FLASH
Shkruar nga Federico FubiniNë këtë rast, kriza e Hormuzit po përsërit lojën e Covid-it. Në atë kohë, vendet e pasura grumbullonim vaksina sepse mund të paguanim më shumë për to, duke e lënë botën në zhvillim të ekspozuar. Sot, bëjmë të njëjtën gjë me naftën.
Mbrëmë Donald Trump njoftoi se, duke filluar nga sot, më 4 maj, Shtetet e Bashkuara do të fillojnë shoqërimin e anijeve nga vendet "neutrale" jashtë Ngushticës së Hormuzit, duke sfiduar bllokadën ushtarake të regjimit të Teheranit.
Megjithatë, ai nuk parashikon ndonjë lehtësim të bllokadës amerikane ndaj Iranit në të njëjtën zonë ujore.
I vetmi rast i një rrethimi të dyfishtë në historinë e luftës, për aq sa mbaj mend unë, ndodhi në Gali në vitin 52 p.e.s. Jul Cezari ndërhyri për të shtypur një revoltë galike të udhëhequr nga Vercingetorix, mbreti i Arverni-ve. Romakët rrethuan qytetin-garnizon të Alesia-s, në Burgundy-n e sotme, por vetë u rrethuan nga fise të tjera galike që kishin ardhur në ndihmë të Vercingetorix-it. Cezari rrethoi Alesia, siç tregon vetë në De Bello Gallico, por vetë u rrethua nga prapa nga armiqtë që donin të çlironin qytetin.
Diçka e ngjashme po ndodh rreth Ngushticës së Hormuzit. Shtetet e Bashkuara po e rrethojnë atë, duke e penguar të eksportojë naftë dhe të importojë ilaçe dhe ushqime, ose të paktën po përpiqen ta bëjnë këtë. Ndërkohë, regjimi i Teheranit po shtrëngon ekonominë globale, duke penguar ose duke e komplikuar ndjeshëm tranzitin e naftës, gazit natyror, plehrave kimike, aluminit dhe lëndëve të tjera të para thelbësore përmes Gjirit.
Me fjalë të tjera, Donald Trump po përpiqet ta nënshtrojë Iranin nga uria, siç bëri Cezari kundër Vercingetorix. Ndërkohë, Irani po përpiqet ta bëjë veprimin e Amerikës aq të kushtueshëm, ekonomikisht dhe politikisht, saqë do të jetë i pari që do t'i zbusë kërkesat e tij . Kush do ta mbajë atë më gjatë, regjimi i Teheranit apo ekonomia ndërkombëtare?
Në rastin e vitit 52 p.e.s., Cezari fitoi dhe e detyroi Vercingetorix-in të dorëzonte armët para këmbëve të tij, siç ilustrohet në këtë pikturë (më poshtë) nga Lionel Royer nga fundi i shekullit të 19-të.
Por Irani dhe Shtetet e Bashkuara janë pak më komplekse, pasi ato ndërthuren gjithnjë e më shumë me çështje të tjera të ndjeshme: marrëdhëniet tregtare gjithnjë e më të tensionuara midis Amerikës dhe Evropës; trajtimi disi brutal që vendet e përparuara po u japin përsëri ekonomive më pak të pasura, pas grumbullimit të vaksinave gjatë Covid; dhe hapat e parë që vendet arabe të Gjirit po ndërmarrin për të zvogëluar peshën e petrodollarit, në favor të kontratave të naftës bruto dhe karburantit, duke përfshirë ato të denominuara në juan kinez ose rupi indiane (gjë që nuk do t'i habisë shumë lexuesit e këtij buletini). Le të shohim.
Mësimi i harruar i Covid-it
Në teori pavarësisht mbylljes së Hormuzit, ekonomia globale nuk rrezikon të mbetet pa naftë ose produkte me bazë nafte në të ardhmen e afërt. Mungesat e karburantit janë një problem që mund të lindë vetëm në mënyrë selektive për njëfarë kohe. Një raport i kohëve të fundit nga JP Morgan vlerëson se, përballë një rënieje të furnizimit prej rreth dhjetë milionë fuçish në ditë nga njëzet që kalonin dikur nëpër Hormuz (pjesa tjetër tani udhëton përmes tubacioneve ose anashkalon bllokadat detare), konsumi global ra me 4.3 milionë fuçi në ditë në mars dhe me mbi pesë milionë fuçi në ditë në prill. Me fjalë të tjera, ndërsa konsumi global ishte rreth 100 milionë fuçi në ditë para luftës, tani është 5% i mangët. Çdo ditë, ne konsumojmë një të njëzetën më shumë sesa prodhojmë.
