FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The fifth round of nuclear talks between Iran and the United States concluded in Rome last week, but people have seen very few signs of progress toward any agreement.
It has been said that there have been proposals to break the deadlock, which is happening because Washington insists that Iran give up uranium enrichment and Tehran is completely opposing this.
Iranian Foreign Minister Abbas Araqchi - who leads Tehran's team in these talks - told state media that Iran is considering the proposals of the Omani mediators, but did not elaborate.
Oman's proposals
Araqchi reported to the Parliamentary Committee on National Security and Foreign Policy on May 25, immediately after the conclusion of the latest round of talks in Rome.
Ahmad Bakhshayesh Ardestani, an MP and member of the commission, told Iranian media after Araqchi's report that Oman had submitted two proposals.
One suggestion was for Iran to suspend uranium enrichment activities for six months and then resume them. Ardestani said Iran “has not accepted” the proposals.
He stressed that Iran fears that, if it complies with this demand, it will prompt the United States to demand even more concessions.
Another proposal is the formation of a regional nuclear consortium that would increase oversight of Iran's nuclear activities and provide the West with assurances that Iran is staying within agreed enrichment levels.
Initially, Iranian media reported that this initiative had come from Tehran, but Foreign Ministry spokesman Esmail Baqaei denied this.
"This was not Iran's proposal," he told reporters, adding, however, that Tehran would "welcome" the idea, "as long as it does not replace Iran's right to enrich uranium on its own soil."
The US could also be included in this consortium. On May 28, Iran's nuclear energy chief, Mohammad Eslami, suggested that Tehran might be open to allowing US inspectors to work for the International Atomic Energy Agency (IAEA).
"If there is an agreement, there is a possibility that American inspectors will be given access to Iranian nuclear facilities," he said.
Critics argue that Tehran is using this offer to pressure Washington to soften its stance on enrichment.
"At the moment, everything is in limbo. We don't know if there will be an agreement or not," IAEA chief Rafael Grossi said on May 28 at a week-long seminar in Vienna.
Uranium enrichment?
The debate over uranium enrichment has become a matter of national pride and identity for Iran.
Araqchi ka thënë se Irani ka paguar çmim shumë të lartë – përfshirë humbjen e disa shkencëtarëve bërthamorë në atentate – që ta braktisë tani si asgjë programin e saj të pasurimit.
Administrata e presidentit amerikan Donald Trump mban qëndrimin se Irani duhet ta ndalë plotësisht pasurimin e uraniumit. I dërguari i posaçëm amerikan, Steve Witkoff, e ka mbrojtur së fundmi këtë qëndrim duke e cilësuar si thelbësor, “sepse pasurimi mundëson armatimin”.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e përsëriti këtë qëndrim gjatë një seance dëgjimore në Senat, duke deklaruar se “çdo nivel i pasurimit është i papranueshëm dhe përbën kërcënim të drejtpërdrejtë”.
Megjithatë, Irani mbetet sfidues.
Udhëheqësi suprem i Iranit, Ayatollah Ali Khamenei, tha se SHBA-ja po e “tepron” me kërkesën e saj që Teherani ta ndalë pasurimin e uraniumit, ndërsa Araqchi ka premtuar se Irani do të vazhdojë ta pasurojë uraniumin “me ose pa marrëveshje”.
Alan Eyre, diplomat i shquar në Institutin për Lindjen e Mesme dhe ish-zëdhënës në gjuhën persiane i Departamentit Amerikan të Shtetit, thotë se administrata Trump ka një model që fillon me një qëndrim të ashpër, por në fund pajtohet për kompromis dhe “shpall fitore”.
“Është e mundur që Shtetet e Bashkuara t’i rishikojnë vijat e tyre të kuqe”, i tha ai Radios Farda të Radios Evropa e Lirë.
Prej se Trumpi u tërhoq nga marrëveshja bërthamore e vitit 2015 gjatë mandatit të tij të parë dhe rivendosi sanksionet, republika islamike e ka zgjeruar ndjeshëm programin e saj bërthamor.
Irani këmbëngul se programi i tij është paqësor dhe mohon se po zhvillon armë bërthamore.
Megjithatë, ai tani po pasuron uranium në një pastërti prej 60 për qind, që është shumë më lart se kufiri prej 3.67 për qind i përcaktuar në marrëveshjen e vitit 2015 dhe afër niveleve për prodhimin e armëve.
Pavarësisht se ka ekonomi të dobësuar dhe monedhë të paqëndrueshme, presidenti i Iranit, Masud Pezeshkian, deklaroi më 26 maj se vendi do t’ia dalë edhe pa marrëveshje bërthamore me SHBA-në.
“Nuk është se do të vdesim nga uria nëse ata refuzojnë të negociojnë me ne dhe vendosin sanksione. Do të gjejmë një rrugëdalje”, tha ai.
Megjithatë, Irani mund të përballet me më shumë sanksione, madje edhe me veprime ushtarake në mungesë të një marrëveshjeje.
Fuqitë evropiane kanë kërcënuar me rivendosjen e sanksioneve të OKB-së kundër Teheranit nëse nuk arrihet marrëveshje me Uashingtonin deri në fund të qershorit, ndërkohë që inteligjenca amerikane sugjeron se Izraeli po përgatitet t’i godasë objektet bërthamore të Iranit.
Sipas Axios, Trump ka paralajmëruar kryeministrin izraelit, Benjamin Netanyahu, që të mos ndërmarrë veprime që do ta dëmtonin diplomacinë me Iranin, megjithëse vetë presidenti amerikan nuk e ka përjashtuar ndërhyrjen ushtarake nëse bisedimet dështojnë.
Meqë nuk është caktuar ende datë për rundin e ardhshëm të bisedimeve, rruga përpara mbetet e paqartë, dhe sa më shumë të zgjasë ngërçi, aq më i madh është rreziku që diplomacia të zëvendësohet nga përshkallëzimi./REL
Lini një Përgjigje