FLASH
Shkruar nga Vincent WJ van Gerven Oei
Former Deputy Prime Minister Arben Ahmetaj has spoken again from Switzerland, where he is now after leaving Albania. He has given an interview to journalist Vincent WJ van Gerven Oie. Ahmetaj talks about everything from crime, to the situation in the Socialist Party, Edi Rama's affairs and to the threats he has received and the arrest of Veliaj.
In Albanian politics, being number two is a dangerous proposition. The most famous number two in its history, Mehmet Shehu, allegedly killed himself in 1981, after nearly thirty years as prime minister under communist dictator Enver Hoxha. A famous image released after his alleged suicide shows him in bed wearing a white shirt. A single small red spot near his heart signals the astonishing accuracy with which he was able to shoot himself.
Saimir Tahiri, the first Interior Minister under Prime Minister Edi Rama, was sentenced in 2019 to five years in prison after the Serious Crimes Court inexplicably changed the charge from participation in a criminal organization and international drug trafficking to abuse of office.
Most recently, Tirana Mayor Erion Veliaj, whom many internationals passing through the city believed to be Rama’s heir apparent, was arrested on charges of corruption and money laundering. After initially putting up a fierce defense, Rama has retreated in recent days, while Veliaj’s increasingly harsh Facebook posts show that he has not yet fully grasped that he is likely to be locked up for a long time and that no one there will save him.
One lesson that former Deputy Prime Minister and Finance Minister Arben Ahmetaj, who served from 2013 to 2022 under Prime Minister Rama, has undoubtedly learned is that it is perhaps better not to stay in the country, as ultimately either death or prison awaits those with deep knowledge and responsibility for violence and corruption at the top. Thus, when SPAK asked the Assembly in July 2023 to lift his immunity to arrest and search his properties, while he was abroad on vacation with his family, he decided not to return.
However, Ahmetaj continues to live in exile in Switzerland, unclear when and under what conditions he will be able to return to his homeland. Over the past year, he has given a series of interviews to Albanian and Italian media, accusing Prime Minister Edi Rama of widespread corruption, links to criminal organizations and personal vendettas against him, among other things. On March 16, 2025, we spoke via Zoom about his long experience in the Albanian government and his view on current political developments.
-Between 2013 and 2016 you were a minister in the first government of Prime Minister Edi Rama. This was the period of the massive “cannabization” of Albania. What was the purpose of the cannabization and why was it allowed to continue for so long?
In 2013, I was appointed Minister of Economic Development, Tourism, Trade and Entrepreneurship, an “umbrella” ministry, with the responsibility of coordinating economic policies. My first debate with the current Prime Minister on cannabis was around the end of 2014, beginning of 2015. My stance was very strong against cannabis. This process would in practice enrich, empower and make criminal groups more violent, and would completely deform the Albanian economy.
During two long government meetings outside Tirana, I was very direct in my stance—I have witnesses to this. The Prime Minister had a theory according to which cannabis would boost the economy. I asked him: "What about Colombia? Colombia would be the most extraordinary country in the world if that were true!" But cannabis happened and the consequences are now known to everyone and are being suffered by the entire Albanian society.
This was my first encounter with him. I had a lot of respect for him. I thought he would change Albania. At first I thought he was a reformer, but this encounter left me with a very bitter feeling about what was happening.
-In 2016, you became Minister of Finance. I am sure you are aware of many international reports on the role of drug money in the Albanian economy during that period. What have been the economic effects of these illicit financial flows? What is the damage to the Albanian economy?
There are four main consequences. First, drug money enriched and empowered the organized criminal groups that existed in Albania, and enabled the creation of new groups, since drugs were now a great opportunity for everyone. Both the number and power of these criminal groups multiplied.
Second, it had devastating consequences for agriculture. Many people abandoned traditional agriculture and turned to cannabis cultivation. You can't blame a farmer for this—it's the government and criminal groups who are to blame.
Third, it brought about massive money laundering, which was channeled mainly into the construction sector. Today in Tirana there are 64,000 empty apartments and yet new towers are being built. How is it possible that construction is an economic generator, while there are so many empty apartments? What kind of money is financing them, when the percentage of bank loans given is a small fraction of the cost of construction? Is it money laundering? What is certain is that this is not development; this is a black economy that benefits politicians and people connected to money laundering networks.