Në këtë rast, kriza e Hormuzit po përsërit lojën e Covid-it. Në atë kohë, vendet e pasura grumbullonim vaksina sepse mund të paguanim më shumë për to, duke e lënë botën në zhvillim të ekspozuar. Sot, bëjmë të njëjtën gjë me naftën. Por e kemi harruar mësimin e asaj kohe: pakënaqësia ndaj Evropës që u zhvillua në Indi, Turqi dhe Afrikën Sub-Sahariane në vitet 2020-2021 nënkuptonte që ato vende refuzuan të na ndiqnin kur u kërkuam të na ndihmonin të izolonim Rusinë në vitin 2022. Në vend të kësaj, duke blerë naftën e saj, ato financuan sulmin ndaj Ukrainës.
"Kemi ende kohë"
Përveç kësaj, sot, me të drejtë apo pa të drejtë, pavarësisht nëse e pranojmë apo jo, ne në vendet e përparuara ndihemi relativisht të sigurt. Sigurisht, nuk jemi të kënaqur që paguajmë 6.7% më shumë për benzinë sesa në fillim të vitit. Por jemi ende shumë poshtë niveleve të vitit 2022. Dhe siç tregon grafiku më poshtë, ka të ngjarë të mos jemi në gjendje ta ulim kërkesën me 9.4 milionë fuçi në ditë për ta sjellë atë në përputhje me furnizimin dhe kështu të qetësojmë çmimet botërore. Kjo rënie ndodhi gjatë izolimit të pandemisë së vitit 2020, dhe sot vendet e pasura nuk janë të gatshme të kthehen në recesion, siç bënë atëherë, për të neutralizuar ndikimin e bllokadës së Hormuzit në çmimet e naftës bruto.
Pra, për momentin, do të vazhdojmë të djegim naftë si më parë. Do t'ua lëmë të varfërve të botës të shtrëngojnë rripat e tyre. Siç tregon grafiku i JPMorgan më poshtë, rezervat totale globale janë teorikisht shumë të larta: ne hymë në luftë me 8.4 miliardë fuçi rezerva strategjike, rezerva komerciale ose forma të ndryshme nafte të ruajtura në anije, në tubacione ose në tokë. Le ta mbushim konsumin e tepërt me këtë.
Rezervat e disponueshme, të cilat mobilizohen lehtësisht, janë shumë më pak se 8.4 miliardë fuçi, sipas JP Morgan: ndoshta 500 milionë. Por kjo ofron hapësirë për të vazhduar menaxhimin e pasojave të bllokadës së Hormuzit pa shumë probleme, të paktën deri në mesin e verës.
Deri më tani, historia ngushëlluese për atë që po ndodh. Por realiteti është më kompleks, siç mund të shihet nga raporti i fundit mujor nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA), i publikuar në mesin e prillit. A e dini çfarë shihni atje? Se Donald Trump është më pak i vetëmjaftueshëm në energji sesa mendon se është. Në mars, Shtetet e Bashkuara dogjën mesatarisht 20.6 milionë fuçi produktesh të rafinuara çdo ditë (nafta bruto nuk ka të bëjë fare me këtë, sepse nuk shërben për asnjë qëllim në rezervuarë). Megjithatë, Shtetet e Bashkuara rafinuan 15.9 milionë fuçi. Prandaj, vendi i fuqishëm i Trump duhet të importojë 4.7 milionë fuçi karburanti në ditë për të vazhduar.
Amerika është larg të qenit e vetëmjaftueshme; ajo varet nga rafinimi nga pjesa tjetër e botës. Dhe jo çdo rafinim, thekson ish-shefi i tregtisë së Eni-t, Salvatore Carollo por produkte rafinimi që përmbushin standardet më të larta mjedisore të aplikuara në rafineritë në vendet e zhvilluara. Problemi i parë i Trump këtu është se ky produkt prodhohet pothuajse ekskluzivisht në Evropë në zonën e Roterdamit, Siçili dhe Sardenjë, kështu që ai duhet ta blejë atë nga ne.
Problemi i dytë i Trump është se ne evropianët gjithashtu kemi një mungesë të mundshme të produkteve të rafinuara cilësore (duhet të importojmë rreth tre milionë fuçi në ditë, nga 14 që konsumojmë). Pra, sa më gjatë të vazhdojë bllokada e Hormuzit dhe fyerjet e Trump, aq më pak do të duam t'i furnizojmë amerikanët me karburante të rafinuara në Evropë.
