FLASH
Shkruar nga Dashnor Kaloçi
Even though 44 years have passed since the event of September 26, 1982, when the so-called “Xhevdet Mustafa Gang” landed somewhere on the coast of Divjaka, as well as over 35 years since the collapse of the communist regime, where dozens and dozens of testimonies and archival documents about that event have been made public, that event still remains shrouded in mystery and the truth about it has still not been fully revealed. Without even exaggerating, it can be said that the “Xhevdet Mustafa Gang” is one of the biggest mysteries of the communist regime of Enver Hoxha and his successor Ramiz Alia, throughout the 45 years of their rule. The biggest and most important questions about it are related not only to the role of the State Security in its preparation and conduct in Albania, but also to the primary purpose or mission of the so-called “Xhevdet Mustafa Gang”! So: "the assassination of the main leader of the Party" (always according to the official version of that time, articulated orally and written by Enver Hoxha himself), but also with the way it presented itself and acted after landing on the coast of Divjaka; starting from their external appearance (clothing and weapons), or by physically eliminating several people, who did not endanger their journey to Tirana at all, which, as is known, led to their debunking!
Regarding the above, there are so many questions and mysteries that it would take entire articles and again, any analysis made would not be exhaustive! It can even add more to the "fog" that has covered it since September 26, 1982, when it landed somewhere on the coast of Divjaka. Based on this, as well as the great interest that has been and continues to be in the so-called "Xhevdet Mustafa Gang", in the wake of the testimonies and archival documents that we have published in the nearly 35 years since the collapse of the communist regime, in this article we are publishing some archival documents recently extracted from the AIDSSH fund (Authority for Information on Documents of the Former State Security), which are published for the first time and with the relevant facsimiles by Memorie.al.
Continued from the previous issue
ARCHIVE DOCUMENT COMPILED BY OPERATIONAL WORKER ECEREM SALIHI, RELATED TO THE ACTIONS OF THE INTERNAL WORKS BRANCH OF LUSHNJE, AFTER RECEIVING NOTIFICATION OF THE PERSONS KILLED IN THE DIVJAKA AREA ON 16 .X.1982 AND THE ANNIHILISATION OF THE “GANG”
Some information about the gang led by Xhevdet Mustafa
At around 9:30 p.m., the Operations Officer of the Lushnje Internal Affairs Branch was notified (as far as I remember) by the brother of S. Zh., from Divjaka, who was seeking clarification: Why hasn't my brother returned yet? We are worried, as they were seen going to Dajla by boat, and they haven't returned yet, my brother, S…, R…, B…, E…, A… and S…B…!
Around this time, the operational officer of the military department branch in Divjaka received a notification that the boat (used for the beach) had been found outside the country, locked, and that the people had not been seen returning. The engine had been removed and put inside the boat, or had been put in the department.
In a single line, the military department notified the Operational Officer of the Ministry of the Ministry of People's Defense about this event, who requested an explanation from the Lushnje Internal Branch. They replied that: Our pilots were training in Divjaka and that they should be there.
The Lushnja operative notified the Police Chief Fane Xhuveli and the former head of the Branch Kapllan Shehu. Around 11:00 PM, Fane Xhuveli came to the Branch, took two Operative Workers, Pëllumb Sinoimer and Edmond Rada, and went to Divjaka to search for the "missing" persons.
At around 02:30 on 26.9.1982, the former Chief of Police receives a phone call from Divjaka, both the former head of the Branch, Kapllan Shehu, and the Operative, to whom he tells them that:
The incident is serious, the boat was found in an unusual place, we have not found the friends yet, I think the Ministry should be notified. A towel with an American inscription was found on the boat. The opinion is given that they may have "drowned" and the conclusion that they may be a gang is not reached.
Around 6-7 o'clock in the morning, on this same date (26.9.1982), the first "drowned" person was apparently identified, former Deputy Chief of Police R…B…, and from the search, the other two, E… A… and S…Z…!
Around 7 to 8 o'clock in the morning, the former head of the Branch Kapllan Shehu was informed about the event (perhaps even earlier), who came to the Branch, informed the secretary of the Bureau of the Çerma cooperative, to go out into the street, I will give you the materials of the plenum so that you can work on them, that I will go to Divjaka because I have an event.
7. After I became aware of the incident in Divjaka, from there (says Kapllan Shehu), I contacted the minister and informed him, where I also requested help, as investigators, experts and others.
After he arrived at the Branch, the Branch was put on alert, who were informed of the incident and the measures that needed to be taken. They were told that Sokrat Biti could not be found, he might have been kidnapped by a gang.
At around 13.00, Xhevdet Mustafa was surrounded in the house where he was killed in the village of Çermë. While Sabaudin Haznedari was killed earlier in Rrogozhina, while the other one was captured. While standing in ambush, we heard these words, but without any concrete details:
– The one who was captured said; “don’t do anything to me because I am Kadri Hazbiu’s friend”. It was said as if Kadri Hazbiu had slapped him.
