FLASH
Shkruar nga Pamfleti- Are we being surveilled? Secret contracts, advanced technologies and a lack of transparency are transforming Albania into a state where every step of citizens, activists and journalists can be monitored and controlled.
In Albania, the discussion of surveillance is no longer a theoretical topic or an exaggerated media bias. On the contrary, the evidence and contracts revealed clearly show that the country is facing a profound transformation of its security infrastructure, where surveillance power is expanding rapidly and with very little transparency. From powerful radars purchased in France, to internationally funded border equipment, from licensed interception systems to ambitious artificial intelligence projects, Albania is building a surveillance state, with serious risks to privacy and democracy.
Spyware in Serbia and Italy
In March 2025, an investigation by Amnesty International and its security lab confirmed the use of Pegasus spyware to spy on journalists in Serbia . This act of using the most advanced eavesdropping technology on neighboring civil society raises alarm for Albania. Although the country has not been officially named as a customer of NSO Group, there are suspicions that there is a favorable environment for the purchase of these technologies.
On the other hand, Italy is facing a major spyware scandal, where well-known journalists and activists dealing with migrant issues have been spied on through technology from the Israeli company Paragon Solutions . Among those affected are Francesco Cancellato (Fanpage.it), Ciro Pellegrino, Roberto D'Agostino (Dagospia), as well as activists such as Luca Casarini and Giuseppe Caccia from Mediterranea Saving Humans, an organization that deals with the rescue and protection of migrants in the Mediterranean. They have received notifications from Meta about their phones being compromised with Graphite spyware, which monitors messages, microphones and cameras without their knowledge. This phenomenon threatens press freedom and privacy, prompting calls for in-depth investigations and measures against political and social surveillance in Italy.
Israeli cyber intelligence and interception agreements
The strategic agreements that Albania has signed with Israel, secret contracts with companies operating in the cyber sector, and the lack of a democratic control system create a suitable terrain for the use of surveillance tools against political critics, journalists, and activists.
Ligjet shqiptare për interceptimin janë të papërshtatshme dhe të paefektshme në mbrojtje të qytetarit. Mungesa e mekanizmave të pavarur për mbikëqyrjen e përdorimit të këtyre teknologjive është alarmante. Raportet e Prokurorisë së Përgjithshme kanë dëshmuar se interceptimet bëhen shpesh jashtë kufijve ligjorë dhe pa transparencë. Kuvendi nuk ka ushtruar asnjëherë kontroll real mbi këto procese, duke e lënë hapësirën e survejimit në një zonë gri ligjore dhe etike.
Radarët GM400 Alpha dhe Defendec Smartdec
Në vitin 2023, Shqipëria bleu sistemin radarik GM400 Alpha nga kompania franceze Thales. Ky sistem modern, i aftë të monitorojë hapësirën ajrore në një distancë prej 515 kilometrash dhe të përdorë inteligjencën artificiale për përpunimin e të dhënave, u instalua pa tender të hapur, pa transparencë mbi koston apo rregullat e mirëmbajtjes. Ky ishte vetëm fillimi i një sërë kontratash strategjike që do të vazhdonin në vitet në vijim, të gjitha pa një proces të hapur dhe të kontrolluar nga shoqëria civile.
Në nëntor 2024, Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP) akordoi një kontratë me vlerë 173,100 USD për “paketën e mbikëqyrjes kufitare Defendec Smartdec” në emër të Policisë Kufitare Shqiptare. UNDP gjithashtu menaxhoi një tender të veçantë në fillim të vitit 2024 për pajisje të tjera për Policinë Kufitare, duke përfshirë detektorë portativë për eksplozivë dhe narkotikë, si dhe skanerë portativë me rreze X. Këto blerje synojnë të forcojnë kapacitetin e forcave të rendit për të kontrolluar kufijtë e vendit dhe për të penguar trafikun e paligjshëm.
Pajisje për Policinë dhe Shërbimet e Inteligjencës
Përtej sistemeve në shkallë të gjerë, autoritetet shqiptare kanë blerë gjithashtu pajisje më të fokusuara për të përmirësuar kapacitetet e zbatimit të ligjit dhe të inteligjencës. Një prokurim i rëndësishëm i menaxhuar nga Komisioni Evropian përfshinte furnizimin e “Pajisjeve për Skanim të Gjallë të Gjurmëve të Gishtërinjve” për Policinë e Shtetit Shqiptar, me një buxhet prej 958,375 eurosh.
