FLASH
Shkruar nga Pamfleti
European Commissioner for Enlargement, Marta Kos, assesses Albania's progress on the path towards the European Union and confirms that the objective of closing negotiations by 2027 remains achievable, as long as reforms in justice and the rule of law continue at a sustainable pace.
She emphasized that the Economy is also a very important factor in this process. According to her, Albania must reach an economic level that can withstand the European market. Kos also stated that the involvement of the Opposition is also necessary in this process. She emphasized that the entire membership process cannot be left in the hands of one party, since the country is not a dictatorship.
Regarding the idea of Albania's membership in 2030, Kos expressed skepticism, saying that he could not say a date regarding this part, but emphasized that Albania and Montenegro have made progress on their path towards the EU, unlike their neighbors.
Full interview for 'A2CNN':
Journalist: Ms. Kos, first of all, thank you for this opportunity. Albania has now entered the final phase of negotiations with the group chapters. In which area does the European Commission think there is the greatest and most significant progress and is the projected target for the conclusion of negotiations in 2027 realistic and achievable by the Albanian government?
Commissioner Kos: Albania has really achieved extraordinary success in the last two years and if I wanted to single out what was very successful, it is the reform of the judicial system, the building of independent anti-corruption institutions like SPAK, and what I like to see in Albania is that this pro-European spirit is really very high and that is a good thing. It is not just what the government is doing, it is not just what the parliament is doing, and that is what I feel and see every time I come to Albania. So, yes, we have opened all the group chapters, but that means that now we have to close all the chapters. To return to your question about the deadline, your government has set a very ambitious target to complete the technical part of the negotiations by the end of 2027. It is feasible, the European Commission is supporting this, but there is still a lot of work to do because, as you know, we will now move on to technical chapters such as agriculture, food safety, ecology, and there are still many, many reforms that your country needs to make in these areas, but of course we will help you.
Gazetari: Ta zëmë se kapitujt kryesorë do të mbyllen deri në vitin 2027, a do të thotë kjo se automatikisht, brenda dy vitesh, Shqipëria do të përmbushë gjithë standardet e BE-së në të gjithë sektorët e jetës, apo është vetëm një hap formal në atë proces sistemik?
Komisionerja Kos: Kjo është një pyetje shumë e mirë. Siç e dini, kur çdo vend kandidat duhet të bëjë reforma, kjo nuk do të thotë thjesht të plotësojë gjithë kutizat, por ka të bëjë me zbatimin e tyre. Pra, po, të gjitha reformat, që do të thotë se i gjithë sistemi legjislativ i Shqipërisë duhet të jetë në përputhje me acquis evropiane. Ndonjëherë, siç e dini, përputhshmëria duhet të jetë 100%, por sigurisht që çdo vend kandidat mund të kërkojë periudha kalimtare për disa fusha, por ajo që është shumë e rëndësishme për ekonominë tuaj, është që duhet të keni një ekonomi e cila do të jetë e aftë të mbijetojë në tregun evropian. Kjo ka të bëjë me gjyqësorin, me gjithë kapitujt, por gjithashtu duhet ta ndihmojmë ekonominë tuaj që të jetë shumë e fortë, që pasi të jeni pjesë e tregut të përbashkët prej 450 milionësh, ekonomia juaj të mbijetojë.
Gazetari: Lidhur me reformën ekonomike që duhet të bëjë qeveria shqiptare, anëtarësimi në tregun e përbashkët kërkon reforma në konkurrueshmëri, bujqësi, sigurinë ushqimore, siç e përmendët më parë, por a është ky një lloj kërcënimi për biznesin shqiptar, se mund të jetë në një pozitë të keqe kur Shqipëria të hyjë në Bashkimin Evropian?
