy had arrived in Spaçi prison. There he would write:
Good morning home!
I greet you...!
And why on backgrounds of trouble,
to lower the dawns...'!
I played lotto constantly...", recalls the wife of the poet, Yrmete Medolli.
Waiting…!
"Even though he was sentenced to 10 years in prison, I decided to wait. He would come back and we would be together again, but it wouldn't happen like this. When only three years had passed, on May 21, 1973, Gëzim Medolli was re-sentenced to another 25 years, because he had been among the 12 organizers of the Spaç Revolt. Again I hid somewhere and cried. He would now be in prison for 35 years.
Later in 1980, I would learn another piece of news, just as shocking. Joy was re-sentenced with another 25 years in prison. That day, I had the impression that the whole world had gone mad. It wasn't long before he was sentenced once again to 10 years in prison.
It was all over for him. He wouldn't get out of there alive. I tried to learn something about him, but the news that came to me from the prison was scarce. I was sure, only of one thing: he would write verses there too, to overcome his pains and worries.
Later these poems, I would read them all. He wrote poems about the shooting and hanging of prisoners, about obituaries and their fate, but also about hope and tomorrow....
'They were falling from bullets,
next to oblivion;
They were starving
in the breast of scorn,
They depended on the cells
and the times were silent...
Galleries remain under stones,
obituaries that were never posted'!
I was already sure that I would never meet Gëzim Medolli. Even for Gezimi, I don't believe there was any hope left! Meanwhile, I was married, but I don't know why, I couldn't get him out of my mind. My tears and pain were left..."!
Destiny to be together
"Fate wanted him to be released in 1989, when the wind of democracy seemed to approach. I heard that he had come to Korça. We met again. He began to tell me about the horrors he had experienced, the sufferings and the tortures. His stories were not over. He told and I listened to him, I cried like when I was 18 years old. Everything had been inhumane.
Tashmë kuptoja domethënien e vargjeve të tij;
‘Ekzistenca ime,
një dosje,
një numër,
një skedë…’!
Më tregoi se gjithnjë kishte ëndërruar, të takonte të atin, më tha se kishte ndërmend, të provonte sërish arratisjen, por këtë gjë nuk ia thoshte askujt. Kishte frikë, se mund ta arrestonin përsëri. Me këtë mendim, kaloi gati një vit. Punoi në minierë deri në vitin 1990, ku në një nga këto ditë, erdhi lajmi se; Gëzim Medolli, ishte arratisur përsëri. Ishte nisur për atje, të takonte të atin, por ky takim, nuk ndodhi kurrë”, kujton e tregon Yrmetja, bashkëshortja e Gëzimit.
“Në policinë e Athinës, i kishin thënë se babai i tij, ishte gjetur i mbytur në rrethana misterioze në ujërat e Detit Egje, shumë pranë me kampin e refugjatëve, në Llavrios. Dyshohej se e kishin mbytur njerëzit e Sigurimit të Enver Hoxhës. Pas këtij lajmi të kobshëm, ai kishte shkuar buzë detit, ishte ulur atje dhe kishte qarë gjatë. Qante dhe i tregonte babait të tij, gjithçka që i kishte ndodhur. Që të dy nuk kishin patur fat.
‘Baba’, – pëshpëriste atje anës detit, ma vure emrin Gëzim, por unë nuk pata veç ditë të zeza…’! Ai u arratis, por vetëm unë e dija që ai do të kthehej. Po, u kthye që andej mjaft i dëshpëruar, me mendimin, se nuk do të shkonte më kurrë në Greqi, por herë pas here, ndjente dëshirën për të parë ujërat e Detit Egje, me shpresën se mes valëve dhe dallgëve, do të shfaqej babai i tij, të cilin nuk e kishte parë kurrë, që kur ishte një vjeç”.
Martesa
“Pikërisht në këtë kohë u martuam, – tregon dhe kujton me dhimbje Yrmetja, e cila e kishte dashuruar Medollin, që në rininë e saj. “Të them të drejtën, nuk dija nga t’ia nisja…! Nuk kishte as shtëpi, asgjë. Mehemet Medolli, vëllai i tij i vogël, e mori në shtëpinë e vet. Me punë, e caktuan fillimisht në minierën e Bitinckës dhe më pas në atë të Rehovës,. Tani, kur lexoj poezitë e tij, njëra prej tyre më pëlqen shumë. E titullon ‘E sigurt’.
‘Do të takohemi diku, e di…
në tren,/ tramvaj,/ në holl,
apo…nën një copëz re me shi.
Do të puthemi prapë, e ndjej…
në prag, në bar, në mol apo…
nën mijëra copa diej…’!
E lexoj dhe qaj. Pasi u martova me Gëzmin, na çuan te një shtëpi e vjetër, që dikur kishte shërbyer si shkollë. Nuk kishte as dyer, as dritare. Më 2 dhjetor të vitit 1992, lindëm Elionën. Më kujtohet si sot. Bënte shumë ftohtë dhe binte borë e madhe. Nuk kishim as dritë, as ujë, as bukë, as veshje, as punë. Lëviznim si dy hije, mes errësirës, por në çdo cep të dhomës që të shkonim, të ftohtët ishte njëlloj. Shtëpia ku jetonim, ngjante më së shumti me një burg.
