FLASH
Shkruar nga Federico Baccini
How Brussels is bypassing vetoes for Ukraine and Moldova, while insisting on meritocracy for the Balkans. Researcher Filipa Tsvetanova criticizes the double standards, which according to her are severely damaging the entire credibility of the process, while authoritarian leaders in the region are benefiting from this situation, who do not feel compelled to make real reforms...
The European Union institutions have taken an unprecedented step. To circumvent Hungary's veto on the opening of Ukraine's accession negotiations - a process that also includes Moldova - they have unofficially started work on all negotiating chapters.
This does not constitute the accession process itself, as unanimous approval by the 27 member states is still lacking, but is rather a "technical push" to begin work on the same files that will be at the center of efforts during the official negotiations.
So, once the Hungarian veto is lifted, it will be possible to move faster even at the formal level - by opening the 6 negotiating groups and closing them chapter by chapter - based on the foundations already laid through the informal discussions and reviews currently underway.
However, this decision raises serious questions, especially when compared to the treatment reserved for Western Balkan candidates over the years. Filipa Tsvetanova, a researcher at the University of Leiden (Netherlands), says in this interview that the preferential treatment being given to Ukraine and Moldova undermines the merit-based process. Not because they do not deserve support, but because all this proves that strategic weight has always dictated the pace and treatment of candidates.
-Can the use of informal negotiations for Ukraine and Moldova set a precedent for other candidates? Or is it simply a geopolitical exception?
EU Enlargement Commissioner Marta Kos herself confirmed that this decision was taken to avoid wasting time while Hungary's official veto remains in force. Therefore, technical work continues even without formal political approval. What has prompted this approach is the changing political reality of Eastern Europe.
This is a geopolitical exception and not something that can be easily copied. The European Union has had these tools at its disposal for years, but the political will to use them for Western Balkan candidates has always been lacking, especially in the case of North Macedonia, first with a Greek veto and then with a Bulgarian one.
-But if we look at the case of North Macedonia, it doesn't seem like the same model can be applied anymore?
Dallimi kryesor është se Ukraina dhe Moldavia nuk kanë pranuar një kornizë negociuese të hartuar posaçërisht për të qetësuar Hungarinë. Ndërkohë, Maqedonia e Veriut është e detyruar nga një kornizë që rezulton nga vetoja bullgare, e cila kërkon ndryshime kushtetuese që janë shumë të papëlqyeshme në vend.
Edhe nëse BE-ja do ta zgjeronte këtë qasje jozyrtare ndaj Maqedonisë së Veriut, ajo do të vazhdonte të vepronte brenda un kuadri të deformuar tashmë nga një mosmarrëveshje dypalëshe që delegjitimon të gjithë procesin e negociatave.
-Si e kërcënon anashkalimi i vetos së Hungarisë ndaj Ukrainës besueshmërinë e procesit të zgjerimit të bazuar në merita?
Gatishmëria e BE-së për të gjetur zgjidhje alternative për Ukrainën dhe Moldavinë, e bën të pamohueshëm faktin se këto instrumente institucionale kanë ekzistuar gjithmonë. E gjithë kjo përfaqëson një pranim të heshtur për një Bashkim që e paraqet veten si “i bazuar në meritë” dhe i qeverisur nga rregulla të qarta.
Vetot e vendosura nga Franca, Holanda dhe Danimarka në vitin 2019 lidheshin me kriteret e Kopenhagenit dhe sundimin e ligjit. Kjo lloj vetoje është e pranueshme sepse bazohet në rreziqet për funksionimin e përgjithshëm të BE-së.
Anasjelltas, kur pretendimet historike dypalëshe maskohen si kushte për reforma, i gjithë kuadri negociues korruptohet nga brenda. Kur Maqedonia e Veriut ndryshoi emrin e saj, kjo ishte një sakrificë e madhe, por një tjetër veto pasoi brenda vitit. Nuk mund të ketë lëshime politike të pakthyeshme pa një garanci shpërblimi, përndryshe një kuadër i besueshëm anëtarësimi pushon së funksionuari.
-Ç’mund të ndodhë me procesin e pranimit nëse bëhen normë negociatat jozyrtare?
Nëse ato do të bëheshin normë vetëm për kandidatët më të favorizuar gjeopolitikisht, BE-ja do të krijonte një sistem zgjerimi me dy shpejtësi. Kjo do të dëmtonte më tej besueshmërinë e kushtëzimit të reformave.
Nëse Ukraina bën përparim jozyrtar ndërsa Maqedonia e Veriut mbetet e bllokuar - pavarësisht përmbushjes së kërkesave formale - të gjithë kandidatët do të fillojnë të dyshojnë nëse anëtarësimi është realisht i arritshëm. Dhe ky mosbesim do të dobësonte aftësinë e BE-së për ta përdorur zgjerimin si instrument transformues.
-A rrezikon prioritizimi i urgjencës gjeopolitike ta transformojë anëtarësimin në BE në një mjet thjesht strategjik?
Urgjenca gjeopolitike është një sfidë reale pas pushtimit të Ukrainës. Por asimetritë procedurale kanë një kosto që paguhet nga kandidatët që presin prej dekadash. Së pari, qeveritë e Ballkanit mund të përballen me krizë politike kur u kërkojnë qytetarëve reforma të vështira, ndërkohë që shihet se përcaktuesi kryesor është nevoja strategjike e BE-së.
Së dyti, kjo mund të favorizojë aktorët autoritarë: nëse mesazhi është se BE-ja nuk shqetësohet për reformat, por vetëm për pozicionin gjeografik, do të zbehej ndjeshëm nxitja për demokratizim.
-Atëherë, çfarë duhet të bëjnë institucionet evropiane?
The EU must be honest: either accept that enlargement is a strategic tool and limit all abuse of the veto, or commit to a pure meritocratic process and protect candidates from bilateral disputes.
What it can no longer do is pretend to be following a merit-based process while acting primarily on the logic of geopolitical urgency. / Adapted from "Pamphlet" by "Balcani Caucaso"
Lini një Përgjigje