Komisionerja Kos: Unë nuk do të quaja kërcënim, do ta quaja një sfidë. Pse? Siç e dini, ne kemi instrumente financiare me të cilat mund t'i ndihmojmë kandidatët tanë, si Shqipëria. Ne e quajmë Plani i Rritjes, për të ndihmuar ekonominë tuaj dhe, siç e dini, investimet po shkojnë edhe për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme. Ju jeni shumë mirë në fushën e inteligjencës artificiale dhe TI-së, kështu që nuk është thjesht ajo që duhet të bëni, por edhe çfarë do të sillni në Bashkimin Evropian, dhe kjo është ajo për çka vërtet duhet të flasim më shumë. Një nga mesazhet e mia të rëndësishme për popullin tuaj është gjithashtu se duhet të flasim vërtet. Sa herë që vij në Shqipëri shoh zhvillim dhe është vërtet koha e duhur që t'u themi qytetarëve të shteteve anëtare se çfarë po sillni pozitivisht në Bashkimin Evropian. Dhe ka shumë e shumë gjëra, për shembull, turizmi është një nga gjërat e rëndësishme, përmenda TI-në, inteligjencën artificiale dhe shumë fusha të tjera.
Gazetari: Përmendët më parë reformën në drejtësi. Kanë kaluar rreth dhjetë vjet qëkur u bë reforma në drejtësi nga parlamenti shqiptar dhe reforma gjyqësore është përshkruar si shtylla kurrizore për pranimin e Shqipërisë në BE. Si e vlerësoni funksionimin aktual të institucioneve të reja të drejtësisë, SPAK-ut dhe Gjykatës Speciale, dhe a shihni ndonjë rezultat të prekshëm, duke përfshirë nivelin e lartë të anëtarëve të qeverisë së Shqipërisë që janë nën ndjekje penale nga SPAK-u? Besoj se jeni informuar mbi zhvillimet e fundit këtu në Tiranë.
Komisionerja Kos: Sigurisht, ajo që është e rëndësishme për ne është që Shqipëria të ketë institucione të pavarura kundër korrupsionit që mund ta luftojnë korrupsionin dhe kur them të pavarura, do të thotë nga ndikimi i politikanëve dhe mendoj se ky është një rast i qartë se si po funksionon kjo dhe kjo është gjë e mirë. Rastet e korrupsionit ndodhin në gjithë Evropën. Ajo që është e rëndësishme për ne, teksa shoqërojmë Shqipërinë drejt BE-së, është se si do të reagojnë gjykatat apo sistemi gjyqësor dhe politikanët tuaj dhe unë jam e kënaqur të dëgjoja sot se qeveria do të ndjekë vendimet që vijnë nga gjyqësori.
Gazetari: Ka gjithashtu fusha të ndryshme ku Shqipëria duhet të bëjë disa reforma. Raporti i fundit i progresit përmendte sfidat me lirinë e medias, dezinformimin dhe trysninë politike në media. A përfaqëson kjo një pengesë të konsiderueshme në rrugën për t'u bërë anëtare e BE-së?
Komisionerja Kos: Media e lirë është një temë shumë e rëndësishme dhe ne po merremi me këtë në çdo vend kandidat, dhe themi se pa këtë nuk mund të bëheni anëtarë të BE-së. Pse është kaq e rëndësishme kjo? Roli që luan media juaj është shumë i rëndësishëm, sepse ju u jepni informacion njerëzve për atë që ndodh në vend, në mënyrë që ata të mund të marrin vendimet e tyre, veçanërisht kur keni zgjedhje parlamentare ose zgjedhje të tjera. Pra, në këtë drejtim, kohët e fundit shohim se ka gjithnjë e më shumë presion politik, por ndonjëherë edhe ekonomik mbi median në gjithë Evropën, jo vetëm në vendet kandidate. Për shembull, zgjedhjet parlamentare në Moldavi kanë treguar se media e lirë është e domosdoshme për sigurinë kombëtare të vendit. Ne po punojmë tashmë në Komisionin Evropian për planin special, të cilin e quajmë Plani për Qëndrueshmërinë e Medias, ku do të përfshihet edhe Shqipëria, që do të thotë se si mund ta ndihmojmë median e pavarur apo si të ndërtojmë një media të pavarur që të luajë rolin e saj dhe ky rol është shumë i rëndësishëm, bërja e politikanëve përgjegjës, siç e kam thënë, raportimi i asaj që po ndodh në vend. Dhe një rol tjetër i rëndësishëm që shoh në media në Shqipëria, është tashmë që jemi, le të themi, dy vite larg përfundimit të pjesës teknike të negociatave. Ju do t'i informoni njerëzit se për çfarë bëhet fjalë, njerëzit nuk e kuptojnë anën teknike, ne themi, kapitujt e grup-kapituj e kështu me radhë. Kjo është ajo që njerëzit nuk kuptojnë, por nëse them sundimi i ligjit, kjo do të thotë të kesh një sistem të drejtë në shoqëri, ku kushdo, nëse mendon se, për shembull, të drejtat e tij ose të saj janë shkelur, mund të shkojnë në gjykatë, këto janë implikimet tona praktike. Ose siguria ushqimore, do të thotë që nuk do të keni kimikate në ushqim që mund t'ju dëmtojnë, ose sistemi i kujdesit shëndetësor e kështu me radhë, prandaj na duheni ju, një media e lirë dhe e pavarur.