– Thuhet sikur janë kërkuar edhe kostume kundër plumbit.
– Kur ju bë thirrje nga Kapllan Shehu që të dorëzohej, Xhevdeti tha: “Nuk dorëzohem, unë municion kam plotë, dhe katër orë më duhen, pastaj do mësoni se çfarë do të ndodh! 250 vetë, apo 270 vetë (nuk dihet me saktësi), tha janë nisur për në Tiranë. Thirrje për t’u dorëzuar i kanë bërë edhe të tjerë.
Pas likuidimit të Xhevdetit, u afrua për të parë edhe armiku Kadri Hazbiu. Dukej shumë i shqetësuar.
Këto gjëra janë mësuar nga analiza që i është bërë problemit e pjesëmarrja në të.
Punëtori Operativ
Eqerem Salihi
DOKUMENTI ARKIVOR I HARTUAR NGA KRYETARI I DEGËS SË BRENDSHME TË LUSHNJES, LIDHUR ME PERSONAT NGA DIVJAKA TË E “IMPLIKUAR” ME “BANDËN XHEVDET MUSTAFA”, DHE ROLI I KADRI HAZBIUT GJATË RRETHIMIT TË XHEVDET MUSTAFËS NË ZHAMË
SEKRET
Lushnje, më 23.2.1983
I N F O R M A C I O N
MBI SQARIMIN E DISA LIDHJEVE
Nga verifikimi që iu bë personave të poshtëshënuar, rezulton se:
Mihal Biti, nga katundi Divjakë i rrethit të Lushnjes, me punë në ndërmarrjen e Bonifikimit. Qëndrimi i tij në të kaluarën, i miri. Ka djalë Sokrat Bitin, ish-polic në këtë Degë dhe aktualisht i dënuar me 8 vjet heqje lirie për shpërdorim detyre dhe si udhërrëfyes i bandës së Xhevdet Mustafës. Aktualisht mban qëndrim indiferent dhe është shprehur se:
“Shyqyr që nuk u ngatërrua gjë me qeverinë djali im Sokrati, të cilin edhe në burgje e trajtojnë mirë”. Mihali ka qenë gjahtar dhe ka dalë disa herë për gjah, kryesisht me armiqtë Beqir Balluku, Kadri Hazbiu dhe Feçor Shehu, me të cilët ka pasur shkuarje të mirë.
Për veshjen polic të djalit të tij, Sokrat Biti, thuhet se ka pasur ndërmjetësi nga Rexhep Kolli dhe Feçor Shehu.
Ismail Ibishi, me origjinë kosovar, ardhur në vitin 1947 në rrethin e Lushnjes, aktualisht i vdekur. Ismaili gjatë Luftës Nacionalçlirimtare ka marrë pjesë në organizatën tradhtare “Balli Kombëtar”. Thuhet se “Balli Kombëtar” i ka dhënë urdhër për djegien e fshatit të Karaman Yllit, por ky nuk e ka kryer atë veprim.
Në kohën që fshati Babunjë u bë kooperativë bujqësore, është emëruar kryetar i kooperativës ku ka qendruar deri në vitin 1959, kohë në të cilën është larguar nga fshati dhe ka ardhur me banim në qytetin e Lushnjes.
Në vitin 1949, është tërhequr……, por në kartelën e tij nuk ka asnjë shënim për kohën e përjashtimit dhe aktivitetin e kryer. Dosja duhet të jetë asgjësuar.
Ismaili ka qenë gjahtar dhe shoqërohej shumë me armikun Kadri Hazbiu. Në ngarkim të pjesëtarëve të familjes së tij, nuk disponohet ndonjë material.
Ismail Tërnova, me origjinë kosovarë dhe me banim në qytetin e Lushnjes, është shef llogarie në stacionin e trenit, ka qenë A.P. dhe është përjashtuar për thashetheme. Në drejtim të tij nuk disponohet ndonjë material.
Mustafa (Muç) Kacabuni, nga fshati Kryekuq i rrethit të Lushnjes, vdekur aty nga viti 1978, ka qenë me influencë dhe qehaja i Veis dhe Arif Beut. Gjatë Luftës Nacionalçlirimtare bashkohet me krerët e “Ballit” Isa Manastiri e Him Konoshin; në 1943 inkuadrohet me “Ballin”, emërohet komandant toge me gradën kapter.
Mbas çlirimit të vendit, shtëpia e tij është frekuentuar nga armiqtë Mehmet Shehu, Beqir Balluku e Kadri Hazbiu dhe është trajtuar si familje me qëndrim të mirë. Në drejtim të pjesëtarëve të familjes së tij, nuk ka dalë ndonjë reagim.
