FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ein 390 Hektar großes Grundstück in Velipojë, das auf den Namen einer 90-jährigen Frau eingetragen ist, wurde von Pëllumb Gjoka und seinen Unternehmen erworben, während ihm die Regierung den Status eines strategischen Investors zur Realisierung des Projekts „Silver Sand Resort“ gewährte.
An der Küste von Velipoja wurde ein 390 Hektar großes Grundstück im Dorf Pulaj auf den Namen einer 90-jährigen Frau registriert.
Obwohl ihre Kinder nichts von der Immobilie wussten, leitete eine für Ardian Beci erteilte Vollmacht im Januar 2012 rechtliche Schritte bei der Agentur für die Rückgabe von Immobilien und vor Gericht ein. Nachdem die Immobilie auf ihren Namen registriert worden war, verfasste Drandeja ein Testament, in dem sie die Immobilie ihrem Neffen Pëllumb Gjoka vermachte, der sie wiederum durch von Beci unterzeichnete Verträge an andere Begünstigte veräußerte, darunter Unternehmen, die mit Gjoka und dem ehemaligen Abgeordneten Agron Çela in Verbindung standen.
Der Enteignungsprozess wurde 2022 von der Staatsanwaltschaft Shkodra untersucht, die Urkundenfälschung vermutete. Ihre Expertise ergab jedoch, dass die Dokumente nicht gefälscht waren, und das Strafverfahren wurde eingestellt. Die Sonderstaatsanwaltschaft (SPAK) kam hingegen zu dem Schluss, dass die Dokumente gefälscht waren, und wies auf die Beteiligung von Notaren und Personen hin, die mit Gjokas Unternehmen in Verbindung standen.
Im Juli 2021 wurde ein Grundstück an der Küste von Velipoja als Teil des Projekts „Silver Sand Resort“ der Imperial Group von Pëllumb Gjoka, einem strategischen Investor, angekündigt. Das Projekt umfasste den Bau von zwei 5-Sterne-Hotels, 23 Villen und 204 Apartments im Wert von 52 Millionen Euro. Trotz der Bedenken der Stadtverwaltung von Shkodra und der geltenden rechtlichen Bestimmungen genehmigten die Regierung und der Strategische Investitionsausschuss das Projekt.
Wirtschafts- und Rechtsexperten weisen darauf hin, dass die Veräußerung von Eigentum und der Status als strategischer Investor dazu genutzt wurden, Gelder zweifelhafter Herkunft zu legitimieren. Das Gesetz über strategische Investitionen, das vordergründig die Entwicklung des Produktions- und Infrastruktursektors zum Ziel hatte, begünstigte in der Praxis den Küstentourismus und politisch gut vernetzte Investoren. Der DASH-2025-Bericht bestätigt, dass Geldwäsche in Albanien häufig mit Drogenhandel, Regierungsaufträgen und Immobilieninvestitionen verknüpft ist, wodurch diese Investitionen als Instrumente zur Legitimierung von dubiosem Kapital dienen können.
Die 91-jährige Frau, die auf dem Papier zur Landbesitzerin wurde
Drande Hotaj, geboren in Mali i Jushi und wohnhaft in Bajzë, wurde vom Gericht in Shkodra als Eigentümer eines Gebiets von 390 Dunyas (39 ha) im Dorf Pulaj an der Adriaküste anerkannt.
Die 91-Jährige hat ihr Haus kaum verlassen, und keines ihrer vier Kinder wusste, dass sie ein so großes Anwesen am Meer besaß. Doch nun wurden rechtliche Schritte eingeleitet, nachdem sie im Januar 2012 eine Vollmacht für Ardian Beci ausgestellt hatte.
Fill pas kësaj prokure është Beci ai që, në emër të 91-vjeçares, ka nisur procedurat në Agjencinë e Kthimit të Pronave, por edhe hapjen e proceseve gjyqësore.
6 muaj pasi u “shpall” pronare nga Gjykata e Shkodrës, Drandeja lëshon më 20 dhjetor të 2012 një testament ku thuhet se të gjithë pasurinë e fituar në fshatin Pulaj ia lë trashëgimi nipit të saj, Pëllumb Gjoka.
Pretendimet e Agjencisë së Kthimit dhe Kompensimit të Pronave, se nuk ekzistonin prova të mjaftueshme që të vërtetonin pasurinë e 91-vjeçares, u rrëzuan nga gjykatat dhe pronësia e Drande Hotajt u certifikua nga Gjykata e Lartë më 18 maj të 2017.
