FLASH
Shkruar nga Pamfleti
A Russian diplomat and suspected spy, expelled from the European Union for "illegal and disruptive actions", will serve as an observer of the upcoming parliamentary and local elections in Serbia, within the framework of the Organization for Security and Cooperation in Europe ( OSCE), reveals a study by Radio Free Europe.
Aleksandr Studenikin, 49, was an adviser at Russia's permanent mission to the EU in Brussels when he and 18 other Russian diplomats were declared persona non grata in April 2022 - two months after Russia launched its full-scale invasion of Ukraine.
The EU said the blacklisted Russian diplomats engaged in activities "against the interests and security of the EU and its member states".
Now, Studenikin is among a group of 30 election observers who will represent the OSCE in Serbia's elections for Parliament and 65 municipalities on December 17.
A media report earlier claimed that Studenikin was an employee of Russia's foreign intelligence service, known as the SVR. A senior European official with access to classified information also told Radio Free Europe that Studenikin works for the SVR, although he himself denies any connection to intelligence.
Studenikin is one of four Russians on the long-term observer list of the OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights (ODIHR) mission.
According to the OSCE, these observers are responsible for monitoring the entire electoral process, "to gain a deep understanding of the general administrative procedures and the campaign environment".
The group also includes observers from the United States, Britain, Germany, France, Denmark, Belarus and seven other countries.
Studenikin's assignment in Serbia is temporary, but this country has become a destination for Russian diplomats expelled from the EU.
Aleksandr Studenikin among Russian diplomats in Brussels. February 2020.
A Radio Free Europe investigation in March found that at least three Russian diplomats with ties to Russian intelligence who were blacklisted by EU member states have re-emerged as Russian diplomats accredited to Serbia – one of one of the few European countries that has not imposed sanctions against Russia, because of its war in Ukraine.
Their expulsion came after EU governments blacklisted hundreds of Russian diplomats following the launch of the Russian invasion in February 2022. Some of these countries cite suspected espionage as grounds for expulsion.
Zgjedhjet në Serbi vijnë në kohën kur qeveritë perëndimore kanë rritur trysninë ndaj Beogradit për të ndërmarrë sanksione kundër Rusisë, për shkak të agresionit në Ukrainë. Partia Përparimtare Serbe në pushtet dhe presidenti Aleksandar Vuçiq kanë mbajtur koalicion me partitë që shihen si pro-ruse, ndërsa opozita pro BE-së ka luftuar për të fituar popullaritet në vendin ku shumica e popullsisë e sheh Rusinë si komb mik.
Vuçiq ka bërë përpjekje t’i balancojë aspiratat e Beogradit për t’u anëtarësuar në BE dhe marrëdhëniet e tij miqësore me Rusinë. Dy vendet ndajnë trashëgiminë e krishterë ortodokse, ndërsa Moska e mbështet gjithashtu Beogradin në mosmarrëveshjet e tij me Perëndimin.
Rusë që punojnë për OSBE-në, më herët, kanë pasur vështirësi për të hyrë në disa vende të BE-së.
Vitin e kaluar, autoritetet polake shpallën persona të padëshirueshëm dy punonjës rusë të Asamblesë Parlamentare të OSBE-së, duke thënë se ata paraqesin “kërcënim për sigurinë e shtetit”. Një prej tyre, Darya Boyarskaya, u ndalua në kufirin Lituani-Rusi, derisa po përpiqej t’i vizitonte të afërmit e saj në Kaliningrad.
Vendet anëtare të OSBE-së i zgjedhin individët që duan t’i bashkohen një misioni vëzhgues të zgjedhjeve. Vetë OSBE-ja nuk e menaxhon drejtpërdrejt rekrutimin e këtyre vëzhguesve, të cilët rekomandohen nga shtetet anëtare.