Shpesh më kujtoheshin vargjet e tij:
Pol më pol shtegtimin enda,
akuj jashtë e akuj brenda…!
Det më det me valët renda,
stuhi jashtë, e acar brenda.
Yll më yll, shigjetë ngava,
Mbi një hon me akuj, shkava…
Gjaku ngrinte nëpër rremba,
akuj jashtë e, akuj brenda…’!
Përmes atij acari dhe akulli, ne të dy, unë dhe Gëzimi, përpiqeshim të ngrohnim me shpirtrat tanë, trupin e vogël të Elionës. Jeta jonë, ishte një tmerr i vërtetë. Nuk kishim me se ta mbështillnim. Mbaj mend, që na ndihmuan komshinjtë, na sollën gjithçka kishin mundësi, por varfëria jonë, mbetej e përhershme. Në vitin 1992, Gëzim Medolli u zgjodh kryetar i “Ballit Kombëtar” në Korçë, por ne përsëri mbetëm njësoj të varfër.
Në vitin 1996, ai u zgjodh sekretar i Përgjithshëm i “Ballit Kombëtar” në Tiranë, por pas një viti filluan trazirat. Shpresa jonë për një jetë më të mirë, kishte nisur të merrte fund. Fatmirësisht, në vitin 1996, u sistemuam në një apartament të rregullt, por përsëri nuk kishim asgjë…”!
Pa bukë…!
“Në vitin 1997 e, në vazhdim, gjendja jonë ekonomike u bë edhe më e keqe. Vazhdonim të ishim pa ujë, pa drita, pa bukë, pa veshje, pa gjithçka tjetër…! Gjithë mbrëmjen dhe orët e vona të natës, i kalonim pa dritë. Mbaj mend që ushqimin e Elionës, e përgatisnim duke ndezur letra, e duke i zier makarona, në xhezven e kafesë.
Me këtë mënyrë jetese, do të vijonim deri në vitin 2004. Elektricistët vinin dhe na prisnin dritat, se nuk paguanim dot faturat e energjisë, ata të ujësjellësit, vinin dhe na prisnin ujin. Shkoja, sa te një zyrë, te një tjetër, që të na lëshonin dritat, por të gjithë më mbyllnin derën; ‘Paguaje’!- më thoshin.
Në të vërtetë, nuk ishim vetëm ne që nuk paguanim, kishte edhe shumë të tjerë, por me familjen tonë, silleshin njësoj si atëherë, kur Medollët i kishin quajtur kriminelë. Sa herë Gëzimi hynte në shtëpi, pyeste për dritat. ‘Nuk do të kemi’, i përgjigjesha. ‘Po ujë’? më pyeste ai. ‘As ujë’, ishte përgjigjja ime.
Ai qëndronte i heshtur dhe i dëshpëruar. ‘Po sa lekë, na janë bërë të papaguara, deri tani’? pyeste pas një çasti heshtjeje. Në të vërtetë, ai nuk e donte përgjigjen, sepse ne nuk ishim në gjendje të paguanim. Unë e dija dhe heshtja, heshtte dhe ai. Përpiqeshim ta lidhin fshehurazi, energjinë, por ata e merrnin vesh dhe na vinin në çast. Përsëri mbeteshin pa drita…”!
Vdekja e poetit
“Ishte 30 prill i vitit 2004, kur ai hyri në dhomë dhe pas një infarkti vdiq. Edhe atë natë, nuk patëm drita. Nuk do ta harroj kurrë, atë natë të zezë. Në tavolinën ku shkruante, i kishte mbetur vetëm një paketë “DS”, me pesë cigare, shkrepësja e përgjysmuar, syzet, një flamur kuq e zi dhe asgjë tjetër. Këto sende, i ruajmë edhe sot e kësaj dite. Eliona ra mbi trupin e tij dhe e mbuloi me të qara.
‘Ngrehu baba, – i thoshte ajo,- mos më lër vetëm, unë të dua shumë. Të lutem baba, hapi sytë edhe një herë. Më fol edhe një fjalë, edhe një fjalë’,- vajtonte Eliona, por ai qëndronte i heshtur. Dukej sikur ende pyeste: ‘Po sot a do të kemi drita’?! Po ujë a do të kemi?! A është gati darka e Elionës”?, kujton e tregon me dhimbjeve, Yrmete Medolli.
"I removed Eliona from her father's arms and said to her: Bring the red and black flag, because only for that flag, your father swore." We covered it with the national flag. Just at that moment, it seemed to me that he warmed up, as if he began to calm down. He didn't get to eat dinner. The next day we buried him, but I will never forget that he was buried without eating bread. After the news spread, many people came to our house. The death of Joy brought everyone together. That black night, we collected a lot of lek.
The next day, I went to the electrician and with the money from Gezi's death, I paid the electricity and water bills. Eliona continued to cry. "Don't cry to Elona," I said, while in reality, I was saying the same verses that her father had written:
"Don't cry Mirel...
He fled to the sky,
to collect the flowers.
Don't cry Mirel...'!
He nodded straight,
heart of the sun,
to bring you the rays…
Don't cry Mirel...
Do not Cry…",
remembers Yrmetja, with the same pain that accompanied her all her life. /Memorie.al
Lini një Përgjigje