FLASH
Shkruar nga Nicola Mirenzi
Edi Rama ist nun ernsthaft um seine politische Zukunft besorgt. Seine Berater glauben jedoch, dass er noch eine Chance hat, die Situation zu retten: diesen Sommer…
Schuld an der Aufregung in Albanien sind die rosafarbenen Flamingos. Elegant und anmutig leben sie im Schlamm, ohne schmutzig zu werden. Ihre langen Beine und flexiblen Hälse lassen sie wirken, als wären sie einem Traum entsprungen. Sie strahlen eine Zartheit aus, die instinktiv den Wunsch weckt, sie zu beschützen.
Auch deshalb sind sie zum Symbol des großen Protests geworden, der seit über dreißig Tagen die Straßen und Plätze Albaniens gegen die Regierung des Sozialisten Edi Rama füllt. An vorderster Front stehen die Jungen, doch die Bewegung ist in Wirklichkeit inklusiv. Alle rufen im Chor: „Albanien ist nicht käuflich!“
Sie stellen sich dem Drang entgegen, das Land zu modernisieren, indem sie ausländischen Unternehmern mit ausreichend Kapital freie Hand lassen. Ein Projekt jagt das nächste: Feriendörfer, Luxushotels, Wolkenkratzer. Wem sie dienen oder schaden, spielt kaum eine Rolle; Hauptsache, sie werden gebaut. Ohne Rücksicht auf Küste, Naturschönheiten, Landschaftserbe oder städtebauliche Harmonie.
Die Situation bestehe schon seit Jahren so, prangern die Protestierenden an. Doch als Ende Mai das Naturschutzgebiet um das Dorf Zvërnec bei Vlora betroffen war, änderte sich alles.
Dort plant Jared Kushner, der Schwiegersohn von Donald Trump und Ehemann von Ivanka Trump, den Bau eines Luxusresorts. Es ist unklar, wie und wann das Projekt realisiert wird und was mit den rosa Flamingos geschehen soll, die in der Gegend leben.
Am 30. Mai wurde jedoch Stacheldraht am Strand angebracht. Die Behörden gaben keine Erklärung für die Vorgänge ab. Es kam zu Protesten. Ein Demonstrant wurde von privaten Sicherheitskräften gewaltsam abgeführt und Dutzende Meter weit geschleift. Das Video verbreitete sich rasend schnell in den sozialen Medien. Die Wut wuchs.
Ab dem folgenden Tag waren die Plätze voller Menschen, die „Edi Rama im Gefängnis“ sehen wollten. Eine Menge, die ihn für einen Verbrecher hält, einen Mann, der Albanien an die „Haie“ ausgeliefert hat – an Leute mit viel Geld, oft Geld zum Waschen, die es gewohnt sind zu denken, dass alles seinen Preis hat. Sogar rosa Flamingos.
Edi Rama hatte es geschafft, das düstere Image Albaniens aus den 1990er Jahren, den dramatischen Jahren nach dem Sturz des kommunistischen Regimes von Enver Hoxha, abzuschütteln. Er gewann die ersten Wahlen im September 2013 und anschließend drei weitere Amtszeiten in Folge.
Gjatë 13 viteve të pandërprera në pushtet, ai bëri që të harrohej koha kur shqiptarët largoheshin masivisht nga vendi, në prag të luftës civile, me anije të mbushura plot njerëz që kishin jetuar për dekada në një shtet-burg, të izoluar nga bota, aq sa shumë prej tyre besonin se Italia ishte Amerika, Toka e Premtuar.
Me Ramën, Shqipëria u bë një vend shumë më tërheqës, një destinacion turistik dhe një vend ku ishte e mundur të investohej.
Piktor përpara se të hynte në politikë me Partinë Socialiste, Edi Rama ka ekspozuar veprat e tij në Nju Jork dhe Berlin. Ai ka jetuar në Paris dhe ka shkruar për media prestigjioze si The Guardian, The New York Times, The Independent dhe Frankfurter Allgemeine.
Meritë e tij është edhe fakti që negociatat teknike për anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian pritet të përfundojnë në vitin 2027, me synimin që vendi të anëtarësohet në vitin 2030.