Dhe së katërti, është dëmi në reputacionin ndërkombëtar të Shqipërisë. Sepse ku përfundoi gjithë ky kanabis? Në Greqi, Itali, Gjermani… Sot, Shqipëria ka fituar reputacionin e një narkoshteti. Sa kokainë apo heroinë kapet realisht në portin e Durrësit? Aspak ose shumë pak. Ndërkohë, sasi të mëdha droge që burojnë nga Shipëria apo kalojnë nëpër Shqipëri kapen në vendet fqinje. Dhe ky kalim nga kanabisi te drogat e forta është gjithashtu një "dhuratë" nga kanabizimi i vendit.
-Nëse do të bëja një analizë të gjendjes ekonomike, ju do të tronditeshit. Për shembull, shikoni rritjen ekonomike: ka vetëm dy motorë – turizmin dhe ndërtimin. Si është e mundur që kontributi i turizmit si në vlerën në lekë ashtu edhe në vlerën reale në ekonomi nuk janë rritur në përmasa të mëdha?
Ndërkohë, ekonomia po humbet bazën e saj prodhuese. Në çdo ekonomi normale në botë, prodhimi vendas i ushqimeve dhe pijeve furnizon sektorin e turizmit dhe kështu bashkë me turizmin rritet baza prodhuese e vendit. Por në Shqipëri, turizmi furnizohet kryesisht nga importi. Mund të shihni lehtësisht statistikat që tregojnë se sektori prodhues është duke dhënë shpirt. Për më tepër, Shqipëria ka filluar të humbasë edhe atë pjesë të vogël të ekonomisë prodhuese që ka qenë e orientuar drejt eksportit. Kjo do të thotë që turizmi po ndihmon vetëm një grup të vogël aktorësh dhe nuk po shpërndahet në të gjithë popullsinë.
E gjithë kjo fuqizon, sikurse ju thatë, organizatat kriminale brenda Shqipërisë. Por nuk ndalet këtu. Këto organizata nuk pastrojnë thjesht para në ndërtim. Për të bërë këtë atyre u duhet akses politik. Ju keni folur për anëtarë të krimit të organizuar që shihen në zyrat e Kryeministrit, që marrin tenderë shtetërorë dhe që veprimtaria e tyre e pastrimit të parave në ndërtimi koordinohen prej tij—është ai që zgjedh arkitektët që bëjnë projektet, jep lejet e ndërtimit, jep licencat e kazinove e kështu me radhë. Dhe në këmbim, ai ka marrë shumë favore: fluturime çarter, qëndrime në hotele detoksifikimi, bileta për ndeshje basketbolli në Amerikë—dhe këto janë vetëm maja e ajsbergut. Ju keni thënë se "pas çdo afere do të gjeni emrin e tij" dhe keni parashikuar se "trashëgimia e tij do të jetë krimi i organizuar."
-Kryeministri i mohon të gjitha këto. Sa gjatë mendoni se do jetë ai në gjendje ta ruajë dhe kontrollojë ai këtë gjendje të vendit?
Një ish-deputet i Partisë Socialiste tha diçka që nuk do ta harroj kurrë. Në Parlament ai tha Ramës: “Nëse Sali Berisha e kishte krimin e organizuar si këpucët, ti e mban si një medalion në gjoks.” Shqipëria gjithmonë ka pasur krim të organizuar. Por kërcënimi ndaj politikanëve dhe qeverisë nuk ka qenë kurrë si tani. Dhe kjo është ajo që unë them se kjo është trashëgimia që Rama do i lërë vendit.
Sot, ka një anë të errët pas çdo projekti, pas çdo tenderi. Rrallëherë sheh një proces të drejtë. Shihni ofertat fituese të tenderëve: janë gjithmonë 98%, 99% e buxhetit maksimal të përcaktuar nga institucionet tenderuese. Si mund të ndodhë kjo? Në ç’vend tjetër të botës ndodh kjo? Askund. Projekte infrastrukturore, rrugë, energji, ujësjellës… Të gjithë e dinë këtë, tashmë kjo është bërë e ditur për çdo shqiptar të thjeshtë. Por shpirti i tyre i reagimit është mpirë nga helmi i propagandës.
Ju pyetët sa do të mund të mbajë kjo fasadë. Do t'ju përgjigjem me një pyetje tjetër. Në Shqipëri, prania e shërbimeve të huaja sekrete është e lartë dhe ata dinë gjithçka.