Gazetari: Lidhur me raportin e fundit të progresit, Komisioni Evropian ka përmendur disa herë se partitë politike duhet të bashkëpunojnë në parlament për të votuar të gjitha reformat e nevojshme, por unë kam një pyetje. A është Bashkimi Evropian gjithëpërfshirës për të dyja partitë politike këtu në Shqipëri, sepse kemi parë vizita të nivelit të lartë këtu në Tiranë që nuk e kanë pasur opozitën në rendin e ditës?
Komisionerja Kos: Për mua, kjo është shumë e rëndësishme dhe dje u takova edhe me përfaqësues të opozitës dhe, e dini, pse është e rëndësishme kjo? I gjithë procesi i anëtarësimit ose rruga e Shqipërisë drejt BE-së është shumë e rëndësishme për t’ia lënë vetëm qeverisë apo parlamentit, prandaj më pëlqen të them se ky është projekt i gjithë shoqërisë dhe opozita është një pjesë shumë e rëndësishme e çdo demokracie. Ajo që më habit këtu është se mbështetja për anëtarësimin në BE është shumë e lartë, rreth 90% e qytetarëve, por edhe të gjitha partitë politike. Por kjo prapëseprapë do të thotë se roli i opozitës është që të diskutojë me qeverinë se çfarë po bën dhe ta ndihmojë në rrugën evropiane, ose të diskutojë nëse diçka shkon keq. Pra, nuk mund ta imagjinoj, edhe unë jam rritur në sistemin komunist, nuk mund ta imagjinoj të kemi vetëm një parti që vendos për gjithçka, kështu që një opozitë vërtet e mirë, që bën më të mirën në interes të vendit, që është gjithashtu edhe roli i qeverisë, është pjesë e domosdoshme e çdo demokracie, edhe këtu në Shqipëri.
Gazetari: Komisionere, më lejoni t’ju bëj një pyetje, që besoj se është thelbësore, është teknike dhe morale në të njëjtën kohë. E përmendët saktë, 90% e Shqipërisë janë pro integrimit në Bashkimin Evropian, por, në të njëjtën kohë, pavarësisht një mbështetjeje kaq të madhe, shumica e qytetarëve shqiptarë nuk janë të vetëdijshëm për përmbajtjen teknike të procesit. Kjo nuk është bërë publike nga qeveria shqiptare. Unë, si gazetar, mund të marr informacion vetëm nga faqja e internetit e Bashkimit Evropian, jo nga faqja e internetit e qeverisë shqiptare. Sa shqetësues është ky hendek komunikimi mes procesit të integrimit të qeverisë shqiptare dhe ëndrrës së Shqipërisë për t'u bërë anëtare e BE-së?