Studenikin, i cili më herët punoi në Organizatën për Ndalimin e Armëve Kimike (OPCW) në Hagë, arriti në Serbi më 19 nëntor, për të filluar punën e tij si vëzhgues i zgjedhjeve i OSBE-së.
Grupi i vëzhguesve të Studenikinit është përgjegjës për disa komuna në Serbinë lindore dhe është takuar me përfaqësuesit politikë lokalë në Zajeçar dhe Klladovë, afër kufijve me Bullgarinë dhe Rumaninë.
Aleksandr Studenikin (majtas) në një takim me kryetarin e Zajeçarit. Nëntor 2023.
Sipas raportimeve të mediave dhe një burimi të Radios Evropa e Lirë, Studenikin mori pjesë në fushata si për partitë në pushtet, ashtu edhe për opozitën në rajonin ku është vendosur. Aktivitete të tilla priten nga vëzhguesit afatgjatë, sipas OSBE-së.
Aleksandr Studenikin në tubimin parazgjedhor të Partisë Socialiste të Serbisë në Zajeçar, 30 nëntor 2023.
I kontaktuar me telefon në Serbi, Studenikin i tha Radios Evropa e Lirë se arsyeja për dëbimin e tij është informacion i publikuar në llogarinë e tij në LinkedIn, ku përmendet edhe punësimi i tij në OPCW.
“Ne kishim rreth 500 njerëz të dëbuar nga Evropa. Rezulton se nëse je rus, je spiun. Nëse je diplomat ose jo, kjo nuk ka rëndësi për të gjithë”, tha ai.
Një zëdhënës i ODIHR-it i tha Radios Evropa e Lirë se organizata “nuk ishte informuar” se BE-ja e ka shpallur Studenikin person të padëshirueshëm, apo non grata.
Vëzhguesit e zgjedhjeve zgjidhen nga vendet e tyre përkatëse dhe “duhet ta respektojnë kodin e sjelljes së vëzhguesve”, shtoi zëdhënësi.
“Çdo shkelje serioze e kodit çon në tërheqjen e menjëhershme të akreditimit të një vëzhguesi”, sipas tij.
Radio Evropa e Lirë dërgoi pyetje për rolin e Studenikinit si vëzhgues i zgjedhjeve në Ministrinë e Jashtme të Serbisë, në Komisionin Zgjedhor të Serbisë dhe në misionin e përhershëm të Rusisë në OSBE në Vjenë. Asnjëri prej tyre nuk u përgjigj deri në publikimin e këtij artikulli.
E pyetur për dëbimin e Studenikinit vitin e kaluar, Ministria e Jashtme belge i referoi pyetjet te Shërbimi i Veprimit të Jashtëm i BE-së, i cili nuk u përgjigj.
“Në kundërshtim me statusin diplomatik”
Përfshirja e Studenikinit në listën e zezë të BE-së, e cila u shpall në prill të vitit 2022, u raportua për herë të parë në një hetim të përbashkët të EU Observer dhe Dossier Center.
EU Observer pretendoi se ai punon për SVR-në.
Zyrtari i lartë evropian me qasje në informacione të klasifikuara, me të cilin bisedoi Radio Evropa e Lirë, tha gjithashtu se Studenikin është punonjës i SVR-së – gjë të cilën Studenikin e mohoi.
“Ndoshta do të doja të punoja për dikë [të tillë], por kjo mundësi nuk është paraqitur në karrierën time deri më tani. Pra, jo, definitivisht jo”, tha ai për Radion Evropa e Lirë.
Në një përgjigje të dërguar me email, në lidhje me pyetjet për Studenikinin, SVR-ja tha se nuk pranon të komentojë.
BE-ja nuk i publikoi emrat e 19 diplomatëve rusë të përfshirë në listën e zezë, ose nuk i akuzoi drejtpërdrejt për spiunazh, por tha se ata u angazhuan “në aktivitete në kundërshtim me statusin e tyre diplomatik”.
