FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Inflation is down and a recession is unlikely. What went well? A few years ago, no one thought that a "soft landing" was possible, writes "The Economist".
Not long ago, central banks all over the world were raising interest rates. Now, not anymore. In June, the European Central Bank cut rates for the first time since before the Covid-19 pandemic.
In July, policymakers at the Bank of England voted to cut interest rates. Other central banks, such as those in Canada, Chile, Denmark, etc., are also in action. Soon, America will do the same.
On August 23, the chairman of the Federal Reserve of America, Jerome Powell, declared that "the time has come for the policy to adjust". And as central banks ease monetary policy, hopes have grown that a "soft landing" is within reach.
Metaphor
This metaphor means two things: reducing inflation to 2% and avoiding a recession. Previously, many economists believed that this was impossible. Usually, when central banks raise interest rates quickly, this is followed by an economic downturn, because people find it harder to repay debts and it is more expensive for companies to borrow money to invest.
The greatest global monetary tightening began in the late 1970s and provoked a major economic downturn in the early 1980s.
Between the end of 2021 and the beginning of 2024, the average interest rate in rich countries rose by five percentage points, not as much as in the late 1970s, but still one of the fastest increases on record ( see chart 1).
Higher borrowing costs have helped curb inflation. In OECD member countries, on average, consumer price growth peaked in mid-2022, with 9.5% growth on an annual basis.
In the second quarter of this year, inflation was only 2.7%, and since then, it has continued to fall. Price increases in many rich countries are now on target, or even below.
For example, inflation in Italy was only 1.6% in July. In Canada it was 2.5% in the same month. There are few signs that prices will rise again, meaning central banks may feel free to ease monetary policy.
In the member countries of the G10 club, on average, nominal wages are growing by 4% on an annual basis, slightly more than before the pandemic (see chart 2). This is still a high figure for the inflation target, but wage growth is slowing and is likely to continue this trend.
Ndërsa inflacioni ka rënë, norma e rritjes ekonomike ka mbetur çuditërisht e qëndrueshme. Në tremujorin e dytë të këtij viti, PBB-ja reale e vendeve të OECD-së në tërësi, u rrit me 1.8% në bazë vjetore, ritmi më i shpejtë që nga heqja e karantinave.
Rreth gjysma e shteteve në këtë klub, duke përfshirë Britaninë, Zelandën e Re dhe Suedinë, në dy vitet e fundit kanë përjetuar rënie të PBB-së për dy tremujorë radhazi, në periudha të ndryshme.
Po ashtu edhe Amerika në fillim të vitit 2022. Por edhe pse rëniet e njëpasnjëshme të të ardhurave kombëtare zakonisht tregojnë recesion, sipas fjalëve të një ekonomisti, një recesion i mirëfilltë është si pornografia: e njeh kur e sheh. Me miliona njerëz humbasin vendet e punës, të ardhurat e korporatave bien dhe firmat mbyllen. Asnjë nga këto gjëra nuk ka ndodhur.
Papunësia në vendet anëtare të klubit OECD mbetet mesatarisht në nivelin 5%. Ajo është rritur që nga fillimi i vitit, por kjo nuk është ndonjë arsye për panik. Rritja e numrit të vendeve të punës në të gjitha shtetet e pasura, mbetet mjaft e fortë.
Në shumë shtete, duke përfshirë Britaninë, Francën dhe Gjermaninë, numri i vendeve të lira të punës është ende më i lartë se norma para pandemisë, çka tregon se kërkesa për punë mbetet mjaft e lartë.
Kjo ka nxitur që të kërkojnë punë njerëz të cilët dikur nuk kontribuonin në fuqinë punëtore dhe nuk ishin të regjistruar si punëkërkues. Në vendet anëtare të OECD-së, shkalla e pjesëmarrjes në fuqinë punëtore të popullsisë në moshë pune, është në nivelin më të lartë të të gjitha kohërave. Prandaj, një fluks punëkërkuesish mund të rrisë shkallën e papunësisë në mënyrë të përkohshme.
Mbrojtje shtesë
Ndërkaq, bizneset po ecin mjaft mirë. Zakonisht, në kohë recesioni, fitimet e kompanive bien: klientët zhduken dhe firmat duhet të bëjnë ulje të mëdha. Megjithatë, në tremujorin e dytë të vitit 2024, fitimet globale të korporatave u rritën me më shumë se 10% në bazë vjetore, sipas Deutsche Bank.
Kjo ishte rritja më e madhe në dy vjet. Megjithëse besimi i biznesit në të gjitha vendet anëtare të OECD-së mbetet i ulët, ai është më i lartë se sa vitin e kaluar.
Ekonomistët skeptikë vënë në dukje se janë rritur falimentimet e kompanive që nga vitet 2020-21.
Por kjo prirje pasqyron rikthimin në normalitet që nga shkalla jashtëzakonisht e ulët e falimentimeve gjatë pandemisë, kur programet e shumta qeveritare e bënë praktikisht të pamundur që një biznes të dështonte. Pra, në terma absolutë, falimentimet mbeten të ulëta.
Si e kanë arritur vendet e pasura këtë pozitë kaq të mirë ekonomike? Një mundësi është që ekonomitë moderne mund të jenë më pak të ndjeshme ndaj ndryshimeve të normave të interesit, për shkak të rënies së industrive me nivele të larta kapitali, si ndërtimi i shtëpive dhe prodhimi, të cilat kërkojnë që bizneset të marrin shumë hua për të investuar.
Borrowers are also behaving differently. During the low interest rate years, mortgage holders in rich countries had fixed rate agreements, protecting themselves from the higher interest rates now in place.
This has left them in an odd position where higher rates are good for their pockets as they benefit from higher earnings returns on savings accounts and don't have to pay more to pay off debts.
Across the European Union, higher interest rates have increased household income from savings accounts by 40% more than the increase in debt repayment, and similar results are seen in other rich countries.
Fiscal policy is also playing a role. In 2020-2021, the governments of rich countries enabled many economic incentives.
The large savings accumulated by businesses and households over the years have softened the blow of higher interest rates. Even the politicians have continued the loose fiscal policy. This year, the governments of rich countries will have a deficit of 4.4% of GDP.
America runs a deficit of 7% of GDP, which is a strange course of action at a time when unemployment is so low. However, this approach has helped channel money into the real economy, even as central banks tighten financial conditions.
Perhaps the business cycle has now peaked and is about to take a turn. Federal Reserve Chairman Powell hinted that concerns about a weakening economy were the reason he signaled interest rate cuts and that he and colleagues at the Federal Reserve "do not want a further cooling of the labor market."
However, there are not many signs that the economy is ready to start the turbulence. Credit card spending remains strong.
An indicator measuring economic activity in rich countries, produced by the bank Goldman Sachs, is remarkably stable (see chart 3). Another indicator created by the Atlanta Federal Reserve shows that America's GDP is growing at an annual rate of 2%.
Even if their judgment about the state of the economy turns out to be incorrect, central banks may still be right to want to lower interest rates. Current borrowing costs may be unnecessarily high, greatly reducing economic activity and inflation.
Policymakers may have to increase the pace of cuts if evidence emerges of a real economic slowdown. It is still too early to celebrate a "soft landing", especially when fiscal policy is still very generous. But the road can already be clearly seen./ Monitor
Lini një Përgjigje