Por çfarë ka ndodhur në Bashkimin Evropian që ata në fakt ata nuk thonë asgjë? Nëse lexon raportet e Departamentit të Shtetit apo të Komisionit Evropian, ka një ndryshim midis asaj që këto institucione shkruajnë në raportet e tyre dhe asaj që ato thonë publikisht për Shqipërinë. Nëse ata do të shqiptonin në publik qoftë edhe 10% të asaj që shkruajnë në raportet e tyre, në Shqipëri do të kishim sot një perceptim dhe një gjendje politike krejtësisht të ndryshme nga kjo që kemi. Pse nuk thonë asgjë për këtë? Pse ato mbyllën sytë për kanabizimin? Praktikisht, fasada tashmë ka rënë.
Të gjithë shtyllat e një shoqërie demokratike janë të helmuara. Më thuaj një media të madhe që nuk është nën ndikimin e qeverisë. Ka portale të vogla lajmesh që janë jashtë ndikimit të qeverisë, por ato veprojnë nën frikë. Ka një sistem drejtësie të përmbysur që kontrollohet politikisht dhe që është i fiksuar pas statistikave. Ka një parlament që në fakt merr urdhra nga Kryeministri. Krimi i organizuar po lulëzon dhe ka marrëdhënie të ngushtë me qeverinë. Dhe në fund, ka një opozitë që është shkatërruar. Pra, për çfarë fasade po flasim këtu? Vërtet mendon se evropianët nuk i shohin këto?
-Ata i shohin, por ndoshta nuk janë shumë të interesuar.
Ç’të them! Nëse ata nuk janë të interesuar për demokracinë në Shqipëri, kjo do ishte vdekje shpirtërore për mua.
-E prekëm më parë mënyrën se si paratë e krimit përfundojnë në projekte ndërtimi përmes tenderëve të qeverisë. Disa herë ke thënë në intervista: se “tenderët janë thembra e Akilit e korrupsionit.” Ndër shumë pushtetarëve të tjerë, ke bërë thirrje për hetim të tenderëve të dhëna nga Belinda Balluku (për tunelin e Llogarasë, Rrugën e Arbrit, autostradën Thumanë–Kashar, etj) dhe Erion Veliaj (për shkollat publike, etj.). Tani jemi në kushtet kur në fakt Kryetari i Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, është nën arrest, në burg duke pritur gjykimin për disa nga këta tenderë për të cilët ti ke folur. Dhe jo vetëm kaq, në të njëjtën dosje, siç besoj e di, përmenden edhe disa pronarë kompanish ndërtimi që kanë marrë favore dhe dhënë favore në këmbim. Si i sheh këto zhvillime?
Kjo është e gjitha një teatër i Ramës. Para së gjithash, dua të them se për mua është mesjetare që e kanë çuar Erionin në burg. Ata mund ta hetonin në gjendje të lirë, por jo duke qëndruar kryetar bashkie. Nuk mund të qëndrosh në detyrë ndërsa je duke u hetuar dhe akuzuar. Në të njëjtën kohë, nuk pajtohem me qëndrimin e Erionit për të sulmuar prokurorët dhe familjet e tyre.
Së dyti, nëse shikon arsyen pse Erioni është në burg, ajo nuk ka lidhje me çështjen e vërtetë, as me inceneratorin dhe as me aferën 5D. Pse? Sepse këto do ta çonin hetimin te Kryeministri, dhe ata nuk mund të prekin shefin e tyre. Pra, edhe një herë, ky është një teatër i madh i Ramës. Ai donte të tundte flamurin e Reformës në Drejtësi, dhe pa Erionin brenda, ky flamur do të binte.
Fatkeqësisht, Partia Socialiste ka ndaluar së shkruari programe. Praktikisht, ajo që po them është se çështja e Erionit është një teatër i Ramës për të futur më shumë frikë brenda partisë. Sepse partia duhet të qëndrojë nën frikë dhe trysni, ndërsa ai tund flamurin e Reformës në Drejtësi për burokratët evropianë. Është e gjitha një teatër, edhe rasti i Erionit, i orkestruar strategjikisht me shumë kujdes nga Rama.
