FLASH
Shkruar nga Eduard Halimi
The decision of the European Court of Justice contains important consequences for the migration policy in the EU and perhaps also for the agreement between Italy and Albania.
As if the endless question marks about the experiment with the camps in Albania were not enough, the epic lack of transparency of the agreement, from the preparation, the lack of discussion with the interest groups to the approval with the meaningless political compromises, the problems with human rights, the implementation of of the law in space and time, the growing concerns of organizations in defense of human rights, suddenly a decision of the European Court of Justice (ECJ), given on October 4, 2024 may have a direct impact on the implementation of the agreement between Italy and Albania for the temporary accommodation of migrants. This decision sets a new standard for the treatment of migrants and the definition of safe countries of origin, making it more challenging for Italy to handle migrants expected to be accommodated in Albania. And while the camp is expected to open, the lawyers are getting ready to challenge Italy and Albania, as the case may be, in another Court, that of Strasbourg (ECtHR) in the first instance!
The context of the decision of the European Court of Justice
The ECJ considered a case related to a Moldovan citizen who sought asylum in the Czech Republic but was refused protection due to Moldova's classification as a "safe country of origin" under Article 37(1) of Directive 2013/ 32 and Annex I(b). The Court ruled that a country should not automatically lose safe status, even if it has made derogations from its obligations under the European Convention on Human Rights (under Article 15 of the ECHR).
However, secure status must be regularly assessed, taking into account the political and legal situations in the country, to ensure that basic human rights are consistently respected throughout its territory. The CJEU emphasized that, when a court is engaged in an appeal against a decision rejecting an application for international protection, examined under the special regime for applicants from third countries designated as safe countries of origin, it must, through full and ex nunc review, required by Article 46(3) of the Directive, to raise a violation of the substantial conditions for such an appointment, even if this violation is not expressly raised in the claims of the Appeal. Furthermore, national courts have the obligation to review for themselves whether a third country fulfills the criteria to be considered safe, even if this issue is not raised by the asylum seeker himself.
Impact on the Italy-Albania agreement
In November 2023, Italy and Albania signed an agreement to establish temporary reception centers in Albania for migrants crossing into Italy. They are expected to open in the coming weeks. According to the agreement, migrants who will stay in these structures will be subject to Italian and European Union legislation, even though they are physically located in Albania. However, the recent decision of the ECJ calls into question the sustainability of this agreement due to the strict criteria for the assessment of safe countries of origin.
On 07.05.2024, the Ministry of Foreign Affairs and International Cooperation of Italy, based on law no. 25/2008 "Implementation of Directive 2005/85/EC laying down minimum standards for procedures applied in Member States for the purposes of recognition and revocation of refugee status" has compiled a long list of safe countries of origin, including Bangladesh, Egypt and Tunisia, countries from which a large percentage of migrants arriving in Italy come. These countries are considered safe by the Italian authorities, giving migrants an expedited processing of asylum claims. But the ECJ ruling requires national courts to proactively consider whether these countries meet the strict criteria to be deemed safe, taking into account recent political and social developments.
Problems with the list of safe sites
The countries included in the Italian list of safe countries include countries with documented violations of human rights. For example:
-Bangladesh: Discrimination on the basis of gender and sexual orientation is widespread and the rights of the LGBTQ+ community are almost non-existent.
-Egypt: Reports of arrests and torture of LGBTQ+ individuals and severe restrictions on freedom of expression raise questions about its classification as a safe country.
-Tunisia: Although there have been legal advances, discrimination against women and LGBTQ+ people continues to be a major problem.
The ECJ has emphasized the fact that a country should be considered "generally" and "uniformly" safe throughout its territory. In the assessment of Annex I(b) of Directive 2013/32 and the interpretation that the ECJ has made, the countries defined by the Italian state as "safe countries of origin" contain serious problems, raising doubts about the compatibility of the Italian list with EU standards -'s.
The challenge for the Italian authorities
Sipas marrëveshjes, migrantët që do të akomodohen në kampin e Gjadrit do të jenë nga vende që Italia i konsideron si vende të sigurta të origjinës. Megjithatë, nëse do të marrim parasysh statistikat e muajit maj 2024, vërejmë se 84% e të gjithë aplikimeve në shtetet e Bashkimit Evropian për azil nga Bangladeshi janë regjistruar në Itali, po ashtu 64% e aplikimeve për azil nga Egjipti, 14% nga Guineja, 50% nga Maroku, 60% nga Peruja dhe 70% nga Tunizia.1 Migrantët nga këto vende përbëjnë një përqindje të madhe të fluksit të azilkërkuesve në Itali dhe në momentin që ndalohen nga autoritetet italiane në përputhje me dispozitat e nenit 6-bis të ligjit nr. 142/ 2015, ndalimi i tyre do të shqyrtohet nga një gjykatë italiane, e cila do të marrë në shqyrtim ex officio nëse vendi nga vjen migranti do mund të konsiderohet i “sigurt”. Megjithëse vendi nga vjen migranti konsiderohet si një vend i sigurt i origjinës sipas listës së Ministrisë së Jashtme Italiane, gjykata në interpretim të nenit 37 të Direktivës 2013/32 nuk do të arrijë në të njëjtin përfundim, duke passjellë lirimin e migrantit, ku në bazë të marrëveshjes, ai do të kthehet në Itali për të ndjekur procedurat e zakonshme të shqyrtimit të kërkesës së tij për azil.
Vendimi i GJED-së duket se krijon një pengesë serioze për autoritetet italiane në përpjekjet e tyre për të menaxhuar flukset e migrantëve duke i klasifikuar këto vende si të sigurta. Italia ka procedura të përshpejtuara për migrantët që vijnë nga vendet e sigurta të origjinës, të cilat synojnë të kufizojnë kohën që migrantët kalojnë në qendrat pritëse. Por tani, gjykatat italiane duhet të shqyrtojnë rast pas rasti nëse një vend është me të vërtetë i sigurt, edhe nëse një migrant nuk e ka ngritur këtë çështje vetë. Kjo mund të sjellë vonesa në proces dhe lirimin e migrantëve që fillimisht janë ndaluar.
Për më tepër, këta migrantë, të cilët mund të akomodohen përkohësisht në Shqipëri, sipas marrëveshjes, mund të kthehen në Itali për shqyrtim të mëtejshëm, nëse gjykatat vendosin se vendi i tyre i origjinës nuk është i sigurt. Ky skenar do të bëjë që periudha e qëndrimit të tyre në Shqipëri të jetë shumë e shkurtër dhe t’i detyrojë autoritetet italiane të përballen me një valë të re apelesh për azil.
Konkluzionet
Vendimi i Gjykatës Evropiane të Drejtësisë përmban pasoja të rëndësishme për politikën e migracionit në BE dhe ndoshta edhe për marrëveshjen midis Italisë dhe Shqipërisë. Standardet më të rrepta për përcaktimin e vendeve të sigurta të origjinës detyrojnë gjykatat italiane të rishikojnë me kujdes çdo rast të migrantëve nga këto vende, duke krijuar potencialisht sfida për zbatimin e marrëveshjes.
If the Italian courts cannot confirm the status of these countries as safe, then the migrants' stay in Albania may be short and temporary. This will complicate Italy's efforts to manage migration flows and could create new tensions. In this context, the implementation of the Italy-Albania agreement remains uncertain and both parties may face major challenges in the coming months. In any case, it will be the Court of Human Rights, known as the Strasbourg Court, that will face the first cases and lawyers are preparing for these challenges, when this decision helps them a lot!
Lini një Përgjigje