FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The European Commission identifies critical challenges that are holding back the country's economic development and European integration...
In a recently published report, the European Commission has identified a number of structural and fiscal challenges that are holding back Albania's progress on the path towards the European Union and sustainable economic growth. Although there are assessments in the economic aspect, there are still many problems.
Public revenues remain the lowest in the region, while hidden tax expenditures and a complex fiscal system are costing the Albanian state millions of euros each year. Although the government adopted a medium-term revenue strategy for the period 2025–2027, the Commission stresses that the reforms are focused only on tax administration, without addressing the uneven structure of fiscal policies.
According to the report, fiscal risks remain high, especially from state-owned enterprises, PPPs and the National Development Bank, which is expected to be supported by risky state guarantees. In the absence of an independent fiscal institution and with high public debt with short-term maturities, Albania is walking on slippery financial ground.
Among the most serious challenges identified is the informal economy, which remains widespread and undermines fair competition, social protection and the tax base. The Commission notes that the country continues to have the lowest tax revenue to GDP ratio in the region, negatively impacting public investment, education and health.
On the other hand, dependence on hydropower plants is making the energy system fragile and unstable, while integration into the European energy market and confronting the climate crisis require deep reforms and investments in diversification and renewable sources.
In the digital aspect, Albania faces serious shortcomings in internet infrastructure and a lack of legislation aligned with EU directives on cybersecurity, especially in rural areas. The Albanian state has not yet fulfilled its obligations for 5G networks and public electronic services.
Education remains another open wound to development, with high dropout rates, lack of equipment, untrained teachers, and outdated curricula. Unemployment remains high, especially among youth and women, while a “brain drain” is emptying the country of a skilled workforce.
The Commission has made available to Albania an amount of 922 million euros in grants and loans through the Reform and Growth Plan, which will be disbursed on the sole condition: that reforms are launched in earnest and without delay.
Challenges according to the EC
Komisioni Evropian miratoi Agjendën e Reformës për Shqipërinë në tetor 2024. Në këtë agjendë për periudhën 2024-2027, Shqipëria angazhohet për reforma socio-ekonomike dhe themelore për të përshpejtuar rritjen dhe konvergjencën me BE-në. Në kuadër të Instrumentit për Reforma dhe Rritje, dhe me kusht që reformat të zbatohen, Shqipërisë i janë alokuar 922 milionë euro – nga të cilat 265 milionë euro si grante dhe 657 milionë euro si hua. Nga kjo shumë, 429 milionë euro do të jepen në formë mbështetjeje buxhetore, ndërsa 493 milionë euro për projekte infrastrukturore përmes Kornizës së Investimeve për Ballkanin Perëndimor (ËBIF). Në dhjetor 2024, Shqipëria dorëzoi kërkesën për financim paraprak në Komision, duke kërkuar disbursimin e 7% të shumës totale.
Agjenda e Reformave e Shqipërisë është në përputhje me reformat strukturore të përfshira në Programin Ekonomik Reformues 2024, si dhe me udhëzimet e përbashkëta të politikave të dakorduara në Dialogun Ekonomik dhe Financiar të majit 2024.
Ekonomia informale e përhapur dëmton konkurrencën, mbrojtjen sociale dhe ul bazën tatimore.
Nivelet e larta të informalitetit krijojnë konkurrencë të padrejtë, pasi bizneset informale shmangin tatimet dhe rregullat ligjore. Gjithashtu, ndikon negativisht në të drejtat e punëtorëve që shpesh nuk kanë kontrata formale, sigurime shoqërore apo mbrojtje ligjore. Krahasuar me vendet e tjera të Ballkanit, Shqipëria ka një raport më të ulët të të ardhurave nga tatimet ndaj PBB-së. Kjo ndikon në aftësinë e shtetit për të investuar në infrastrukturë, arsim, shëndetësi dhe shërbime sociale.
Agjenda parashikon masa për të reduktuar ekonominë informale përmes përmirësimit të klimës së biznesit dhe forcimit të sundimit të ligjit. Masa thelbësore është zbatimi i strategjisë afatmesme të të ardhurave për rritjen e të ardhurave të brendshme dhe përmirësimin e sistemit tatimor. Janë planifikuar edhe reforma ligjore për dixhitalizimin e kadastrës, përmirësimin e qeverisjes së ndërmarrjeve shtetërore përmes emërimeve meritokratike dhe miratimin e një ligji për PPP-të në përputhje me acquis-in e BE-së. Shqipëria angazhohet gjithashtu për të miratuar Ligjin e Unifikuar për Investimet dhe aktet nënligjore deri në dhjetor 2026.
Furnizimi i qëndrueshëm me energji mbetet sfidë
Varësia e madhe nga hidrocentralet e bën sistemin energjetik të cenueshëm ndaj ndryshimeve klimatike dhe mungesës së reshjeve. Edhe pse ka pasur rritje të prodhimit të brendshëm dhe kapacitetit diellor, diversifikimi energjetik është i domosdoshëm. Sfidat përfshijnë harmonizimin e legjislacionit me standardet e BE-së, integrimin e tregut të energjisë me BE-në, krijimin e tregut brenda-ditor dhe përshtatjen graduale të tarifave me çmimet e tregut duke mbrojtur konsumatorët vulnerabël.
The agenda includes: developing an action plan for renewable energy, facilitating project permits, creating energy communities, a long-term strategy for building renovation, preparations for the emissions trading system (ETS), and strengthening the sustainability of the energy sector.
Digitalization and cybersecurity are key challenges
Albania lacks access to high-speed internet, especially in rural areas. The legal framework needs to be updated to comply with EU directives, especially NIS2 on cyber resilience. The agenda includes implementing the EU regulation on digital identity, through the creation of a digital wallet (eWallet), improving access to electronic public services and ensuring infrastructure for the 5G network.
The labor market and education system face deep structural challenges
Unemployment remains high (9.6% in Q4 2024), especially among youth and women. Women's participation in the labor market is low. Informal work limits access to social rights and benefits. Emigration of skilled labor exacerbates the shortage of human resources. There is a large mismatch between market demands and the education system. The lack of quality vocational education and active policies hinders quality employment and workforce adaptability.
The education system is characterized by low achievement, high dropout rates (especially in rural areas), outdated curricula, lack of teacher training, and inadequate infrastructure. Poor use of technology and the lack of inclusion of children with disabilities are also major problems.
The Reform Agenda aims to develop human capital through measures that include: improving education, updating curricula, establishing sectoral committees for skills, digitalizing education, equipping schools with ICT equipment, and creating a digital skills certification system. /Pamphlet
Lini një Përgjigje