-I ke quajtur Shtetet e Bashkuara “garancinë e vetme” për suksesin e Reformës në Drejtësi dhe pavarësinë e gjyqësorit. Por tani ato po tërhiqen nga angazhimet e tyre në mbarë botën, përfshirë projekte si Reforma në Drejtësi. Ndërsa ndodhin këto ndryshime në qeverinë amerikane, cili do të jetë ndikimi i tyre në Shqipëri?
I konsideroj Shtetet e Bashkuara si atdheun tim të dytë. Kam studiuar atje si student më shumë se një herë, kam ndjekur kurse në Universitetin Georgetoën, Universitetin Harvard dhe shumë institucione të tjera. Ndërsa piqesha si student, sytë, zemra dhe veshët e mi ishin tek Shtetet e Bashkuara.
Nuk mund të analizoj se çfarë po ndodh sot në Shtetet e Bashkuara, sepse ky nuk është qëllimi ynë këtu, por mendoj se reagimi i parë është një lloj perceptimi se ata po heqin dorë nga Reforma në Drejtësi, që ndoshta lidhet me reflektimet dhe hetimet e tyre mbi USAID-in dhe asistencën ndërkombëtare amerikane. Por unë nuk besoj se ata do të heqin dorë nga Shqipëria. Të mos heqin dorë nga Shqipëria do të thotë se demokracia është e rëndësishme, jo vetëm si një anëtar strategjik i NATO-s në kufijtë e aleancës. Nuk mund të jesh aleat i fortë pa qenë demokraci. Dhe nuk mund të ketë demokraci pa drejtësi të vërtetë.
Dhe unë besoj se një ditë, herët a vonë, ata do t’i rikthehen thelbit të asaj që ka ndodhur me Reformën në Drejtësi dhe ajo do të rikalibrohet. Vërtet besoj se do të ketë një përpjekje tjetër serioze dhe të thellë për të riafirmuar brenda sistemit të drejtësisë pavarësinë e tij, repsketimin e partimit të prezumimin e pafajësisë, të të drejtave të njeriut dhe të së drejtës për një gjykim të drejtë.
-Këto janë koncepte që, në fund të fundit, janë pjesë e shtetit të së drejtës. Ne i kemi këto në letër në legjislacionin shqiptar. Por kjo është një çështje e kulturës politike. Si do t’i zbatonte në praktikë një vend i huaj këto koncepte në Shqipëri?
Kjo është shumë e vërtetë. Është një diskutim politiko-kulturor. Tani, gjithçka që ka ndodhur me sistemin e drejtësisë, me median, me krimin e organizuar, me institucionet, qartësisht ka qenë një projekt personal i kryeministrit aktual.
Nuk e di si partnerët tanë ndërkombëtarë e gjykojnë Shqipërinë e sotme si partner demokratik në zhvillim! A janë ata të interesuar në status quo-në e sotme? A nuk u intereson atyre si qeveriset vendi? Politikanët shqiptarë një ditë do duhet të mbajnë përgjegjësi për atë që realisht kanë bërë në Shqipëri.
-Përgjegjësi para kujt?
Para popullit dhe para një drejtësie më të mirë, të pavarur.
Si mundet që ata kanë ndërmarrë një ekspeditë gjuetie mbi jetën time? Pse nuk shkojnë drejtpërdrejt tek inceneratori i Tiranës? Pse po përjashtojnë nga hetimi njerëz që nuk duhet të përjashtohen? Pse nuk i qepen tunelit të Llogarasë? Pse nuk i qepen AKSHI-t? Është një rrëmujë totale! Pse nuk i qepen autostradës Thumanë–Kashar? Pse nuk i qepen EchoPark-ut?
Po çështjes Beketi? Shqipëria humbi 130 milionë euro në këtë cështje. Pse SPAK-u nuk i dërgon një letër gjykatës së arbitrazhit që gjykoi çështje Bekti dhe t’i kërkojë dosjen? Në atë dosje do të gjeni që Beketi ka fituar vetëm për shkak të mesazheve kërcënuese të Kryeministrit për mbylljen e televizionit të tij.
Pse nuk i qepen çështjes McGonigal? Pse nuk i qepen anijeve për prodhimin e energjisë në Vlorë, që është një aferë e pastër korrupsioni? Pse nuk analizojnë dhe ndjekin kostot e rrugëve, të cilat janë disa herë më të larta se në vendet më të shtrenjta evropiane? Ata ndërmarrin ekspedita gjuetie për të shmangur thelbin e shumë aferave korruptive. Ata marrin urdhra…
-Ne nuk i dimë të gjitha çështjet që SPAK-u është duke hetuar aktualisht, apo jo?