Por 91-vjeçarja kurrë nuk gëzoi pasurinë që u regjistrua në emër të saj. Prona, me t’u regjistruar në hipotekë, u shit nëpërmjet kontratave të realizuara nga Beci. Fillimisht ai ia shiti kompanisë “Xhenis-Sh” sh.p.k., një kompani kjo e lidhur me ish-deputetin e Partisë Socialiste Agron Çela, një sipërfaqe prej 61 470 m², në vlerën e 9 milionë e 30 mijë lekëve.
Një kontratë të dytë ai e nënshkroi me kompaninë “Imperial Construction” të Pëllumb Gjokës, ku i shiti për 17 milionë lekë një sipërfaqe prej 113 500 m². Ndërsa pjesa tjetër e pronës së Drandes u regjistrua në emër të Kolë Gjokës, nëpërmjet një kontrate dhurimi që sërish Beci nënshkroi në emër të Drandes.
Regjistrimi i një sipërfaqeje të konsiderueshme prone në emër të 91-vjeçares dhe tjetërsimi i saj u bë objekt i hetimit të Prokurorisë së Shkodrës në vitin 2022.
Prokuroria lokale dyshonte se pronësia u përfitua nëpërmjet falsifikimit të dokumenteve, por pavarësisht të dhënave që ngrinin dyshime për origjinalitetin e dokumenteve të përdorura gjatë procesit të njohjes dhe kthimit të pronës, çështja u pushua.
Ekspertizat e kryera nga prokuroria treguan se dokumentet arkivore të përdorura gjatë procesit të njohjes dhe kthimit të pronës nuk ishin të falsifikuara.
Asokohe, prokuroria e Shkodrës drejtohej nga Xhevahir Lita dhe hetimet e mëvonshme treguan se pikërisht në këtë kohë ka pasur komunikime të shpeshta mes tij dhe Pëllumb Gjokës në aplikacionin “SkyECC”.
“Në një prej komunikimeve gjenden katër fotografi të një dokumenti që ngjason shumë me atë të atij akti ekspertimi, përveçse është konstatuar edhe përfshirja dhe angazhimi i atyre shtetasve për komprometimin e konkluzioneve të këtij akti. Në këtë akt ekspertimi është arritur në konkluzionin se dokumentet arkivore të përdorura gjatë procesit të njohjes dhe kthimit të pronës nuk konstatohen të jenë të falsifikuara”, – thuhet në dosjen hetimore.
Në korrik të 2022, Prokuroria e Shkodrës kërkoi pushimin e procedimit penal dhe për statusin e këtij vendimi nuk jepen të dhëna, ndërkohë që në dy aktet e tjera të realizuara nga Prokuroria e Posaçme është arritur në një konkluzion të kundërt.
Sipas ekspertizave të kryera nga SPAK, ato dokumente janë të falsifikuara. Po kështu, hetimet zbuluan se si noterja që ka përpiluar aktet e testamentit dhe të dhurimit, si dhe prokurën e posaçme, në fakt punonte për kompanitë e lidhura me Gjokën.
Investitor strategjik
Prokuroria e Shkodrës ende nuk kishte mbyllur hetimet për një tjetër tjetërsim të pronës në bregdetin e Velipojës, kur në korrik të 2021 Agjencia Shqiptare e Zhvillimit të Investimeve shpalli kompaninë e Pëllumb Gjokës “investitor strategjik”.
Pikërisht në tokën e Drande Hotajt, nëpërmjet kompanisë Imperial Grup, do të realizohej projekti “Silver Sand Resort”, një investim me vlerë 52 milionë euro, ku përfshihet një sipërfaqe prej 11.3 hektarësh, me 1.4 hektarë ndërtim: 2 hotele me 5 yje, 23 vila 2–3 kate secila dhe 204 apartamente.
Projekti ka marrë edhe firmën e kryetarit të Komitetit të Investimeve Strategjike, Edi Rama. Gjetjet e “shteg.org” tregojnë se në procedurat që qeveria ndoqi në miratimin e resortit nuk janë anashkaluar vetëm hetimet e prokurorisë lokale, por edhe argumentet e Bashkisë së Shkodrës, të cilat kanë refuzuar projektin.
“Propozimi për këtë investitor strategjik është në kundërshtim me planin e përgjithshëm vendor të Bashkisë Shkodër”, – thuhet në një shkresë të ish-kryetares së Bashkisë, Voltana Ademi, sipas së cilës të vetmet ndërtime të lejuara janë ato në shërbim të ruajtjes dhe mirëmbajtjes së gjendjes aktuale.
