FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Das Verfassungsgericht stellt fest, dass der Oberste Gerichtshof die Verhältnismäßigkeit der Maßnahme „Verhaftung in Gefängnis“ nicht wirksam kontrolliert, die milderen Alternativen nicht analysiert und nicht auf die Behauptungen der Verletzung der Menschenwürde und der Unschuldsvermutung reagiert hat.
Das Verfassungsgericht hat die begründete Entscheidung über die Verfassungsbeschwerde von Erion Veliaj veröffentlicht, seinem Antrag teilweise stattgegeben und die Entscheidung der Strafkammer des Obersten Gerichtshofs zur Sicherheitsmaßnahme „Haft in Haft“ aufgehoben.
Mit Beschluss Nr. 57 vom 25. Mai 2026, verkündet am 1. Juli 2026, entschied das Verfassungsgericht, dass der Fall zur Überprüfung an den Obersten Gerichtshof zurückverwiesen werden soll, nachdem es verfassungsrechtliche Probleme in der Art und Weise festgestellt hatte, wie dieses Gericht mit den Ansprüchen von Veliaj umgegangen war.
In der Begründung des Beschlusses heißt es vom Verfassungsgericht: „Teilweise Annahme des Antrags. Aufhebung des Beschlusses Nr. 00-2025-1153 (176) vom 08.07.2025 der Strafkammer des Obersten Gerichtshofs wegen Unvereinbarkeit mit der Verfassung der Republik Albanien. Zurückverweisung des Falls zur Überprüfung an den Obersten Gerichtshof.“
Der Kern der Entscheidung liegt darin, dass der Oberste Gerichtshof nach Ansicht des Verfassungsgerichts keine wirksame Kontrolle über die schwerwiegendste Maßnahme der persönlichen Sicherheit, nämlich die Verhaftung und Inhaftierung, ausgeübt hat, insbesondere im Hinblick auf Veliajs öffentliche Funktion als Bürgermeister von Tirana, der durch direkte Wahl gewählt wurde.
Das Verfassungsgericht merkt an, dass in der Berufung erhebliche Einwände gegen die Verhältnismäßigkeit der Maßnahme erhoben wurden, das Oberste Gericht habe sich jedoch im Wesentlichen mit der Begründung des Berufungsgerichts zufriedengegeben.
In der Entscheidung heißt es: „ Der Oberste Gerichtshof hat sich im Wesentlichen damit begnügt, die Begründung des Berufungsgerichts zu billigen, ohne im Hinblick auf die konkreten in der Berufung vorgebrachten Ansprüche zu überprüfen, ob diese Begründung eine ausreichende Antwort auf die Behauptungen des Antragstellers hinsichtlich der Notwendigkeit einer individuellen Begründung darstellt .“
Einer der wichtigsten Punkte zugunsten von Veliaj ist die Analyse des Verfassungsgerichts zur Verhältnismäßigkeit der Maßnahme „Haft in Haft“. Dem Urteil zufolge hat der Oberste Gerichtshof offenbar nicht konkret geprüft, ob die von den Justizbehörden geltend gemachten Risiken ausreichend individuell waren oder ob weniger einschneidende Maßnahmen hätten angewendet werden können.
The Constitutional Court emphasizes: “ The reasoning of the Supreme Court does not show that it has been concretely verified whether the special courts had analyzed the possibility that security needs could be guaranteed through a less severe measure or through other less intensive restrictions .”
Në mënyrë të veçantë, Kushtetuesja ndalet te “garancia pasurore”, një nga masat alternative të kërkuara nga mbrojtja. Sipas vendimit, Gjykata e Lartë nuk ka dhënë një përgjigje të mjaftueshme se përse kjo masë, e vetme ose e kombinuar me kufizime të tjera, nuk do të ishte e aftë të garantonte nevojat e procedimit penal.
Në vendim thuhet: “Në veçanti, lidhur me ‘Garancinë pasurore’, pretendimi i kërkuesit lidhej me nevojën për të shpjeguar përse kjo masë, e vetme ose e kombinuar me kufizime të tjera, nuk mund të përmbushte qëllimet e procedimit penal.”
Një tjetër element me peshë është lidhja e masës së arrestit me të drejtën për t’u zgjedhur dhe për të ushtruar funksionin publik. Gjykata Kushtetuese vëren se Veliaj kishte pretenduar se paraburgimi ndikonte drejtpërdrejt në ushtrimin efektiv të mandatit si kryetar bashkie, të fituar përmes zgjedhjeve të drejtpërdrejta.
