FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Dy vitet e ardhshme mund t’i japin Rusisë një rast për të testuar angazhimin e Perëndimit ndaj NATO-s, por disa e konsiderojnë kërcënimin të ekzagjeruar…
Qeveritë evropiane shqetësohen se Vladimir Putin mund ta shohë këtë si momentin e tij për të vepruar. Zyrtarë të mbrojtjes dhe ligjvënës druajnë se Kremlini mund ta konsiderojë një ose dy vitet e ardhshme, ndërsa Donald Trump është ende në Shtëpinë e Bardhë dhe Bashkimi Evropian nuk ka forcuar ende kapacitetet e tij ushtarake, si kohën e duhur për të testuar angazhimin e Perëndimit ndaj NATO-s, sipas tre politikanëve të BE-së me njohuri të drejtpërdrejta mbi diskutimet, të intervistuar për këtë artikull.
Ndërsa lufta e Rusisë në Ukrainë ka treguar kufijtë e fuqisë së Moskës, presidenti rus ka sinjalizuar prej kohësh dëshirën për të marrë më shumë territor. “Diçka mund të ndodhë shumë shpejt, ekziston një dritare mundësie për Rusinë,” tha Mika Aaltola, eurodeputet finlandez i qendrës së djathtë dhe anëtar i komisionit të punëve të jashtme të Parlamentit Evropian. Sipas tij, “SHBA po tërhiqen nga Evropa, marrëdhëniet transatlantike janë në krizë dhe BE-ja nuk është ende plotësisht e gatshme të marrë përgjegjësitë vetë”.
Ndërsa zyrtarët e mbrojtjes dhe politikëbërësit nuk e përjashtojnë mundësinë që Putin të nisë një ofensivë tokësore në një vend të NATO-s, ata thonë se kjo është pak e mundshme për shkak të angazhimit të madh të Rusisë në luftën në Ukrainë, sipas një diplomati të lartë të NATO-s dhe tre zyrtarëve të lartë evropianë të mbrojtjes, të cilëve iu është ruajtur anonimati.
Në vend të kësaj, është shumë më e mundshme që ai të ndërmarrë një veprim më të kufizuar ose një ndërhyrje të projektuar për të krijuar paqartësi, duke shpresuar të shkaktojë përçarje në NATO mbi faktin nëse veprimi përmbush pragun për të aktivizuar Nenin 5 të mbrojtjes kolektive apo jo, tha Aaltola.
Neni 5 përcakton se një sulm i armatosur ndaj njërit prej aleatëve duhet të konsiderohet si sulm ndaj të gjithëve, por Trump e ka quajtur NATO-n një “tigër prej letre”. Mandati i tij përfundon në janar 2029.
Putin mund të “përshkallëzojë horizontalisht ndaj një fqinji tjetër, duke u përpjekur të shmangë një negociatë poshtëruese me Ukrainën,” tha Gabrielius Landsbergis, ish-ministër i Jashtëm i Lituanisë.
Ndërsa shpenzimet e mbrojtjes në Evropë janë rritur ndjeshëm pas pushtimit të plotë të Ukrainës në vitin 2022, ndikimi i plotë i këtyre investimeve do të ndihet vetëm pas disa vitesh, sipas Planit të Gatishmërisë së Mbrojtjes së BE-së. Blloku synon të jetë gati deri në vitin 2030 për të penguar në mënyrë të besueshme kundërshtarët dhe për t’iu përgjigjur çdo agresioni.
“Mund të jetë një veprim i vogël psikologjik që na frikëson, nëse Putin mendon se një përshkallëzim i tillë na dobëson dhe ul mbështetjen për Ukrainën,” tha Ville Niinistö, kryetar i delegacionit të Parlamentit Evropian për bashkëpunimin BE-Rusi, duke shtuar se “Rusia nuk është e gjithëfuqishme, por dëshpërimi është gjithashtu i rrezikshëm.”
Çfarë do të bëjë Trump më pas?
Kryeministri polak Donald Tusk deklaroi se “kërcënimi më i madh për komunitetin transatlantik” është “shpërbërja në vazhdim e aleancës sonë”.
Nëse Putin po vëzhgon angazhimin e Trump ndaj NATO-s, sfidat e tij të brendshme politike mund të ndikojnë. Nëse republikanët performojnë dobët në zgjedhjet e ndërmjetme në nëntor, Trump mund të kërkojë të rikthejë mbështetjen e bazës së tij duke rritur presionin ndaj NATO-s dhe Evropës dhe duke ulur më tej mbështetjen për Ukrainën, sipas një zyrtari të lartë evropian të mbrojtjes.
SHBA njoftuan të premten se do të tërheqin 5 mijë trupa nga Gjermania, ndërsa Presidenti Trump ka kërcënuar me masa të ngjashme për Italinë dhe Spanjën. Ekziston rreziku i një përkeqësimi të mëtejshëm të qëndrimit amerikan ndaj NATO-s për shkak të klimës politike të brendshme, tha zyrtari, duke shtuar se BE-ja duhet të “investojë shumë dhe së bashku” për të qenë e gatshme të mbrojë veten.
Edhe pse Rusia është dobësuar nga lufta në Ukrainë, kjo mund ta bëjë Putinin më të rrezikshëm në këtë moment, sipas Aaltolës. Ai argumenton se zgjerimi i konfliktit në zona të tjera mund t’i japë Rusisë një avantazh negociues.
Putin ka shumë objektiva të “butë” për të zgjedhur, dhe një sulm mund të marrë forma të ndryshme, nga operacione me dronë, në Detin Baltik apo në Arktik. Një sulm me dronë nuk kërkon trupa dhe as kalim kufiri, theksoi Aaltola.
Në këtë mënyrë, Rusia do të përpiqej të ushtronte presion mbi aleatët evropianë të Ukrainës, duke shmangur një reagim të drejtpërdrejtë amerikan.
Alarm i rremë apo realist?
Evropa nuk është e bashkuar në vlerësimin e kërcënimit rus. Disa vende si Finlanda dhe Lituania kërkojnë rritje urgjente të gatishmërisë mbrojtëse, ndërsa të tjerë, përfshirë Estoninë dhe zyrtarë të NATO-s, paralajmërojnë se alarmizmi mund të përfitojë Rusia. Megjithatë, minimizimi i rrezikut mund të krijojë një ndjenjë të rreme sigurie dhe të pengojë alokimin e burimeve për mbrojtje, sipas Aaltolës.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky sugjeroi se Rusia mund të përgatitet për një lëvizje ndaj njërit prej vendeve baltike. Ndërkohë, zyrtarë të lartë në Kiev kanë deklaruar se këto vende janë objektiva për shkak të mbështetjes së tyre për Ukrainën.
Megjithatë, presidenti i Estonisë, Alar Karis, theksoi se Rusia aktualisht nuk ka kapacitet për një konflikt të ri të madh. “Nuk mendoj se ka kapacitet të mjaftueshëm”, tha ai, duke shtuar se strategjia e një lufte në dy fronte do të ishte shumë e rrezikshme për Putinin.
Sidoqoftë, siç pranoi ai, asgjë nuk mund të përjashtohet plotësisht. “Askush nuk e priste luftën në Ukrainë,” tha Karis, duke shtuar “ne jemi vigjilentë, jemi gati, mbajmë sytë hapur”. /Përshtatur nga Politico/
Lini një Përgjigje