Për ekspertin e ekonomisë, Armand Mala, tjetërsimi i pronave është një proces që bashkëshoqëron zhvillimin e projekteve turistike, duke u shndërruar në një skemë të favorshme për pastrimin e parave.
“Zhvillimi i resorteve shpesh shoqërohet me ndryshime të përdorimit të tokës, përfitim nga prona publike ose bregdetare dhe rritje të menjëhershme të vlerës së investimit. Këto elemente e bëjnë skemën edhe më të favorshme për pastrim parash, pasi rritja e vlerës së asetit justifikon financiarisht kapitalin e futur, pavarësisht origjinës së tij fillestare”, – thotë eksperti Armand Mala për “shteg.org”.
Në kuadër të hetimeve të nisura në janar të 2023 për veprat penale të falsifikimit të dokumenteve dhe pastrimit të parave, në tetor Gjykata e Posaçme miratoi sekuestrimin e 390 mijë m² pyll, të ndodhur në Pulaj-Plazh të Velipojës, në Shkodër.
Pëllumb Gjoka, shoqëria “Imperial Group” dhe si palë e interesuar kompania “XHENIS-SH” e dërguan çështjen në Gjykatën Kushtetuese, ku kundërshtuan masën e sekuestrimit duke argumentuar se ajo shkel parimin e proporcionalitetit dhe përbën një ndërhyrje ekstreme.
Sipas tyre, pronarët e ligjshëm janë zhveshur faktikisht nga çdo e drejtë mbi pasuritë, ndërsa shoqëria “Imperial Group” është penguar të zhvillojë pronën në bazë të një lejeje të miratuar nga autoritetet shtetërore. Ata pretendojnë se dëmi ekonomik i shkaktuar është i tepruar dhe i pajustifikuar, sidomos në raport me interesin publik për zhvillimin e turizmit në zonë.
Nga ana e saj, Prokuroria e Posaçme ka kundërshtuar këto pretendime, duke theksuar se bëhet fjalë për një masë sigurimi pasuror të përkohshme, e cila mund të verifikohet dhe rishikohet në çdo fazë të procedimit.
Sipas SPAK, pretendimi se Pëllumb Gjoka nuk ka lidhje me pasuritë e sekuestruara është i pabazuar dhe bie ndesh me provat e administruara gjatë hetimit, të cilat janë paraqitur edhe në shqyrtimin kushtetues të çështjes.
Hetimi përfshin edhe dëshmi që hedhin dyshime mbi mënyrën se si janë realizuar aktet juridike.
Vajza e Drande Hotajt ka deklaruar se nëna e saj nuk dinte të lexonte, të shkruante apo të firmoste dhe se maksimumi që mund të bënte ishte të vendoste gishtin në letër. Ajo ka pohuar se familja nuk kishte dijeni për ekzistencën e një prone prej qindra dynymësh në Velipojë, e cila rezultonte në regjistrat e vitit 1935, por që në praktikë ishte poseduar dhe administruar prej vitesh nga Pëllumb Gjoka.
Sipas Prokurorisë, lidhjet mes përfaqësuesve me prokurë, noterëve dhe kompanive përfituese nuk janë rastësore. Persona që kanë kryer veprime në emër të pronarëve formalë kanë rezultuar të punësuar në shoqërinë “Imperial Group”, ku Gjoka zotëron shumicën e aksioneve.
Po ashtu, komunikimet e zbuluara në aplikacionin SkyECC mes Gjokës dhe ish-prokurorit të çështjes sugjerojnë përpjekje për të ndikuar në përfundimet e një akti ekspertimi grafik, duke ngritur dyshime serioze mbi integritetin e procesit hetimor dhe ligjshmërinë e përfitimit të pronës.
Në maj të 2025, Gjykata Kushtetuese nuk pranoi kërkesën e Gjokës dhe kompanisë “XHENIS-SH” për heqjen e masës së sekuestrimit.
Në një përgjigje, përfaqësuesit e kompanisë “XHENIS-SH” deklarojnë se prona që ata kanë blerë nuk ka asnjë lidhje me zhvillimin e resortit dhe sipas tyre blerja e tokës ka qenë legale.
“”XHENIS-SH” ka blerë truallin për të cilin kërkohet informacion sipas procedurave të rregullta ligjore përmes akteve noteriale dhe transfertave bankare, proces i certifikuar ligjërisht nga zyrat hipotekore”, – sqaruan për “shteg.org” përfaqësuesit e kompanisë.