Komisionerja Kos: Do të kthehem pak prapa kur Sllovenia po negocionte, kishte nisur negociatat me Bashkimin Evropian. Në atë kohë isha drejtore e zyrës së komunikimit të qeverisë dhe drejtoja fushatën me publikun në Slloveni për ta përgatitur për hyrjen në BE. Është ende një nga fushatat më të mira ku kam marrë pjesë apo që kam udhëhequr dhe detyra kryesore ishte të informonim njerëzit se për çfarë bëhej fjalë. Kishte palë të ndryshme interesi, mund të ishte biznesi, mund të kishte lidhje me atë se çfarë do të thoshte për fëmijët, çfarë do të thoshte për të papunët, e kështu me radhë. Pra, sipas mendimit tim, çdo proces i anëtarësimit në BE duhet të shoqërohet me një komunikim të mirë me gjithë njerëzit. Dhe, për fat të mirë, jeni afërsisht 3 milionë banorë, Sllovenia është gjithashtu një vend i vogël, dhe është më e lehtë për t'u bërë sesa në vende të mëdha, p.sh., me 80 milionë banorë ose edhe më shumë. Pra, unë pres që në këto dy vite... dhe unë do të ndihmoj dhe do të vij më shpesh këtu ... ne do të mund të komunikojmë. Ndonjëherë është pjesa teknike, dhe pjesa teknike mund të jetë e mërzitshme, por, çfarë do të thotë kjo? Çfarë do të thotë, për shembull, nëse Shqipërisë do t’i duhet të ndryshojë, le të themi, ligjin për konkurrencën? Pse është gjë e mirë? Ose pse është gjë e mirë, siç po thosha, që kemi sundimin e ligjit apo gjyqësorin? Sepse, atëherë gjithë njerëzit mund të kërkojnë mbrojtje në sistemin gjyqësor. Ose mbështetje sociale. Pse është e rëndësishme që vendi të zhvillojë të drejta për punëtorët? Si mbrohen punëtorët? Pra, unë mendoj se ky do të jetë një rol shumë, shumë i rëndësishëm edhe për qeverinë e Shqipërisë.
Gazetari: Vizita juaj është në Tiranë, por nuk mund ta përfundoj këtë intervistë pa pyetje në lidhje me Kosovën. Si e sheh Komisioni Evropian krizën aktuale politike në Kosovë? Dhe a po ndikon ajo në rrugën drejt BE-së, përfshirë çështjen e kufirit dhe normalizimin e dialogut mes Prishtinës dhe Beogradit?
Commissioner Kos: On the issue of Kosovo, I am not happy that they will now have elections again, but their democracy is working and I am happy about that. Why am I not happy? Because we are waiting for the ratification of the two agreements for the Growth Plan. So, at the moment, Kosovo is carrying out the reforms, but we cannot pay the money because we do not have these two agreements. On the other hand, as you know, Kosovo, even though it is not yet an official candidate, is fully aligned with European foreign and security policy, as is your country, Albania. You have very good relations with this country, which means that I cannot imagine the completion of European unification without also integrating Kosovo into the European Union. So, we will work on that. I hope that soon, after the elections, we will have a new government and then, the government is the one that can push forward the reforms. And I am sure that they are ready to do this in terms of the economy. They are doing very well. They have already carried out some of the reforms, so I can't wait for them to have a functional and efficient government and, then, we will be able to accelerate, perhaps at another time, the accession process.
Journalist: Is 2030 a date for the six Western Balkan countries?
Commissioner Kos: I cannot say that, it depends on how quickly the countries will reform and how much they will align with European legislation. At the moment, we know, and you know, that we have two more advanced countries. One of them is your country. So, for Montenegro, for Albania, I can say that. But, for example, for Belgrade, for Serbia, there have been some steps back. So, I hope that we will be able to walk on the European path. For Bosnia, we have not started yet. For North Macedonia, we have not started yet. So, for sure, yes, and we also have the support of the member states, and if everything goes well, some of the Western Balkan countries will actually be able to join us. And I cannot tell you how happy I will be when this happens. Since I come from this area, from the Balkans, only my country and Croatia were able to join the EU. So we have to bring all the countries into the EU. This is also my vision.
Journalist: Thank you, Commissioner, for this interview!
Commissioner Kos: You are welcome.
Lini një Përgjigje