FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Pesë familjet mafioze të Nju Jorkut, më pak të dukshme por më të forta se kurrë
Sa herë flitet për mafien në Nju Jork, rikthehet i njëjti iluzion: ideja se ajo është një relike muzeale, një fotografi e zverdhur me kapele dhe puro, e mirë vetëm për filma dhe përvjetorë. Në realitet, familjet historike nuk janë tërhequr. Ato kanë bërë atë që bën çdo organizatë racionale kur shteti rrit presionin: kanë ulur dukshmërinë, kanë reduktuar zhurmën, kanë shndërruar dhunën në një mjet të shtrenjtë dhe, për këtë arsye, të përdorshëm me kursim.
Problemi nuk është se mafia nuk ekziston më. Problemi është se sot i leverdis të duket më pak.
Dhe kur flitet për “familje”, në Nju Jork nuk bëhet fjalë për abstraksione. Bëhet fjalë për skeletin e vjetër të Komisionit: Gambino, Genovese, Lucchese, Bonanno dhe Colombo. Pesë emra që nuk janë më marka për t’u ekspozuar në rrugë, por struktura që dinë të përshtaten, të integrohen në ekonominë reale dhe të mbijetojnë pikërisht sepse kanë mësuar të mos i përsërisin gabimet e së shkuarës.
Mashtrimi si linjë prodhimi
Sinjali i fundit vjen nga një terren që në dukje është dytësor, por që në fakt është ideal për të kuptuar evolucionin kriminal: bastet e manipuluara dhe lojërat e fatit të trukuara. Këtu shfaqet qartë rregulli i ri: mafia nuk synon më të sundojë lagjen, por të kontrollojë fluksin. Nuk mbikëqyr vetëm rrugë dhe kantiere ndërtimi; kontrollon informacionin, akseset, transaksionet.
Ndryshimi cilësor qëndron te metoda. Bixhozet e dikurshme kishin nevojë për njerëz, kontroll fizik dhe intimidim. Sot, operacionet e ndërtuara mbi mjete teknologjike dhe komunikime të shpejta ulin rrezikun dhe shumëfishojnë efikasitetin. Është një mafi që mendon si një industri e vogël: investon në mjete, organizon zinxhirin e vlerës, përzgjedh fuqi punëtore të specializuar. Dhe mbi të gjitha ndan nivelet: ai që projekton nuk është ai që arkëton, ai që arkëton nuk është ai që del në pah.
Renta kriminale në një ekonomi me fërkime të larta
Lojërat e manipuluara të fatit nuk janë thjesht një krim, por një model rente. Ato godasin një sektor ku paratë qarkullojnë shpejt, ku gjurmueshmëria është e vështirë dhe ku kërkesa nuk zhduket kurrë. Nëse kësaj i shtohet aftësia për pastrim parash, krijohet një qark perfekt: fitim, riinvestim, mbulim.
Në një kontekst urban ku kostoja e jetesës shtyn shumë aktivitete drejt informalitetit dhe ku financa ligjore është gjithnjë e më e rregulluar, ekonomia kriminale ofrohet si “kredi paralele” dhe si shërbim: hua të shpejta, mbrojtje, akses. Mafia, kur është inteligjente, nuk mjaftohet të vjedhë; ajo shfaqet si ndërmjetës. Dhe ndërmjetësi lulëzon kur shoqëria është e mbushur me frikëra, pengesa dhe nevoja.
Më pak gjak, më shumë kontroll
Nga pikëpamja e sigurisë, ky është thelbi: ulja e dhunës nuk tregon dobësi, por disiplinë. Dhuna tërheq policinë, gjyqet, burgjet dhe informatorët. Kujtesa e luftërave të brendshme të viteve ’80 u ka mësuar familjeve se shfaqja e forcës është një luks i rrezikshëm. Strategjia moderne është e kundërta: të qëndrosh brenda ekonomisë reale pa u dukur si ushtri.
Për më tepër, kur prioritetet publike ndryshojnë, organizatat kriminale përfitojnë nga boshllëqet. Jo sepse policia ndalon së punuari, por sepse burimet dhe urgjencat ridrejtohen. Është loja klasike e përshtatjes: shteti ndjek emergjenca, mafia zë hapësira.
Rrjete lokale që mësojnë të lëvizin globalisht
Nju Jorku mbetet një kryeqytet global dhe, si çdo kryeqytet global, është nyje parash, njerëzish, mallrash dhe të dhënash. Krimi i organizuar nuk ka nevojë ta “pushtojë” botën: mjafton të futet në infrastrukturat e saj. Rrjetet tradicionale mafioze, të lindura mbi baza familjare dhe territoriale, sot dialogojnë me qarqe shumë më të gjera: pastrim parash, mashtrime, triangulime, investime të maskuara. Territori mbetet i rëndësishëm, por si platformë, jo si kufi.
Rezultati është paradoksal: më pak dukshmëri publike, më shumë kapacitet ndikimi. Mafia nuk është një mbetje folklorike. Është një formë pushteti që mbijeton sepse di të bëhet e përputhshme me kohën e vet. Dhe koha e sotme nuk është ajo e armëve në rrugë, por ajo e mashtrimeve teknike, e parasë që lëviz shpejt dhe e një qyteti ku ekonomia legale dhe ajo ilegale preken çdo ditë pa bërë zhurmë. /Përshtati “Pamfleti” nga “Inside Over”
Nuk ka me te forte se shteti.Mafia e ka frike shtetin,tmerrohet,ndaj edhe gjene fo5rma per te ju shmangur dhe per te komprementuar shtetare te dobet,pa moral. Punonjesit e policise edhe udheheqesit ushtarake do ti zgjidhja nga familje te ndershme te pakten tre breza,dhe paga e tyre duhet te jete te pakten tre here me shume se nje nenpunes