FLASH
Shkruar nga Federico Rampini
Is there any risk, even remote, that Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman (MbS) will suffer the fate of the Shah of Persia? Or that he will be overthrown by a rival branch of the royal dynasty? If so, in whose hands would the military arsenals that America supplies to Saudi Arabia end up?
The criticisms of Donald Trump for exonerating Mohammed bin Salman for the murder of Khashoggi are not the only ones. From a long-term historical perspective, they are not even the most important. Dealing with a despot who brutally suppresses dissent is normal: for example, since the Nixon-Mao thaw (1972), US-China relations have only been possible because the issue of human rights has been relegated to the background compared to other priorities.
Regarding relations with Saudi Arabia, from the American perspective, Riyadh’s role in the tragedy of September 11, 2001, which killed three thousand innocent civilians on American soil, was much more fraught with consequences: the hijackers were Saudis, as was their leader and director, Osama bin Laden; for decades, rivers of petrodollars from Riyadh had financed fundamentalist mosques and madrasas that had spread hatred of America and preached jihad around the world. Neither Bush, nor Obama, nor Biden ever supported the various efforts of the relatives of the September 11 victims to hold Saudi Arabia accountable before American justice.
After all, MbS, despite having Khashoggi’s blood on his hands, marginalized the Wahhabi clergy, severed Riyadh’s connection to fundamentalism, and stopped funding anti-American hatred and jihad. Moreover, anyone who cares about the fate of the Palestinians should recognize MbS’s role in persuading Trump to distance himself from Netanyahu on a crucial issue: the right of Palestinians in Gaza to self-rule.
Even yesterday, at the White House meeting, the prince was clear: Saudi Arabia will join the Abraham Accords, that is, officially recognize Israel, only if the prospect of a Palestinian state advances. However, a legitimate question is: is MbS's secular, modernizing, and moderate shift strong, or could it be swept away by unexpected internal turbulence?
Among the criticisms made after the Trump-MbS summit, many of them concern the supply of F-35 fighter-bombers, officially promised, although postponed to a future date. Some note that a congressional law requires the United States to ensure that Israel maintains military superiority in the Middle East. The F-35 fighter jets in Riyadh risk bringing Saudi Arabia closer to Israel’s military level, according to some experts. Today, for the Saudi kingdom, the real enemy and threat from which it must defend itself is Iran. But what will happen tomorrow?
Historical memory forces us to recall that until 1979, America's most reliable ally in the Persian Gulf was the Shah's Iran. And the Americans had supplied Tehran with cutting-edge weapons. Then the Shah was overthrown by an Islamic revolution, and all that military arsenal ended up in the hands of Ayatollah Khomeini, who swore eternal war against the Great Satan of America. Is there any chance of a similar scenario repeating itself in Arabia?
To put MbS in historical context, today I propose a reading from a distinguished expert. Pulitzer Prize-winning author Karen Elliott House, author of important books on Saudi Arabia, recently returned to the Kingdom and wrote this analysis on the occasion of yesterday's summit at the White House.
MbS's Return to Washington, by Karen Elliott House
What was once a young, impetuous, and impatient Saudi is now poised to become a mature monarch with a mission. Much has changed since the crown prince’s last visit seven years ago. Back then, the young, smiling MBS was celebrated as he traveled through six cities to meet with President Trump and congressional leaders, as well as Silicon Valley moguls and Hollywood bosses. Then came the horrific murder of Washington Post columnist Jamal Khashoggi in the Saudi consulate in Istanbul. The man everyone wanted to meet became the man no one wanted to see.
It is a time of measured transition for the kingdom, as Vision 2030 — the crown prince’s ambitious modernization plan — enters its second decade. In the first decade, MBS implemented large-scale development projects to diversify the economy away from oil, almost like Santa Claus. Now the budget is under pressure from too many expensive projects, low oil prices and a failure to attract the desired level of investment. Foreign direct investment in the second quarter of 2025 rose to $25 billion from a year earlier, but remains far from the $100 billion target set for 2030. So big projects are being spread out over time, and several young Saudis during my visit complained that higher-paying jobs are increasingly hard to come by, forcing them to accept less challenging, lower-paying positions.
Performanca arsimore e Arabisë Saudite mbetet pranë fundit të renditjes ndërkombëtare sipas Trendeve në Studimin Ndërkombëtar të Matematikës dhe Shkencës, pavarësisht një dekade përpjekjesh të përkushtuara për të përmirësuar cilësinë e arsimit. Pa shkolla më të mira, Mbretëria nuk mund të tërheqë të huaj të kualifikuar dhe familjet e tyre, as të trajnojë qytetarët e saj për të arritur qëllimet ambicioze të Vizionit 2030, siç është të bëhet lider në teknologjitë e inteligjencës artificiale. Detyra kryesore e Princit të Kurorës është, pra, të mbrojë zbatimin e planit të tij të modernizimit.
Përveç vështirësive të brendshme, kërcënimet ndaj sigurisë rajonale po i zënë gjithnjë e më shumë kohë. Ndihmësit e tij të ngushtë thonë se, gjatë dekadës së fundit, ai ka braktisur sigurinë që shfaqi dikur kur vendosi të ndërhynte ushtarakisht në Jemen, të ndërpresë marrëdhëniet diplomatike me Katarin dhe Libanin dhe të përkeqësojë marrëdhëniet me Turqinë. MBS i ka përmbysur të gjitha këto vendime dhe së fundmi i tha një kreu shteti në vizitë: "Ki durim, nuk mund t'i ndryshosh të gjitha menjëherë. Qesh me veten kur mendoj se si isha."
