FLASH
Shkruar nga Pamfleti
There are about 4.3 million Ukrainian refugees across Europe who might have the opportunity to return to a peaceful Ukraine, but some of them would no longer want to return.
In the Czech Republic, Ukrainian refugees now make up 3.6 percent of the population – the highest percentage in Europe per capita. A recent survey shows that less than a quarter of them plan to return to Ukraine after their refugee visas expire.
Anna Naduda, an artist and teacher, is one of those hoping to stay in the Czech Republic. She lost her young son in a tragic accident before Russia's war in Ukraine began in 2022.
"I am very scared of the idea of losing another child, of losing my son," she told Radio Free Europe.
Naduda speaks very fondly of the Czech capital, where she has found refuge with her son.
"My experience and that of my son is that Prague has welcomed us with great kindness," said the artist, as she was shaping a sculpture in a suburb of the Czech capital.
The artist's 11-year-old son has learned the Czech language and has adapted to a school, where he makes many friends.
"I want my child to grow up in a stable and positive environment," Naduda said.
She was issued a visa through a directive issued by the EU for its members in 2022, which is in force until March 2026.
What happens after that date "will be decided depending on the end of the war," said Interior Ministry spokesperson Hana Mala, in several responses to Radio Free Europe.
"In all likelihood, there will be a transition period during which refugees will have time to decide on their future – either by switching to another residence permit, or by returning home."
New visas for refugees
Many of the 389,000 Ukrainians in the Czech Republic who are on temporary visas face new challenges to staying in the country if a ceasefire agreement is reached.
From April 1, Ukrainian refugees will be able to apply for special residence visas that would provide them with permission to stay even after the war ends, and would pave the way for permanent residence permits.
However, applicants must earn at least 440,000 kronor ($19,200) within the year.
This threshold increases by 110,000 kronor for each dependent in a family.
"I need to earn more," Naduda said, laughing.
"That's my goal for this year."
Czech Interior Minister Vit Rakushan has suggested that refugees will have other options to stay, if they wish.
"The same rules will apply to them as to other foreign citizens," he said in February.
Rakushan ka thënë se sondazhet sugjerojnë që rreth 200.000 çekë mund të qëndrojnë.
“Kjo është situatë që sigurisht mund ta menaxhojmë”, ka shtuar ai.
Mirëpo, avokatët e imigrimit, me të cilët ka biseduar Radio Evropa e Lirë, kanë thënë se mundësitë do të jenë të kufizuara.
Hana Frankova, udhëheqëse e çështjeve ligjore në Organizatën për Ndihmë ndaj Refugjatëve, me bazë në Republikën Çeke, ka thënë se në rast të paqes, dhe pa zgjatje të afatit të vizave të përkohshme, “refugjatët ukrainas, në teori, do të mund të aplikojnë për azil”.
Por, sipas saj, kjo do të vlejë vetëm për dikë që ka arsye për këtë kërkuar azil.
Ekspertja ligjore vlerëson që vetëm 10 për qind e refugjatëve ukrainas në Republikën Çeke do të mund të fitonin lejeqëndrime të posaçme, duke marrë parasysh pragun që kërkohet për të hyra.
Svatava Pospiskova, eksperte për viza në kompaninë Czech Visa Lawyer, beson që nëse do të ketë armëpushim, dhe skema e vizave aktuale nuk do të vazhdohet, atëherë refugjatët ukrainas do të kenë “mundësi për të jetuar në Republikën Çeke për 90 ditë, siç mundëson viza turistike, por nuk do të mund të punojnë për të jetuar”.
Ajo ka treguar se ukrainasit do të duhet të aplikojnë për leje të qëndrimit në Ambasadën çeke në Ukrainë.
Yulia Dobrynina është fotografe dhe ish-avokate, e cila ka ikur prej Kievit më 2022 dhe tani punon në një organizatë joqeveritare, e cila u ndihmon të huajve që të integrohen në Pragë.
Dobrynina beson se gratë me fëmijët e tyre do të bëjnë gjithçka për të qëndruar larg Ukrainës, duke thënë se kanë pak besim që pushtimi rus do të marrë fund me një marrëveshje për paqe.
“Ne përballemi me luftë jo vetëm në këta tre vjet, por që 300 vjet, ata gjithmonë kthehen mbrapsht, ata gjithmonë kanë dashur të na vrasin”, ka thënë ajo për Radion Evropa e Lirë.
Dobrynina synon të qëndrojë në Republikën Çeke edhe pas përfundimit të luftës.
“Nuk kam ku të kthehem”, ka thënë ajo, duke treguar se vendlindja e saj, Melitopoli, tani është territor që kontrollohet nga rusët.
Ajo nuk është e sigurt nëse të hyrat e saj do të jenë të mjaftueshme për të aplikuar për vizë të posaçme.
“Nuk e di, mund të jetë një koronë më shumë, një koronë më pak”, ka thënë ajo, duke iu referuar valutës çeke.
Refugjatët në Poloni dhe Gjermani
Në Gjermani dhe Poloni ka më së shumti refugjatë ukrainas – 1.16 milion dhe 992.000, respektivisht – sipas të dhënave të BE-së.
Në të dyja shtetet ka pasur lëvizje drejt zvogëlimit të ndihmave që ndan shteti për refugjatët ukrainas.
Kryeministri polak, Donald Tusk ka bërë propozime në këtë drejtim në fillim të janarit, derisa kancelari potencial gjerman, Friedrich Merz ka bërë sugjerime të ngjashme vitin e kaluar.
“Në fillim, shumë njerëz janë ofruar për të ndihmuar, e kuptonin situatën në Ukrainë”, ka thënë Angelika Gumz, pronare e një kafiterie ukrainase në Berlin, në disa përgjigje dhënë Radios Evropa e Lirë në muajin shkurt.
“Me kalimin e kohës qasjet kanë ndryshuar”.
Ukrainian refugees face similar uncertainties in other European countries. The level of benefits for refugees has also become a topic of discussion in the Czech Republic.
Official statistics show that refugees have been a burden on the Czech economy since 2022, but that the trend is now positive.
About 62 billion crowns ($2.7 billion) have been allocated to refugees since February 2022. However, in 2024, Ukrainian refugees contributed 5.7 billion crowns more than they received from the Czech state./ REL
Lini një Përgjigje