Po atëherë, pse i zvarrisin çështjet për vite me rradhë dhe pastaj i përshpejtojnë brenda pak muajsh? Prandaj unë i referohem drejtësisë si selektive, e udhëzuar dhe e urdhëruar nga politika. Kjo është shumë, shumë e trishtueshme.
Por, përsëri, unë besoj se Shtetet e Bashkuara do ta rikalibrojnë Reformën në Drejtësi dhe, mbi të gjitha, do ta largojnë politikën dhe kontrollin politik nga funksionimi i sistemit të drejtësisë, duke i dhënë fund përdorimit të drejtësisë si instrument politik, siç është përdorur deri tani—që është momenti më i keq nga të gjithë.
-E ke quajtur “politike” ndjekjen tënde penale për çështjen e inceneratorëve. E ke përshkruar atë si “terror politik”, ke folur për kërcënime ndaj teje dhe familjes tënde dhe je shprehur se ke frikë për jetën tënde. Kush janë ata që po të përndjekin dhe pse?
Le t’i ndajmë kërcënimet ndaj jetës sime dhe përndjekjen politike time dhe të familjes sime. Në intervistat e mia, i kam kërkuar SPAK-ut të më tregojë një firmë timen në të gjithë procedurën për inceneratorin e Tiranës. Nuk isha unë autoriteti kontraktor. U kam kërkuar të më tregojnë një përfitim nga paratë publike që familja ime ka marrë me firmën time ose me çfarëdo firme.
Kryeministri ka thënë publikisht: “Nëse do kisha bërë rolin e gjykatësit, gjërat do kishin qenë shumë më keq” për mua. Ai donte një kokë turku për të larguar vëmendjen nga vetja dhe nga ata që e kanë kryer këtë aferë, njerëz në rrethin e afërt të Kryeministrit. Ku është inceneratori i Tiranës? Ku janë paratë? Ndiqni paratë. Ka shumë transaksione aty dhe ka shumë njerëz të përfshirë.
Pra, në thelb, përndjekja ime politike dhe përndjekja e familjes sime është vepër e Kryeministrit. Dhe, fatkeqësisht, SPAK-u ka qenë më shumë i zellshëm për t’iu bindur Kryeministrit dhe për të prodhuar “statistika.”
-Por ata kanë qenë të zellshëm gjithashtu për shkak të trysnisë amerikane, apo jo? Dua të them, ne e mbajmë mend ambasadorin amerikan që kërkonte me ngulm “peshqit e mëdhenj.” Ti flet për mënyrën se si Shtetet e Bashkuara mund të ndihmojnë, në një mënyrë apo në një tjetër, për të rikalibruar Reformën në Drejtësi. Por në të njëjtën kohë, amerikanët kanë ushtruar trysni të fortë mbi SPAK-un për t’i prodhuar këto “statistika,” për të prodhuar rezultate. Është më e ndërlikuar apo jo?
Po, është e ndërlikuar, por nuk jam dakord me ty. Shtetet e Bashkuara nuk shkojnë te SPAK dhe i thonë të devijojë, të përqendrohet tek njerëzit e nivelit të dytë. Ata nuk thonë: mos ndiqni paratë, mos ndiqni procedurën, shpërfillni të drejtat e njeriut, shpërfillni parimin e prezumimit të pafajësisë. Shtetet e Bashkuara kanë tentuar të ngjizin një sistem drejtësie të pavarur dhe profesional, i cili respekton të drejtat e njeriut, ligjin, prezumimin e pafajësisë dhe dinjitetin e njerëzve. Por kjo nuk ka ndodhur.
A është ky dështim i imi në komunikimin tim me partnerët ndërkombëtarë? Ua kam vënë në dukje atyre se është herët për ta quajtur rastin tim një dështim, por ky proces është ende larg të qenit një proces i shëndoshë. Pra, praktikisht, përsëri, vazhdoj në të njëjtën rrugë. Kam besim te Shtetet e Bashkuara. Mund të tingëlloj naiv, por në jetën time ky “naivitet” ka qenë parimi im.
-Do të doja t’i kthehesha pak më vonë këtij naiviteti, por çfarë mund të më thuash për kërcënimet ndaj jetës tënde?