Nuk është çudi që princi i kurorës ka mësuar të mendojë më shumë para se të veprojë. Problemet e panumërta me të cilat përballet sot do ta bënin çdo udhëheqës të dyshonte. MbS është distancuar nga lufta në Gaza dhe plani i paqes prej 20 pikash i Trump, duke dërguar në vend të kësaj ministrin e tij të jashtëm për të përfaqësuar mbretërinë në takime të ndryshme paqeje me udhëheqësit arabë. Ministri i jashtëm gjithashtu përfaqësoi vendin në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, ku Arabia Saudite dhe Franca mblodhën mbështetjen e 142 vendeve për një plan për të krijuar një shtet palestinez.
Profili gjithnjë e më i ulët i princit të kurorës në çështjen e Gazës, pasi akuzoi Izraelin për "gjenocid" në vitin 2024, është i kuptueshëm duke pasur parasysh sfidat e tij të brendshme. Të rinjtë sauditë kundërshtojnë çdo njohje të Izraelit dhe sigurisht që nuk do të mirëprisnin trupat saudite të përfshira në një forcë paqeruajtëse në Gaza. Arabia Saudite ka këmbëngulur se nuk do të marrë pjesë në forcën paqeruajtëse dhe as nuk do të paguajë për rindërtimin e Gazës vetëm për ta parë atë të shkatërrohet përsëri: së pari duhet të ketë një zgjidhje me dy shtete. Qeveria izraelite e hedh poshtë këtë ide, ashtu si edhe radikalët palestinezë.
Trump vazhdon ta nxisë MbS-in të njohë Izraelin, dhe parashikon se kjo do të ndodhë deri në fund të vitit. Kjo e vendos princin e kurorës në një pozicion delikat. Por nëse ai arrin të sigurojë një pakt mbrojtës në të cilin Shtetet e Bashkuara premtojnë të mbështesin Arabinë Saudite kundër kërcënimeve rajonale, siç bëri Presidenti Reagan në vitin 1981 gjatë Luftës Iran-Irak, vetëm kjo do ta justifikonte udhëtimin. Një foto në Shtëpinë e Bardhë me Trumpin përforcon staturën e MbS-it në vend. Princi i kurorës dëshiron gjithashtu të blejë avionin luftarak më të sofistikuar të Amerikës, F-35, si pjesë të marrëveshjes së mbrojtjes SHBA-Saudite. Premtimi i Trumpit për investime të mëdha saudite në mbrojtje dhe ekonominë amerikane është një mënyrë efektive për të siguruar bashkëpunimin e tij.
Për më tepër, MBS dëshiron që Shtetet e Bashkuara të miratojnë pasurimin e uraniumit në mbretëri, në mënyrë që Arabia Saudite, e cila mban afërsisht 5% të rezervave botërore të uraniumit, të mund ta përdorë atë në reaktorët bërthamorë që planifikon të ndërtojë dhe t'ua shesë kombeve të tjera. Kompanitë amerikane do të kryenin procesin e pasurimit brenda mbretërisë, duke siguruar që vendi të mos mund ta pasurojë uraniumin në një nivel të përshtatshëm për armë, siç ka bërë Irani.
Për ta komplikuar më tej çështjen, koha po mbaron. 31 dhjetori, ditëlindja e 90-të e Mbretit Salman, po afron. Ai është në gjendje të brishtë shëndetësore dhe thuhet se vuan nga demenca e lehtë. Vëllai i tij, i ndjeri Mbreti Abdullah, vdiq pesë muaj pas ditëlindjes së tij të 90-të në vitin 2015. Mbretëria është në një tranzicion dinastik. MbS, si princ i kurorës, pritet të pasojë të atin. Por disa anëtarë të familjes kanë shprehur kohët e fundit frikën se ndonjë degë "e pakënaqur" e dinastisë ose udhëheqës fetarë të margjinalizuar mund të përpiqen të mbjellin përçarje. "Nëntëdhjetë e pesë përqind prej nesh e duan MbS-in si mbret, por ky është një moment delikat ndërsa presim që kjo të ndodhë", më tha një princ saudit.
In this transitional period from crown prince to king, MbS has additional reason to be thoughtful and cautious. It is unwise to recognize Israel or make concessions on Gaza that his younger supporters would not approve of. “There will be time for that later,” his aides say. The prince’s mission now is not to dazzle the people with spectacular decisions, but to demonstrate his determination to ensure that major projects truly diversify the economy, provide jobs for the roughly 63 percent of Saudis under 30, and reduce the kingdom’s dependence on oil. All of this must come as Ayatollah Ali Khamenei declared last month that Iran and its regional allies “will not back down” from confronting Israel. The risk that Iran could target Saudi oil or MbS’s major development projects is growing. This is another reason to strengthen the kingdom's relationship with its American patron. /Adapted from "Corriere Della Sera"
Ne se Shqiperia merr te gjitha trojet Iliro-Epirote-Thrakase qe nga Dalmacia e Danubi e deri ne Sparte e nga Durresi ne Detin e Zi, Izraeli prape do marre leckat e te shkoje nga ka ardhur. Te gjithe ne kete bote qe nga kohet e lashta kane shkuar e do shkojne ne origjine. Eshte ligj i Universit.