Ai ndërtoi marrëdhënie të ngushta me partnerët ndërkombëtarë: me Giorgia Melonin, së cilës i lejoi ngritjen e një qendre për riatdhesimin e emigrantëve në territorin shqiptar; me Emmanuel Macronin, i cili e konsideron "mik"; me Pedro Sánchezin, që ka shprehur admirim për të; si edhe me Ursula von der Leyen, të cilën Rama ka arritur ta "impresionojë". Ai ruan gjithashtu marrëdhënie shumë të mira me ish-kryeministrin hungarez Viktor Orbán, çka tregon se nuk kufizohet nga ndarjet ideologjike në politikën e jashtme.
Edhe Angela Merkel pati deklaruar dikur: "falë Edi Ramës, Shqipëria po bën përparime të mëdha."
Duke u përballur me alarmin që po përhapet në të gjithë Shqipërinë, njeriu mbetet disi i habitur, sikur të kishte jetuar brenda një flluske, me ndjesinë se është mashtruar nga një operacion i aftë marketingu politik.
Fatma Paja, një vajzë 28-vjeçare, i thotë Il Foglio-s: "protestoj që nga 30 maji. Do të vazhdoj derisa Edi Rama të largohet. Nuk më intereson sa vapë bën. Do të bëj gjithçka që është e nevojshme."
E rritur në një fshat të brendësisë së vendit, Fatma u transferua në Tiranë 10 vjet më parë. Ajo punon si dizajnere së bashku me dy motrat e saj. Bashkë me një grup artistësh krijoi figurën prej kartoni të flamingos rozë, e cila shfaqet në çdo protestë dhe është bërë simboli i asaj që ata e quajnë në anglisht "Flamingo's Revolution" – Revolucioni i Flamingove.
"Unë nuk jam kundër investimeve të huaja në Shqipëri", thotë ajo, duke sqaruar "jam kundër mënyrës se si po menaxhohen këto investime. Pa transparencë, pa rregulla, pa respekt për natyrën, për trashëgiminë tonë dhe pa marrë parasysh nëse sjellin përfitime apo dëme për ne që jetojmë këtu. Kujt i shërbejnë të gjitha këto resorte luksoze? Shqiptarëve që nuk kanë para të hyjnë në to apo oligarkëve që mund të vijnë këtu dhe të bëjnë çfarë të duan?"
Edhe Bernie Sanders, figura historike e së majtës amerikane, e ka vlerësuar protestën duke kritikuar ndikimin e të pasurve. Po ashtu, në protestën e së dielës së kaluar në Tiranë mori pjesë edhe eurodeputetja italiane Ilaria Salis.
Ajo që më habit te Fatma, dhe ia them edhe vetë, është fakti që ka zgjedhur të qëndrojë në Shqipëri, në vend që të jetë pjesë e numrit të madh të shqiptarëve që largohen çdo vit nga vendi, ku 62 për qind janë nën moshën 35 vjeç.
Përgjigjja e saj e përmbys pyetjen: "nuk jemi ne ata që duhet të largohemi. Janë ata që duhet të ikin. Këta politikanë të korruptuar, qofshin të djathtë apo të majtë, janë të gjithë të përfshirë."
Në shesh protestuesit nuk kërkojnë vetëm burgosjen e Edi Ramës. Ata kërkojnë gjithashtu që para drejtësisë të dalë edhe Sali Berisha, lideri i opozitës, një figurë me një karrierë të gjatë dhe të debatueshme në Shqipërinë pas komunizmit.
Edi Rama e mundi Berishën në zgjedhje pasi, në nëntor 2012, ky i fundit kishte organizuar festimet e 100-vjetorit të Pavarësisë me një flijim masiv bagëtish. Qengja dhe desh u therën e u konsumuan në shumë pjesë të vendit.
"As mund ta imagjinoni Angela Merkelin dhe François Hollande-in të kërkonin therjen e mijëra kafshëve të pafajshme?", kishte ironizuar atëherë Rama.