Pas një serie sulmesh kibernetike shkatërruese që iu atribuan Iranit në vitin 2022, Shqipëria gjithashtu ka përshpejtuar investimet e saj në sigurinë kibernetike. Përmes një projekti të financuar nga BE, agjencitë e sigurisë, përfshirë AKSHI-n, morën software të avancuar të inteligjencës kibernetike. Ky paketim përfshinte mjete si Cognyte Luminar, një platformë analitike e sofistikuar për zbulimin dhe hetimin e kërcënimeve, duke treguar një angazhim të qartë për ndërtimin e kapaciteteve teknike për monitorim dhe analizë dixhitale.
Ligji shqiptar i interceptimeve: një kornizë e dobët dhe mungesë kontrolli
Në fushën e interceptimit dhe mbikëqyrjes kibernetike, Shqipëria ka thelluar marrëdhëniet me kompanitë izraelite si Elbit Systems. Përmes marrëveshjeve të fshehta, këto kompani furnizojnë teknologji që lejojnë ndjekjen dhe përgjuarjen në mënyrë të sofistikuar, duke e mbajtur këtë aktivitet larg vëmendjes publike dhe parlamentare. Asnjë nga këto kontrata nuk është bërë publike dhe asnjë mekanizëm real kontrolli nuk është vendosur.
Ligji për Prokurimin e Mbrojtjes dhe Sigurisë, i miratuar në vitin 2020, u krijua për të prezantuar më shumë transparencë, por përmban dispozita që në mënyrë efektive krijojnë “dyer të pasme” për institucionet e sigurisë. Një boshllëk kritik gjendet në një nen që përjashton kontratat për blerjen e “pajisjeve ushtarake… duke përfshirë teknologjinë dhe softuerin që lidhen me ato mallra” nga fushëveprimi kryesor i ligjit. Kjo i lejon autoritetet kontraktuese të përdorin një kornizë alternative, të rregulluar nga Vendimi i Këshillit të Ministrave (VKM 1085), e cila lejon prokurim përmes procedurave shumë të errëta, duke përfshirë negociata të drejtpërdrejta me një kontraktor të zgjedhur pa asnjë kërkesë për të publikuar një njoftim kontrate. Kjo dispozitë krijon një rrugë ligjore të drejtpërdrejtë për blerjen e fshehtë të spyware-it, i cili bie plotësisht nën përkufizimin e “teknologjisë dhe softuerit”. Kjo është e ilustruar më tej nga përdorimi i “Kontratave të Klasifikuara Sekrete”
Në të gjitha këto kontrata dhe projekte marrin pjesë kompani si AESS shpk dhe SAFECOMM shpk, të cilat operojnë si ndërmjetëse dhe shpërndarëse të teknologjisë së mbikëqyrjes. Ato janë shndërruar në një rrjet të fuqishëm ekonomik që fiton miliona euro nga tenderë të mbyllur dhe kontrata klasifikuar, duke kontribuar në krijimin e një ekosistemi klientelist dhe të paqartë.
Projekti “Smart City”, kosto e dyfishuar dhe mungesë transparence
Më 23 shkurt 2025, Shqipëria nënshkroi kontratën më të madhe dhe më të diskutueshme të dekadës, me kompaninë Presight AI nga Emiratet e Bashkuara Arabe. Me një vlerë 118.5 milionë dollarë, kjo marrëveshje parashikon ndërtimin e një rrjeti masiv survejimi urban në 20 qytete shqiptare, me mijëra kamera për njohje targash, kamera PTZ, kamera trupore për policinë, radarë inteligjentë dhe sensorë trafiku. Projekti financohet nga Abu Dhabi Fund for Development me normë interesi 4%, një normë e konsideruar e lartë për një kredi zhvillimore, duke ngritur dyshime për ndikim ekonomik dhe politik në vend. Kjo marrëveshje nuk ka kaluar në një proces të hapur tenderimi dhe është klasifikuar si sekret, duke penguar transparencën dhe kontrollin parlamentar.
Në mungesë të një ligji për inteligjencën artificiale dhe pa ndalim të përdorimit të kamerave me njohje biometrike në hapësira publike, ky sistem survejimi mund të shndërrohet në një mjet për kontroll të pakufizuar dhe për kufizim të lirisë së shprehjes, tubimit dhe privatësisë.
Albania has faced major dilemmas about how these technologies are used and who controls them. Without effective control mechanisms and transparency, this development poses a great risk to democracy, turning into a state where citizens are the object of constant monitoring, without the possibility of dissent.
In the end, the question that arises is simple: who will protect the Albanian citizen from this dark surveillance architecture? And how will we ensure that the technology will not be used for purposes other than national security? /Pamphlet
Lini një Përgjigje