FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Kërcënimet e Trump ndaj Iranit pasqyrojnë strategjinë e Nixon për të imponuar presion përmes paparashikueshmërisë, por rrezikojnë të sjellin të njëjtat pasoja për besueshmërinë e tij.
Presidenti amerikan Donald Trump mund të jetë duke përdorur të ashtuquajturën “teori e të çmendurit”, një strategji e njohur nga ish-presidenti Richard Nixon, në përpjekje për të ushtruar presion ndaj Iranit – një qasje që ngre pikëpyetje mbi efektivitetin dhe pasojat e saj.
Trump nuk e ka fshehur admirimin për Nixon, pavarësisht trashëgimisë së tij të diskutueshme. Në zhvillimet e fundit, ai kërcënoi se do të “fshinte Iranin si qytetërim”, përpara se të tërhiqej pasi Teherani ra dakord të rihapë Ngushticën e Hormuzit, një korridor jetik për tregtinë globale të energjisë.
Kjo qasje pasqyron modelin e Nixon, i njohur si “madman theory”, që synon të krijojë perceptimin se lideri është i paparashikueshëm apo i paqëndrueshëm, për të detyruar kundërshtarët të bëjnë lëshime që në kushte normale nuk do t’i pranonin.
Nixon e formuloi këtë ide në vitin 1968, duke sugjeruar se Vietnami i Veriut duhet të besonte se ai ishte i gatshëm të përdorte çdo mjet, përfshirë armët bërthamore, për t’i dhënë fund luftës. Ai u kërkoi gjithashtu bashkëpunëtorëve të përhapnin idenë se ishte “i aftë për brutalitet ekstrem”, në mënyrë që të ndikonte në vendimmarrjen e kundërshtarëve.
Megjithatë, efektiviteti i kësaj strategjie mbetet i diskutueshëm. Ndërsa në marrëdhëniet me Bashkimin Sovjetik solli një periudhë zbutjeje tensioni dhe marrëveshje për kontrollin e armëve, në Vietnam ajo çoi në bombardime intensive pa ndryshuar ndjeshëm rezultatin final të negociatave.
Në rastin aktual, Trump ka përdorur një retorikë të ngjashme ndaj Iranit, duke kërcënuar me shkatërrim total, përpara se të paraqesë një marrëveshje si sukses diplomatik. Në këmbim, Teherani pranoi rihapjen e Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth 20% e naftës botërore, ndërsa raportohet se ka vendosur tarifa për kalimin e anijeve.
Analistët vlerësojnë se ky rezultat mund të konsiderohet i kufizuar. “Trump po kërkon një lëvizje vendimtare për të shpallur sukses, pasi nuk ka arritur një fitore të qartë në këtë konflikt”, tha Ali Vaez nga International Crisis Group.
Sipas tij, kërcënimet ekstreme mund të kenë shërbyer për të shmangur një përfshirje më të thellë ushtarake, si një ndërhyrje tokësore, e cila do të ishte komplekse, e kushtueshme dhe afatgjatë.
Megjithatë, kjo qasje mund të ketë kosto të konsiderueshme. Përdorimi i retorikës agresive për të arritur rezultate diplomatike rrezikon të dëmtojë besueshmërinë e Shteteve të Bashkuara dhe të forcojë perceptimet për paqëndrueshmëri në udhëheqjen amerikane.
Trump ka pasur edhe lidhje personale me trashëgiminë e Nixon. Në vitet 1980, ai i kishte shkruar ish-presidentit duke shprehur admirim, ndërsa figura të afërta me të, si Roger Stone, kanë qenë të lidhura drejtpërdrejt me administratën Nixon.
Megjithatë, historia e Nixon shërben edhe si paralajmërim. Identifikimi i tepruar me një strategji të bazuar në paqartësi dhe presion mund të sjellë pasoja afatgjata për besueshmërinë politike. Në këtë kontekst, mbetet e paqartë se sa shpesh mund të përdoret një qasje e tillë pa kosto të larta për reputacionin dhe stabilitetin politik. /Përshtati “Pamfleti” nga “The Guardian”
Mary L. Trump është mbesa e D.Trump. Ajo është psikologe dhe autore e librit: Too Much and Never Enough (2020). Në këtë libër dhe në intervista, ajo thotë gjëra si: “Donald is profoundly damaged.” (“Donald është thellësisht i dëmtuar.”). “He has no empathy.” (“Ai nuk ka empati.”). “His behaviors are consistent with someone who meets the criteria for narcissistic personality disorder.” (ajo është më e kujdesshme këtu, pra e formulon si analizë profesionale, jo diagnozë formale). Në intervista për media si MSNBC dhe CNN, ajo ka thënë se: Ai është i rrezikshëm për demokracinë. Është rritur në një familje që shpërblente agresivitetin dhe shtypte emocionet. Ka mungesë të theksuar empatie dhe përgjegjësie. Ajo flet edhe për babanë e Donaldit: Fred Trump. Sipas saj, ai krijoi një ambient ku dobësia ndëshkohej, e ku dominimi dhe fitorja ishin gjithçka.