Armiku Kadri Hazbiu më datën 26.9.1982 ka qenë në vendin ku është rrethuar banditi Xhevdet Mustafa dhe ka qëndruar mbi një kodër në shtëpinë e rrethuar, thuhet se ka dhënë urdhër që t’i jepet një pistoletë gruas së shtëpisë që u rrethua për të vrarë Xhevdetin, por gruaja s’ka pranuar. Ka thirrur disa herë Kapllan Shehun, ish-kryetarin e Degës së Punëve Brendshme, por se çfarë porosie i jepte, nuk dihet.
Kapllani në një rast kur kthehet nga takimi me Kadri Hazbiun, i thërret në emër Xhevdet Mustafës për t’u dorëzuar, por Xhevdeti i është përgjigjur: “U ftofshë! Pse Xhevdeti jam unë…”?! Thuhet, por nuk dihet burimi ekzakt, se kur ka vajtur Kadri Hazbiu në Rrogozhinë, është takuar e një nga pjesëtarët e bandës dhe i ka thënë:
“Pse nuk erdhe në vendin e caktuar”?! – dhe në këtë rast sikur e ka qëlluar njëherë. Në zonën e Divjakës, armiku Kadri Hazbiu dhe Feçor Shehu kanë shkuar vazhdimisht me pretekste gjuetie dhe nuk kanë pranuar të merrnin masa sigurimi në bazë të rregullit për ruajtjen e udhëheqjes!
KRYETARI I DEGËS SË P. TË BRENDSHME
REFAT SADE
DOKUMENTI ARKIVOR I HARTUAR NGA PUNËTORI OPERATIV I SIGURIMIT TË SHTETIT, REFAT MEDIU, ME TË DHËNAT E GRUMBULLUARA NGA DEGA E BRENDSHME E KUKËSIT, LIDHUR ME ATO QË FLITEJ NË POPULL, PËR “BANDËN XHEVDET MUSTAFA”
Kukës 29.1. – 5.2.1983
Dhënë B.p. “Blini”
Marrë P. Op. R. Mediu
Raport i dt. 6.1.1983
Ai njofton se me datën 23.12.1982, është takuar rreth orës 12. me Islam Jaho Dobrushi nga fshati Shemri, tek shtëpia e tij. Gjatë bisedës lidhur me tradhtinë e Mehmet Shehut, Islami tha se; kishte ardhur në Kosovë djali i Zogut dhe kishte folur aty, se ata që u dërguan në Shqipëri (grupi Xhevdet Mustafës), kanë qenë të mijtë”.
Pastaj Islami tha: “Në qoftë se djali i Zogut do nxjerrë përsëri këtej të arratisur, do bëhet name, kanë për të na prish, se këta nuk e lëshojnë kollaj. “Xhevdet Mustafa – vazhdoi Islami, – ka thënë; “Na paç më qafë Kadri Hazbiu, që na ke kërkuar para kohe”!
Their goal – said Islami; was to enter Tirana and kill the main leader of the Party (calling him by name). He told him; No, Kadriu did not inform them to come as saboteurs. Islami replied: “Yes, yes, he (Kadriu) informed them that they would capture him one day”!
At this time, other family members came into the room and the conversation did not continue.
"Buy"
Clarification:
Islam Dobrushi is in active processing 2/A, as…..! He is old and one of his sons, Muharrem Dobrushi, is a fugitive abroad.
Rating:
The information is valuable, because the object makes comments regarding the sending of Xhevdet Mustafa's gang to our country, but Bp has not learned how the object knows this, who told him, being afraid to ask about this, that the object did not understand his interest? For this, Bp was criticized at the meeting.
Task:
You will talk to Islam again about the book "Titistët", telling him: "I have not found this book, but I have heard about it from radio broadcasts and I found it very interesting because it badly exposed the Yugoslavs. In this book, he also talked about Xhevdet Mustafa's gang, but it did not last long.
You will also learn how Islami knew that Zogu's son, (Leka), had come to Kosovo, as well as other words about Xhevdet Mustafa's gang.
Operational measures:
Since a candidate for contingent control has been studied and will be withdrawn in secret cooperation from the friendly ties of the facility, it will be intended that this candidate, immediately after his withdrawal, will be introduced with courtesy to the processing facility.
The data should be printed in four copies, one for the Islam Dobrushi facility, one for the 3rd Directorate for Leka Zogu, one for the operational group at the Ministry, and one will be kept at the Branch, for the Counterintelligence Directorate.
OPERATIONAL WORKER
Rafet Mediu
Comrade Star
Let the comrades of Kukës be made aware of the task set by comrade Minister, and let us follow its implementation to the end. / Memorie.al
kjo shume e gjate per tu lexuar po pervec letrave kush e pa ca u shkruajt vs cfare ndodhi realisht