FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ja ku dallon SHBA nga superfuqitë e tjera botërore!
Në sfondin e luftës me Iranin, dy zhvillime duken të rëndësishme në këtë moment historik.
Së pari, është spektakli i pafuqisë së dy aleatëve të mëdhenj dhe mbrojtësve tradicionalë të Iranit: Kina dhe Rusia.
Së dyti, rikthimi i dollarit amerikan, për momentin në mënyrë të qetë, ndoshta të përkohshme, në statusin e tij tradicional si “monedhë strehë e sigurt”, domethënë si valutë që fiton vlerë në kohë krizash gjeopolitike.
Këto, të kombinuara me demonstrimin spektakolar të forcës ushtarake që dhanë SHBA-të me bombardimet mbi Iranin këtë fundjavë, çojnë në një vëzhgim të thjeshtë: Perandoria Amerikane është e vështirë për t’u shkatërruar.
Prej dekadash, janë bërë shumë parashikime për rënien e saj, madje vetë elitat amerikane prej një shekulli janë të fiksuara me idenë e një fundi të ngjashëm me atë të Perandorisë Romake apo asaj Britanike. Dhe është normale që SHBA-të të ndjekin ciklin historik të çdo fuqie tjetër. Pyetja është kur do ndodhë kjo dhe sa kohë do të duhet derisa të shfaqet një alternativë reale.
Kjo krizë e sotme tregon se forca e Amerikës nuk është rastësore, as e ndërtuar mbi faktorë të përkohshëm, por mbështetet mbi themele të forta dhe strukturore, që nuk zhduken aq lehtë.
Nga historia, ekonomia dhe gjeopolitika mësojmë se SHBA-të zotërojnë të ashtuquajturin “katërkëndësh magjik” që ka karakterizuar edhe perandoritë e mëparshme:
-Epërsi teknologjike
-Monedhë globale (dollari)
-Siguri energjetike
-Demografi e qëndrueshme
Në shekullin XXI, këto elemente janë kyç. SHBA-të vazhdojnë të udhëheqin në teknologji (edhe pse Kina po konkurron), dollari është ende monedha kryesore ndërkombëtare, Amerika është energjetikisht e pavarur, ndryshe nga Kina, Japonia, India apo Europa, dhe kjo i jep një avantazh të jashtëzakonshëm gjeopolitik.
Asnjë nga superfuqitë e tjera nuk i ka këto katër shtylla. Kina ka një krizë demografike dhe është e varur nga importet e energjisë. Rusia po tkurret si popullatë dhe nuk ka ekonomi konkurruese. Europa është e fragmentuar dhe nuk zotëron realisht asnjë nga këto katër pika kyçe.
Sigurisht, “katërkëndëshi magjik” është një metaforë e thjeshtuar. Janë edhe faktorë të tjerë që rëndojnë mbi Amerikën. Ndër to: cilësia e aleancave ndërkombëtare, e cila është përherë më e rëndësishme në një botë multipolare. SHBA-të kanë pasur gjithmonë avantazhin e aleatëve të fortë si Japonia apo Gjermania, por besueshmëria e tyre po vihet në dyshim, dhe rasti më delikat është Izraeli: një aleat me fuqi ushtarake të madhe, por që në çështjen palestineze i krijon Amerikës shumë probleme me opinionin publik botëror.
Një tjetër tregues i fuqisë së një superfuqie është financa publike. Dhe këtu SHBA-të kanë një problem të madh: borxhi i lartë që rritet prej më shumë se 20 vitesh. Megjithatë, edhe vendet e tjera të mëdha, Kina, Japonia, Europa, janë në të njëjtën situatë, dhe Rusia është një rast i veçuar.
Së fundi, por jo për nga rëndësia, është uniteti i brendshëm i vendit. Shoqëria amerikane është e përçarë, politika e polarizuar. Kjo shihet si shenjë e një rënieje të mundshme. Por edhe në të kaluarën, në vitet ’60 dhe ’70, Amerika ka kaluar ndasi më të thella dhe protesta shumë më të dhunshme se sot. Madje, edhe në vitin 2003, protestat kundër luftës në Irak ishin shumë më të mëdha se ato që u panë dje kundër bombardimeve në Iran.
Ka nga ata që thonë se sulmi ndaj Iranit mund të përshpejtojë rënien e Amerikës, sepse Trump po përsërit gabimet e Bushit dhe Obamës, duke u zhytur në një krizë të Lindjes së Mesme dhe duke neglizhuar sfidat më të rëndësishme në Indo-Pacifik, si rritja e ndikimit kinez. Transferimi i aeroplanmbajtëses “Nimitz” nga Paqësori në Mesdhe për t’u fokusuar te baza në Katar është një sinjal i qartë i kësaj devijimi strategjik.
Ky është pikërisht gabimi që bëri Obama, që megjithëse premtoi një zhvendosje drejt Azi-Paqësorit, përfundoi i zhytur në Afganistan dhe më pas në Libi. Ndaj, disa analistë besojnë se Kina mund të përfitojë nga kjo përqendrim i SHBA-ve në Lindjen e Mesme.
Po ashtu, mbështetja pa kushte ndaj Netanyahut mund të shtojë urrejtjen ndaj Amerikës në botën arabe dhe të rrisë valën e anti-amerikanizmit global.
Por historia na mëson se perandoritë nuk rrëzohen për një krizë të vetme. SHBA-të i hodhën themelet e fuqisë së tyre që në shekullin XIX. Prandaj, përpara se të shpallim fundin e perandorisë amerikane, duhet të kemi parasysh faktorët afatgjatë, dobësitë e kundërshtarëve dhe themelet strukturore që vazhdojnë të e mbajnë fuqinë amerikane në këmbë. /Përshtatur nga “Corriere Della Sera”
Lini një Përgjigje