Sipas Gjykatës, ky pretendim meritonte një përgjigje të posaçme nga Gjykata e Lartë, por nuk rezulton të jetë trajtuar në mënyrë të veçantë.
“Edhe pse ky pretendim meritonte një përgjigje të posaçme nga Gjykata e Lartë në kuadër të kontrollit të proporcionalitetit, ai nuk rezulton të jetë trajtuar në mënyrë të veçantë”, thuhet në vendim.
Kushtetuesja sqaron se funksioni i kryetarit të bashkisë nuk e përjashton në vetvete zbatimin e masave të sigurisë, por nënvizon se gjykata duhet të analizonte pasojat që masa sillte mbi ushtrimin efektiv të një funksioni publik të fituar me votë.
“Ky përfundim nuk nënkupton se funksioni i kryetarit të bashkisë, në vetvete, e përjashton zbatimin e masave të sigurimit personal ose se interesi për ushtrimin e këtij funksioni ka përparësi absolute ndaj nevojave të procedimit penal. Megjithatë, kjo nuk e përjashtonte nevojën që Gjykata e Lartë t’i jepte përgjigje pretendimit se masa e kundërshtuar sillte pasoja edhe mbi ushtrimin efektiv të një funksioni publik të fituar përmes zgjedhjeve të drejtpërdrejta”, thekson vendimi.
Në përfundim të kësaj pjese, Gjykata Kushtetuese arrin në konkluzionin se vendimi i Gjykatës së Lartë nuk përmbush standardin kushtetues të arsyetimit.
“Në këtë kuptim, vendimi i Gjykatës së Lartë nuk përmbush standardin kushtetues të arsyetimit në kontrollin e proporcionalitetit të kufizimit të lirisë personale, të lidhur edhe me të drejtën për t’u zgjedhur”, shprehet gjykata.
Një tjetër pikë e rëndësishme e vendimit lidhet me pretendimin e Veliajt për qëndrimin në kafaz ose kabinë xhami gjatë seancave gjyqësore. Ai kishte pretenduar se kjo praktikë cenonte dinjitetin dhe prezumimin e pafajësisë.
Gjykata Kushtetuese vëren se ky pretendim ishte ngritur në rekurs, por Gjykata e Lartë nuk i kishte dhënë përgjigje.
“Kolegji Penal nuk e ka marrë në shqyrtim këtë pretendim, duke mos i dhënë kërkuesit përgjigje në lidhje me të”, thuhet në vendim.
Kushtetuesja vlerëson se pretendimet për dinjitetin, trajtimin në sallën e gjyqit dhe prezumimin e pafajësisë kanë natyrë thellësisht kushtetuese, aq më tepër në një proces me interes të lartë publik.
“Gjykata vlerëson se pretendimi i kërkuesit për nga natyra e tij, për sa kohë ka të bëjë me dinjitetin të lidhur me trajtimin në sallën e gjyqit përpara gjykatës, por edhe në sytë e vet publikut, si dhe me parimin e prezumimit të pafajësisë, duhej të ishte shqyrtuar nga Gjykata e Lartë”, vijon arsyetimi.
Në këtë pjesë, Gjykata Kushtetuese arrin në përfundimin se pretendimi i Veliajt është i bazuar për shkak të mungesës së arsyetimit nga Gjykata e Lartë.
“Gjykata vlerëson se pretendimi i kërkuesit për cenimin e dinjitetit dhe parimit të prezumimit të pafajësisë për shkak të qëndrimit në kafaz/kabinën e xhamit është i bazuar për shkak të mungesës së arsyetimit në këtë drejtim nga Gjykata e Lartë”, shprehet gjykata.
Në përfundimin e saj, Gjykata Kushtetuese shprehet se pretendimet e Veliajt për cenimin e lirisë personale, në drejtim të proporcionalitetit të masës së sigurisë, të lidhur edhe me të drejtën për t’u zgjedhur dhe me dinjitetin, janë të bazuara për sa i përket mungesës së arsyetimit nga Gjykata e Lartë.
“Në përfundim, Gjykata vlerëson se pretendimet e kërkuesit për cenimin e aspektit substancial të lirisë personale, në drejtim të proporcionalitetit të masës së sigurimit personal të lidhur edhe me të drejtën për t’u zgjedhur dhe me dinjitetin janë të bazuara, për sa i përket mungesës së arsyetimit në këtë drejtim nga Gjykata e Lartë, ndaj kërkesa pranohet pjesërisht”, deklaron gjykata.