Është plotësisht e mundur që manjati i ka rritur tarifat për makinat evropiane në 25% përsëri ditët e fundit, si lëvizja e tij e parë kërcënuese në këtë luftë të fshehtë karburanti. Trumpit duhet t'i përgjigjen vetëm në gjuhën që ai e kupton.
Rezistenca e Teheranit
Nëse sa më sipër jep një pamje të pjesës tjetër të botës nën rrethim, le të shohim se sa gjatë mund t'i rezistojë Irani rrethimit. Ne përballemi me një regjim që është i pamëshirshëm me popullsinë e tij dhe është stërvitur për dekada të tëra për t'i rezistuar sanksioneve ndërkombëtare.
Për më tepër, pavarësisht bllokadës amerikane, Irani vazhdon të eksportojë sasi ndoshta edhe më të mëdha se në vitet 2020-2022. Rrjedhjet e djeshme shkaktuan një sensacion : një tanker i madh iranian nafte me kapacitet prej 1.9 milion fuçish u largua nga Hormuzi pa incidente.
Por ky nuk është një rast i izoluar, ka ndodhur prej javësh pasi vendet e monitorimit satelitor si Tanker Trackers kanë regjistruar disa milion fuçi iraniane që kalojnë nëpër Hormuz që kur u zbatua bllokada amerikane më 7 prill. Irani gjithashtu ka një qëndrueshmëri të shkëlqyer sepse ai vazhdon të furnizohet me produkte ushqimore dhe ndoshta ilaçe nga Rusia nëpërmjet detit Kaspik. Për më tepër, duke përdorur kanalin midis Vollgës dhe Donit, ai mund të eksportojë sasi të kufizuara të produkteve të rafinuara nëpërmjet Detit të Zi.
Në thelb, pavarësisht tensioneve euro-amerikane, ekonomia ndërkombëtare mund t'i rezistojë rrethimit iranian për disa muaj të tjerë (meqenëse vendet e varfra po vuajnë pasojat). Dhe Irani ndoshta mund t'i rezistojë rrethimit amerikan edhe për një kohë më të gjatë. Nuk është çudi që shenjat më të mëdha të padurimit po i tregon tani Trump, jo regjimi Pasdaran. Unë nuk u besoj parashikimeve dhe jam skeptik ndaj deklaratave apodiktike të bëra pa asnjë të dhënë ose fakt për t'i mbështetur ato. Pra, çdo gjë mund të ndodhë. Por objektivisht, kushtet janë në vend që mund të çojnë në një rrethim të dyfishtë ndaj Iranit dhe ekonomisë globale që mund të vazhdojë për një kohë mjaft të gjatë.
Megjithatë, diçka po ndodh tashmë! Mes këtij ngërçi, Emiratet e Bashkuara Arabe kanë njoftuar tërheqjen e tyre nga karteli i OPEC-ut. Cili është qëllimi, veçanërisht tani që eksportet e tyre janë të kufizuara nga Lufta e Gjirit?
Salvatore Carollo, ish-drejtues i tregtimit në Eni, ka të drejtë: qeveria e Abu Dhabit është kryesisht e interesuar të ketë më shumë liri veprimi për të vendosur klasat e naftës së papërpunuar të Gjirit, Dubai, Murban dhe Oman si pikë referimi për çmimet ndërkombëtare, duke zëvendësuar Brent-in e Atlantikut të Veriut. Por kjo e fundit çmohet në dollarë, vëren Carollo, ndërsa klasat e Lindjes së Mesme do të jenë në gjendje të vendosin çmimet ndërkombëtare të kontratës në juan kinez ose rupi indiane. Kështu, dollari po humbet terren si monedhë për tregtinë globale. Vetë Arabia Saudite nuk po e mbështet këtë, por po e lë të ndodhë pasi mund të korrë përfitimet nesër. Për më tepër, një debat publik ka filluar edhe në Emiratet e Bashkuara Arabe mbi dëbimin e bazave ushtarake amerikane.
Pra, ndërsa rrethimi i tij vazhdon, Trump në mënyrë të padukshme, ngadalë, hap pas hapi, po e menaxhon luftën (shumë) më keq sesa e menaxhoi Cezari 2078 vjet më parë, humbësja është Amerika, në rolin e saj si superfuqia e vetme dominuese. / Corriere della Sera
Lini një Përgjigje