Ndërsa përfaqësuesi ligjor i Gjokës në Gjykatën Kushtetuese, sa i përket sekuestrimit të pronave, Gurali Brahimllari nuk iu përgjigj pyetjeve mbi gjetjet e “shteg.org”.
Për ekspertin e ekonomisë, Armand Mala, investimet strategjike po përdoren si një instrument që jo rrallë herë përfundon në pastrimin e parave.
“Statusi i investitorit strategjik, në parim, është konceptuar si një instrument për të tërhequr kapital serioz, për të zhvilluar sektorë prioritarë të ekonomisë dhe për të përshpejtuar projekte me interes publik, si turizmi apo infrastruktura. Megjithatë, mënyra se si ky status është zbatuar në praktikë, veçanërisht në fushën e ndërtimeve dhe resorteve turistike, ka ngritur shqetësime reale lidhur me rrezikun e përdorimit të tij për pastrim parash”, – thotë eksperti ekonomik Armand Mala për “shteg.org”.
Im Mai 2015 verabschiedete die sozialistische Regierung zügig das Strategische Investitionsgesetz, ein Übergangsinstrument, das inländische und ausländische Investitionen in Schlüsselsektoren der Wirtschaft – von Energie und Bergbau bis hin zu Landwirtschaft und Fischerei – fördern sollte. Das Gesetz bot steuerliche, administrative und verfahrenstechnische Anreize, öffentliches Land für als „strategisch“ zertifizierte Investoren sowie die Möglichkeit staatlicher Eingriffe zur Enteignung von Privateigentum. Die Entscheidungsfindung lag bei der AIDA und dem Strategischen Investitionsausschuss unter der Leitung des Premierministers und mehrerer Minister.
Auf dem Papier schien das Gesetz ein einfacher Weg zu sein, ausländisches Kapital anzuziehen und die Fertigungswirtschaft auszubauen. In der Praxis verlief die Entwicklung jedoch anders. Lediglich zwei ausländische Investitionen wurden realisiert – ein koreanischer Autoteilehersteller und ein arabisches Unternehmen, das einen Yachthafen erwarb.
Der Agrarsektor, dessen Entwicklung das Gesetz zum Ziel hatte, wurde nur sporadisch einbezogen, während der Küstentourismus mehr als 80 % der Vorteile erhielt, oft in geschützten Natur- und archäologischen Gebieten.
Die Verfahren der AIDA blieben intransparent und orientierten sich oft an einem „OK von oben“, das die politische Zustimmung zu den Investoren implizierte, unabhängig von deren finanziellen Möglichkeiten oder Erfahrungen.
Rechtsexperten weisen darauf hin, dass das Recht als Instrument der Klientelpolitik und politischen Bevorzugung fungiert hat und dabei Wettbewerb, Eigentumsstandards und die ursprüngliche Vision einer langfristigen strategischen Entwicklung außer Acht gelassen hat.
„In vielen Fällen war der Prozess der Überprüfung der Kapitalherkunft und der tatsächlichen Eigentümerstruktur von Unternehmen, die von einem strategischen Investorenstatus profitieren, unklar oder nicht vollständig transparent für die Öffentlichkeit. Dies schafft Raum für Unternehmen mit Kapital zweifelhafter Herkunft, um Geld durch große Bauprojekte, insbesondere in touristisch hochkarätigen Gebieten, zu ‚legitimieren‘“, sagt Mala.
Das US-Außenministerium (DASH) hebt in seinem Bericht zur internationalen Drogenbekämpfungsstrategie 2025 hervor, dass die albanische Kriminalität Drogengelder in den Bau von Hochhäusern und den Kauf von Immobilien in Tirana und anderen Gebieten, insbesondere an der Küste, wäscht.
„Der Großteil der Geldwäsche in Albanien steht im Zusammenhang mit Drogen- und Menschenhandel, Betrug bei öffentlichen Aufträgen, Steuerhinterziehung und Schmuggel. Die weitgehend bargeldbasierte Wirtschaft, schwache Grenzkontrollen und eine unzureichende Zollverwaltung begünstigen einen Schwarzmarkt für Schmuggelware. Aus dem Ausland überwiesenes Geld (Überweisungen) und ausländische Investitionen verschleiern oft die Herkunft der Gelder. Kriminelle waschen die Erträge durch Immobilienkäufe, Bauprojekte, virtuelle Vermögenswerte und Geschäftsentwicklung“, heißt es im DASH-Bericht. / Path.org
Lini një Përgjigje