Kam marrë kërcënime personalisht. Së pari, një telefonatë direkte nga burgu, shumë e qartë: “Do të të vrasim. Të shohim nga kamerat kur parkon makinën, kur merr fëmijën”, etj. Ata kishin akses tek kamerat e pallatit në Tiranë ku kisha marrë një apartament me qira.
Kërcënimi i dytë ishte një telefonatë tjetër nga një numër britanik që nuk e njihja. Dhe i treti ishte një person me motor. Ishte si në një film mafioz. Po ecja në rrugë dhe ky person më afrohet: “Përshëndetje, Arben.” Unë i përgjigjem: “Përshëndetje, si je?” Dhe ai më thotë: “Pra, po ecën?” “Epo, kam ecur gjithë jetën time.” Dhe pastaj ai thotë: “Po, por aty do ta gjesh vdekjen.”
Pastaj ndodhi një incident te Parku i Liqenit të Tiranës, ku u përpoqën të bënin një foto të foshnjës sime të sapolindur. Gruaja ime e tanishme kishte punësuar një dado filipinase dhe në një moment ajo po qante. Doli se ishte kërcënuar për të bërë foto e video të miat dhe të asaj që ndodhte në shtëpinë time dhe për t’ua dorëzuar këto njerëzve në një kompani të quajtur Emerald Spa. Atëhere u tmerrova vërtet.
-Kur filloi e gjitha kjo?
Menjëherë pasi u shkarkova nga Kryeministri. Ishte shtator apo tetor 2022 kur filloi përndjekja. Pastaj largova familjen. Nuk u ktheva më në Shqipëri sepse kisha frikë për jetën time. Kisha frikë për jetën e familjes sime.
Nëse do të përfundoja në burg, jam i sigurt që nuk do dilja i gjallë nga andej. Duke ditur që jam pak emocional, ata do të kishin krijuar ndonjë incident në burg dhe do të thoshin: “Eh, që ta dini, ngaqë u grind, prandaj u vra.”
Për rrjedhojë, tani për tani po jeton në mërgim. Në çfarë kushtesh do të konsideroje të ktheheshe?
Mendoj për këtë çdo ditë. Kur ta kuptoj që Kryeministri ka humbur kontrollin e tij mbi drejtësinë, atëhere do të kthehesha—edhe në burg, nëse do të doni.
-Çfarë do të ishte një shenjë se ai po e humbet kontrollin mbi sistemin?
Do ta shohim. Unë kam shumë besim në Shtetet e Bashkuara. Ka pasur shumë ulje të buta, por ka patur edhe shumë përplasje në tokë në historinë e sistemeve politike.
Mund të hamendësohet se rrethana në të cilën ai do të humbiste kontrollin mbi sistemin e drejtësisë është kur të mos jetë më kryeministër.
Mund të jetë kusht, por nuk besoj se është. Beteja ime nuk ka të bëjë me faktin nëse ai është apo nuk është aty ku është. Beteja ime ka të bëjë me të vërtetën mbi çështjen time dhe të vërtetën mbi Shqipërinë. Sot nuk ka asnjë mekanizëm kontrolli dhe balncimi në sistemin e drejtësisë. Pra, nuk ka asnjë garanci që kur një udhëheqës zëvendësohet me një tjetër, të nesërmen do të ketë kontroll dhe ekuilibër.
Nuk ka krim më të madh sesa të pengosh vendin të ketë një drejtësi të vërtetë dhe të pavarur. Është krimi më i madh, sepse ai helmon demokracinë dhe i hap derën dhunës. Shpresoj që kjo të mos ndodhë më kurrë në Shqipëri.
-E sheh këtë në horizont? Dua të them, ti e ke përjetuar vitin 1997.
E kam përjetuar vitin 1997 dhe shpresoj të mos e shoh më kurrë. Ishte një katastrofë. Jo, unë lutem çdo ditë që kjo të mos ndodhë më në Shqipëri. Shpresoj që vetëdija e popullit shqiptar të ringjallet dhe që ata të mos i marrin punët në duart e tyre me dhunë, por në mënyrën më demokratike të mundshme.