Sot, megjithatë, shumë protestues e vendosin Ramën në të njëjtin plan me kundërshtarin e tij politik. Të vjetrin dhe të riun. Kozmopolitin dhe politikanin tradicional. Atë që komunikon me mjeshtëri në rrjetet sociale dhe tjetrin që, sipas autorit, vazhdon të mendojë me logjikën e së kaluarës.
Edhe për këtë arsye, Edi Rama reagoi ndaj protestave fillimisht me indiferencë, ashtu si edhe shumë media. Më pas foli për ndërhyrje të huaja. Tha se shqiptarët po përdoreshin si "mish për top" në një fushatë globale kundër Donald Trumpit. Më vonë përmendi mundësinë e një hakmarrjeje nga Irani, pas strehimit që Shqipëria u ka dhënë një grupi opozitar iranian kundër regjimit të ajatollahëve. Në fund, hodhi edhe tezën se Greqia po nxiste revoltën për t'i marrë Shqipërisë turistët.
Kur u intervistua nga Financial Times, Rama iu përgjigj akuzave me tone të ashpra: "njerëzit thonë se unë jam në krye të gjithë kësaj. Unë u them: 'Shkoni në djall'. Është e thjeshtë. Nuk më takon mua të provoj se nuk jam Kumbari; u takon atyre të provojnë se jam."
Këto deklarata ish-ministri i Jashtëm Ditmir Bushati i komentoi për Il Foglio me shqetësim: "Nevojitet një reflektim serioz dhe një veprim konkret politik. Të mohosh realitetin, të tallesh me protestuesit, të polemizosh për numrin e tyre ose të ndjekësh teori konspirative duke injoruar thelbin e çështjes, pra zemërimin popullor që ka pushtuar rrugët, do të thotë të luash me zjarrin. Shqipëria meriton më shumë."
I pafajshëm derisa të provohet e kundërta, Edi Rama gjendet sot në bankën e të akuzuarve të opinionit publik evropian.
Në një letër dërguar gazetës La Repubblica, arkitekti dhe pedagogu universitar Lajdi Sulaj, i cili punon mes Milanos dhe Zyrihut dhe është me origjinë shqiptare, shkruan:
"Besoj se prova më e fortë" që Edi Rama sillet si një "Kumbar" gjendet në një libër që qeveria e ka promovuar së fundmi, The Albanian Files: një katalog me 523 projekte të hartuara nga 60 studio të njohura ndërkombëtare arkitekture, i cili, sipas tij, pasqyron "delirin estetik të një kryeministri-mbret që vendos gjithçka i vetëm".
Duke folur për Il Foglio, Sulaj tregon habinë e tij kur shfletoi librin dhe nuk gjeti në të as emrin e një arkitekti shqiptar. "Sipas meje, ky është akti më i madh i mosbesimit ndaj arkitekturës së vendit tonë."
Sulaj shpjegon se Shqipëria është përfshirë nga një ethe ndërtimi si pasojë e ligjit për investimet strategjike, të miratuar në vitin 2015.
Ky ligj përcakton disa sektorë kyç për zhvillimin ekonomik dhe favorizon investimet e huaja në këto fusha duke ofruar procedura të përshpejtuara, mungesë të vlerësimeve të ndikimit në mjedis, reduktim të kontrolleve, dhënie të lehtësuar të koncesioneve, madje edhe në zona të mbrojtura. Sipas autorit, i gjithë procesi përqendrohet në një komision që ka kompetenca shumë të gjera vendimmarrëse.
Në fillim, pranon Sulaj, ligji mund të ketë pasur kuptim për të tërhequr kapital të huaj dhe për të nxitur zhvillimin ekonomik. Por pas shumë vitesh funksioni i tij, sipas tij, ka ndryshuar tërësisht.
"Sot Shqipëria po përsërit anët më të këqija të Italisë së viteve gjashtëdhjetë dhe shtatëdhjetë."
Megjithatë, shton ai, ekziston edhe një dallim i rëndësishëm.
