FLASH
Shkruar nga Sabino Cassese
Rënia e pjesëmarrjes, dobësimi i partive dhe fragmentimi po riformësojnë sistemin politik italian
Për shkak të rritjes së abstenimit, numri i votuesve është pothuajse përgjysmuar. Anëtarësia në parti është reduktuar në një të katërtën e asaj që ishte dikur. Indeksi i fragmentimit partiak është rritur. Partitë nuk arrijnë të përthithin kërkesat e elektoratit dhe të bashkojnë aspiratat e ndryshme të komponentëve të koalicioneve.
Çfarë po ndodh me sistemin politik italian? Si po transformohet politika në vendin tonë? Për t’iu përgjigjur këtyre pyetjeve, autori shqyrton një nga një këta elementë të sistemit politik dhe më pas analizon mënyrën se si ato ndërveprojnë.
Dikur mbi 90 për qind e elektoratit shkonte në votime; sot kjo përqindje ka rënë në pak më shumë se 50 për qind. Kjo do të thotë se një pjesë e madhe e votuesve refuzon të zgjedhë dhe të përfaqësohet. Kjo mund të varet nga dobësia e ofertës politike ose nga mungesa e besimit të elektoratit ndaj partive. Si pasojë, sot një qeveri mund të marrë besimin e shumicës parlamentare edhe duke pasur një bazë votuesish pak më të madhe se një e katërta e elektoratit.
Partitë janë bërë aktorë kolektivë gjithnjë e më të kufizuar; mungon ose është i dobët lidhësi shoqërues, për shkak të mungesës së një politike të përbashkët që do të shërbente si element bashkues. Ato nuk kanë më një bazë besnike mbi të cilën të mbështeten (anëtarësimi në një parti përfaqëson edhe një premtim vote) dhe janë shndërruar në grupe të vogla oligarkike, si rezultat i erozionit dhe më pas i zbrazjes së bazës së tyre shoqërore.
Oligarkizimi është rezultat i përbashkët i humbjes së një rrënjosjeje të fortë territoriale dhe shoqërore, si dhe i mungesës së ndarjes së ideologjive dhe programeve. Organizimi territorial i partive është i dobët. Mungon stabiliteti i strukturës, që do të duhej të ishte pasqyrim organizativ i ndarjes së programeve të lindura nga debati i brendshëm kolektiv, sepse jeta e brendshme pothuajse nuk ekziston. Nuk ka më gazeta partiake. Kongreset provinciale dhe kombëtare zhvillohen gjithnjë e më rrallë dhe nuk mbahen sipas një kalendari të rregullt.
Sistemi politik mbetet, si në të kaluarën, multipartitak, por bëhet fjalë për një multipartizëm shumë të ndryshëm. Dikur kishte dy parti dominuese dhe tre të mesme; sot ka më shumë parti me peshë të konsiderueshme. Dikur ekzistonte një parti bosht rreth së cilës ndërtoheshin aleancat; sot ajo mungon. Dikur sistemi multipartitak ishte i përqendruar; sot ai është i fragmentuar.
Së fundi, oferta politike ngjall gjithnjë e më pak interes te elektorati: temat që ngrihen dhe theksohen janë ato të momentit, ndërsa shoqëria pyet për të ardhmen. Çështjet madhore me interes kolektiv kalojnë në plan të dytë dhe në skenë dalin përplasje të vogla. Përmes mediave, në hapësirën publike depërtojnë kryesisht debate dhe polemika.
Etërit e Republikës kishin konceptuar një sistem policentrik, por nëse sot kalohet nga niveli kombëtar në atë nënkombëtar, duhet pranuar se presidencializimi i rajoneve ka reduktuar peshën e organeve përfaqësuese kolegjiale, deri në pikën që është e vështirë të thuhet se me çfarë merren ato. As qytetet e mëdha, ku sot përqendrohet një e treta e popullsisë dhe që në zona të tjera të botës kanë fituar një rol të rëndësishëm në sistemin politik, nuk arrijnë të bëjnë të dëgjohet zëri i tyre.
Efektet e katër faktorëve të shqyrtuar janë të dukshme dhe mund të përmblidhen me shprehjen “shkretëtirëzimi i politikës”. Shoqatat-parti janë reduktuar në minimum, si në numër anëtarësh ashtu edhe në jetën e tyre të brendshme. Programet dhe platformat politike mungojnë. Konkurrenca është reduktuar në polemika, në kërkim të vazhdueshëm të dallimit më shumë sesa në krahasim programor, në mohimin e qëndrimeve të tjetrit më shumë sesa në afirmimin e të vetave.
Demokracia, sipas interpretimit të Joseph Schumpeter-it, funksionon si një sistem konkurrues në të cilin partitë garojnë për konsensusin elektoral dhe elektorati zgjedh mes alternativave të ofruara. Por në Itali sot aktorët dhe veprimet janë të dobëta; përgjysmimi i elektoratit dhe reduktimi i fortë i anëtarësisë partiake, si dhe fragmentimi multipartitak pa një përqendrim në një parti me peshë domethënëse, prodhojnë lëvizshmëri dhe fluiditet të trupit elektoral dhe i shtyjnë liderët të veprojnë për të fituar një mbështetje të pasigurt, duke shpresuar që suksesi i tyre të varet nga dobësia e kundërshtarëve. /Përshtatur nga Corriere/
Lini një Përgjigje