Vendimi shoqërohet edhe me mendime paralele, ku disa anëtarë të Gjykatës Kushtetuese shkojnë më tej në argumentim. Gjyqtarët Fiona Papajorgji, Sonila Bejtja, Sandër Beci dhe Genti Ibrahimi shprehen se Gjykata duhej të kishte konstatuar jo vetëm mungesën e arsyetimit nga Gjykata e Lartë, por edhe vetë shkeljen e parimit të proporcionalitetit.
Në mendimin paralel thuhet: “Në rastin konkret masa ‘Arresti në burg’, e caktuar ndaj kërkuesit, në situatën që ai vijon të ushtrojë detyrën e kryetarit të Bashkisë së Tiranës, për shkak të shfuqizimit nga Gjykata të VKM-së për shkarkimin e tij nga detyra, e bën caktimin dhe vazhdimin e kësaj mase joproporcionale.”
Nach dieser Parallelmeinung beeinträchtigt die Inhaftierung von Veliaj nicht nur seine individuellen Rechte, sondern auch die Rechte der Wähler, die für ihn gestimmt haben.
„ Die Einschränkung der persönlichen Freiheit des Antragstellers und seine Inhaftierung verletzen nicht nur seine verfassungsmäßigen Rechte als Einzelperson, sondern auch das Recht der Wähler, von dem gewählten Organ der lokalen Verwaltungseinheit regiert zu werden, dem sie durch ihre Stimme ihr Vertrauen geschenkt haben “, heißt es darin.
Die Richter, die die Parallelmeinung unterzeichnet haben, kommen zu dem Schluss, dass die Maßnahme der Verhaftung in Gefängnis, soweit sie Veliaj daran gehindert hat, seine Pflichten als Bürgermeister von Tirana effektiv wahrzunehmen, das notwendige Maß des Eingriffs in verfassungsmäßige Rechte überschreitet.
Sie erklären: „ Die Verhaftungsmaßnahme ist, soweit sie den Antragsteller daran hindert, seine Pflichten als Bürgermeister von Tirana effektiv wahrzunehmen, und soweit sie nicht zur Folge hat, dass eine andere Maßnahme das öffentliche Interesse am Fortgang des Strafverfahrens nicht in gleicher Weise gewährleisten würde, unverhältnismäßig .“
Mit dieser Entscheidung hat das Verfassungsgericht weder über die Freilassung von Veliaj entschieden noch sich zu seiner Schuld oder Unschuld geäußert. Der Fall geht zurück an den Obersten Gerichtshof, der ihn erneut prüfen und eine begründete Antwort auf die in der Berufung erhobenen verfassungsrechtlichen Einwände geben muss.
Allerdings stellt die Entscheidung eine wichtige rechtliche Weiterentwicklung zugunsten von Veliaj dar, da das Verfassungsgericht festgestellt hat, dass das Oberste Gericht bei einigen der wichtigsten Behauptungen den verfassungsrechtlichen Standard der Begründung nicht erfüllt hat: die Verhältnismäßigkeit der Haftstrafe, die Möglichkeit milderer Maßnahmen, die Auswirkungen auf das durch die Wahl gewonnene Mandat sowie die Behauptungen der Verletzung der Würde und der Unschuldsvermutung.
Im Wesentlichen fordert das Verfassungsgericht den Obersten Gerichtshof auf, sich nicht mit der formalen Bestätigung der Entscheidungen untergeordneter Gerichte zufriedenzugeben, sondern eine tatsächliche, konkrete und individuelle Kontrolle der Sicherheitsmaßnahmen durchzuführen, insbesondere wenn diese nicht nur die persönliche Freiheit eines Einzelnen, sondern auch die Ausübung eines gewählten öffentlichen Amtes betreffen. / Broschüre
Mos po fillon e fryn ERË SIKTERi për Ols DADON ? Kjo duhet parë nashti….
Gjykata e Larte nuk è ka trajtuar ceshtjen hollesisht....? E verteta eshte se Gjykata è Larte qellimisht e trajtoi çeshtjen ne ate forme qe te kushte mundesi te shorehej kushtetuesja sot keshtu. Sdq keto veramente ordinere te te dy gjykatave konfirmojne faktin qe: - Ne Gjykaten e Larte ka akoma mbetje - Gjykata Kushtetuese eshte teresisht derivat i ekzekutivit, perjashto vetem dy gjyqtare me integritet qe jane aty - Veliaj nuk del me nga burgu, jo per inat, por per 13 akuza te renda qe nuk ka Trupe Gjykuese qe ta zbuse sadopak.