“Bashkimi Evropian po vepron në përgjigje të veprimeve të paligjshme dhe përçarëse të anëtarëve të caktuar të misionit rus kundër interesave dhe sigurisë së BE-së dhe shteteve të saj anëtare”, u tha në një deklaratë të BE-së.
Emri i Studenikinit shfaqet ende në faqen e internetit të misionit të përhershëm të Rusisë në BE, ku ai renditet si këshilltar për bashkëpunimin industrial.
Kjo listë, e cila duket se nuk është përditësuar, përfshin shumë diplomatë rusë që janë larguar nga Brukseli. Në mesin e tyre është edhe Denis Pavlov, i cili është dërguar në Republikën e Afrikës Qendrore për të koordinuar mes mercenarëve rusë dhe policisë lokale, zbuloi një hulumtim i Radios Evropa e Lirë.
Prapavija e armëve kimike
Studenikin nuk ishte diplomat karriere përpara se t’i bashkohej misionit të përhershëm të Rusisë në BE në vitin 2014, sipas profilit të tij në LinkedIn.
Me shkollim ushtarak në mbrojtjen kimike, Studenikin punoi në OPCW – organizatën prej 193 anëtarësh, që detyrë të deklaruar ka eliminimin e përhershëm të armëve kimike.
Studenikin si zyrtar i OPCW-së në Tunizi. Tetor 2010.
Rusia ka marrëdhënie të vështira me OPCW-në që nga viti 2018, kur organizata konfirmoi se një agjent i fuqishëm nervor i epokës sovjetike, i njohur si Novichok, ishte përdorur për helmimin gati fatal të ish-spiunit rus, Sergei Skripal, dhe vajzës së tij në Angli. Britania e akuzoi inteligjencën ushtarake ruse për këtë sulm.
Novichok u identifikua si substancë e përdorur edhe në një sulm të ngjashëm kundër aktivistit të opozitës ruse, Aleksei Navalny, në vitin 2020.
This information suggested that Russia may have an undeclared secret chemical weapons program, in violation of the international treaty.
Russia denies involvement in the poisonings of Skripal and Navalny, despite substantial evidence documenting the presence of Russian intelligence operatives in both incidents. Moscow also denies it has a secret chemical weapons program.
In October 2018, Dutch and US authorities accused Russian military intelligence of a plot to hack the OPCW's computer systems.
Last month, Russia failed to regain its seat on the OPCW's Executive Council. This is the first time in the organization's history that Moscow does not have a seat on the decision-making body.
A source who has worked at the OPCW headquarters in The Hague for more than ten years told RFE/RL that Studenikin joined the organization as an inspector, but was soon transferred to the Department of International Assistance and Cooperation, responsible for supporting "efforts of state parties to fulfill their obligations under the convention" as well as "facilitating the response and handling of threats involving toxic chemicals".
Leaked Russian tax records showed Studenikin also worked as an expert at Russia's now-defunct Federal Industry Agency.
She was, among other things, responsible for fulfilling Russia's obligations under the Biological Weapons Convention and the Chemical Weapons Convention.
Studenikin's LinkedIn profile says he has also completed several chemical weapons defense training courses. They include sessions at Britain's leading training center for defense against chemical, biological, radiological and nuclear threats.
Radio Free Europe was unable to determine when this alleged training took place.
Studenikin told Radio Free Europe that his employment with the OPCW ended after his contract expired.
The OSCE's handbook for long-term election observers like Studenikin says that for this role, the organization seeks people "with experience in election administration, election-related legal expertise and/or comparative observation experience."
Studenikin's LinkedIn profile does not mention any election monitoring experience or other work with the OSCE — whose work has often been criticized by Western governments, which have described it as being paralyzed by Russia.
The OSCE held its annual summit in North Macedonia in November, but several member states boycotted the meeting due to the presence of senior Russian diplomats, including Foreign Minister Sergei Lavrov./REL
Lini një Përgjigje