-Dua t’i kthehem naivitetit që përmende më parë. E ke thënë disa herë në të shkuarën që ke qenë naiv, një “idiot i shkolluar,” që nuk e pe që në fillim se projekti politik i Ramës ishte rikthimi i strukturave qeverisëse autokratike. Në një nga intervistat e tua ke thënë: “Kam një përgjegjësi morale për naivitetin tim, për besnikërinë dhe besimin tim, por kam folur me shifra dhe fakte.” Ky pohim më bëri shumë përshtypje, duke patur parasysh rolin tënd të gjatë brenda qeverisë shqiptare. A mund të thuash diçka më shumë për këtë?
Në jetën time, kam disa gjëra për të cilat jam krenar, e them këtë në mënyrë shumë modeste. Dhe mund të përmend vitin 1991. Pastaj mbylljen e skemave piramidale me Ministrin e atëhershëm të Financave Arben Malaj dhe Kryeministrin Fatos Nano.
Më pas, jam krenar për betejat që kam bërë në emër të Partisë Socialiste në zgjedhje dhe gjithashtu për zhvillimin e vendit. Jam krenar që kam ulur deficitin buxhetor në një kohë krize ekonomike në 1,6%, një rekord historik. Jam krenar që kam ulur borxhin e publik dhe që kam rishkruar ligjin e buxhetit për të vendosur disiplinë të rreptë financiare në pushtetin vendor dhe në qeveri. Jam krenar për përpjekjet e mia të pafundme dhe netët pa gjumë për të organizuar procesin e rindërtimit pas tërmetit të vitit 2019 ose për gjetjen e vaksinave gjatë pandemisë. Por unë gjithashtu marr përgjegjësinë time morale, sepse kisha shumë besim tek ai person dhe kam qenë shumë naiv.
Sigurisht, shumë herë kam biseduar me kolegët e mi që janë aktualisht në qeveri dhe me ish-ministra për mënyrën se si shumë gjëra janë deformuar. Partia Socialiste e ka humbur tashmë shpirtin e saj socialist dhe parlamenti nuk është më një parlament në kuptimin e vërtetë të fjalës, sepse është nën diktatin e një personi të vetëm. Nuk e kam parë kurrë median në këtë gjendje. Nuk e kam parë kurrë krimin e organizuar kaq afër politikanëve dhe në fakt duke ndikuar drejtpërdrejtë vendimmarrjen qeveritare. Dhe pastaj korrupsioni në infrastrukturë, në ujë, në energji, në teknologjinë e informacionit apo edhe në sistemin shëndetësor është i tmerrshëm.
Pra, po, kam përgjegjësinë time morale. Për shumë vite, e kam besuar këtë njeri. Ai ishte shumë i dashur për mua. Mendoja se do ta ndryshonte Shqipërinë.
-Ai e ka ndryshuar Shqipërinë...
Për më keq, po.
-Ju e keni diskutuar gjendjen politike, ekonomike dhe, nëse dëshironi, edhe kriminale me kolegët në qeveri, disa nga të cilët janë ende atje. Çfarë i motivon ata të qëndrojnë ku janë?
Lejomë ta shpreh kështu: Njëra prej tyre, fatkeqësisht, është, siç e quaj unë, “mjeshtrja e gjithë korrupsionit”.
-Belinda Balluku?
Po. Ajo është instrumenti kryesor i korrupsionit. Është e pabesueshme, e paimagjinueshme. Të tjerët tashmë janë jashtë qeverisë. Disa prej tyre kanë frikë se mund të hiqen edhe nga lista e deputetëve. Të tjerë nuk janë më deputetë. Njëri prej tyre tani është drejtuesi politik i një qarku. Ai ka vendosur të heshtë. Ka bërë një kompromis me veten e tij, dhe unë nuk e gjykoj.
Fear is the main obstacle. And fear of what? The Prime Minister is trying to put them in an insecure position for their career or for their future security, not in the sense of life security, but from SPAK—the whip in the hands of the Prime Minister.
-How do you see the future of Albania?
It's hard to say. I still don't see normal political processes there, I don't see the heated debate against organized crime, against political dependence of justice, against corruption, for a functional parliament, for independent media. This debate doesn't exist yet.
I have a theory that it's all orchestrated to divert the debate into other directions, into fake issues. I can't predict.
I'm far from the ground now, but one thing I can tell you is that today, Albania is not a democratic country. And it's not even a hybrid democracy. It's a pure personal autocracy, perverse in every way./ Adapted from "The Albanian Mechanism"
Lini një Përgjigje