"Në Italinë e asaj kohe kishte investime të mëdha publike në infrastrukturë. Në Shqipëri investimet janë pothuajse të gjitha private, nuk ndjekin një plan kombëtar dhe nuk kanë një objektiv zhvillimor për vendin. Bëhet fjalë për një spekulim të pakontrolluar që nuk përmirëson cilësinë e jetës së shqiptarëve."
Sipas tij, pasoja më konkrete e bumit të ndërtimeve luksoze është rritja e vazhdueshme e çmimeve të pasurive të paluajtshme.
"Çmimet e banesave rriten, ndërsa numri i shqiptarëve që mund të blejnë një shtëpi për të jetuar zvogëlohet vazhdimisht."
Bashkimi Evropian kërkon që ligji për investimet strategjike të shfuqizohet. Në të kundërt, negociatat teknike për anëtarësimin e Shqipërisë në BE rrezikojnë të ngadalësohen.
Sipas autorit, kjo tregon se institucionet evropiane janë të vetëdijshme për problemet që përballon Shqipëria.
Ai përmend ndër to spekulimin në sektorin e ndërtimit, korrupsionin, praninë e krimit të organizuar në ekonomi, pastrimin e parave, inflacionin, rënien e fuqisë blerëse të shtresës së mesme, si edhe gjendjen problematike të shërbimeve publike, veçanërisht në shëndetësi dhe transport.
Was die europäischen Beamten jedoch überrascht hat, ist die Tatsache, dass sich diesmal ein Teil der albanischen Gesellschaft weder für Auswanderung noch für Kapitulation entschieden hat.
Statt das Land zu verlassen, sind viele Albaner auf die Straße gegangen und haben beschlossen zu protestieren.
Der Politikwissenschaftler Blendi Kajsiu erklärt gegenüber Il Foglio, dass dies auch mit den Auswirkungen der Arbeit der Sonderstruktur zur Bekämpfung von Korruption und organisierter Kriminalität zusammenhänge, die vor etwa zehn Jahren unter dem Druck der Europäischen Union und der Vereinigten Staaten geschaffen wurde.
Seinen Angaben zufolge hat diese Struktur in den letzten fünf Jahren mit voller Intensität gearbeitet und eine Reihe von Skandalen ans Licht gebracht, die das Vertrauen der Öffentlichkeit in das politische System nach und nach beschädigt haben.
„Dies ist keine Revolte gegen die Eliten“, sagt Kajsiu und fügt hinzu: „Es ist ein Protest gegen die gesamte politische Klasse.“
Edi Rama ist nun ernsthaft um seine politische Zukunft besorgt. Seine Berater glauben jedoch, dass er noch eine Chance zur Erholung hat: diesen Sommer.
Laut ihnen könnten hohe Temperaturen die Proteste dämpfen und dem Premierminister Zeit geben, zu zeigen, dass er die Botschaft verstanden hat und Entscheidungen zu treffen, die die Gründe für die Bürger verringern würden, im September auf die Plätze zurückzukehren.
Es ist jedoch schwer vorstellbar, dass sein politisches Charisma wiederhergestellt werden kann und er gestärkt aus dieser Krise hervorgeht.
Man hat den Eindruck, dass im Gewissen der Albaner etwas viel Tieferes als die übliche politische Unzufriedenheit aufgewühlt ist. Es ist das Gefühl eines Landes, das sich in Gefahr sieht, wie die Philosophin Simone Weil sagen würde.
Weil schrieb über Vaterlandsliebe, dass der Mensch sein Land nicht wegen seiner Größe, Stärke oder Macht liebt. Vaterlandsliebe ist in erster Linie Liebe zu seiner Zerbrechlichkeit.
Es ist Liebe zu dem, was heute existiert und morgen vielleicht nicht mehr existiert. Liebe zu dem, was wir nicht zerstört, entstellt, ruiniert, gedemütigt oder verschwinden sehen wollen.
Vielleicht ist dies genau der Grund, warum rosa Flamingos zum perfektesten Symbol dieses Protests geworden sind.
So schöne und zugleich so zerbrechliche Geschöpfe, dass sie für viele Demonstranten zum Sinnbild der Heimat selbst geworden sind. /Nach einem Pamphlet von Il Foglio /
super analize.