FLASH
Shkruar nga Fred Abrahams
Seit dem Fall des Kommunismus gehen die Albaner aus vielen Gründen auf die Straße. Noch nie wegen eines Flamingos. Ein Kommentar zu den Protesten in Albanien…
Auslöser waren zwei luxuriöse Kushner-Trump-Projekte an der Südküste, eines auf einer ehemaligen Militärinsel, das andere in einem Naturschutzgebiet, das Zugvögeln Schutz bietet. Die Kombination aus einem Interview von Ivanka Trump, das an Marie Antoinette erinnerte, und der Prügelattacke auf einen Demonstranten brachte das Fass zum Überlaufen.
Doch der Treibstoff sammelt sich seit vielen Jahren an, während die Albaner mit ansehen müssen, wie die natürliche Schönheit des Landes durch zwielichtige Geschäfte zerstört wird, von denen in der Regel eine kleine Geschäfts- und politische Elite profitiert.
„ Wir schützen nicht nur die Umwelt “, sagte ein Organisator der Proteste und fügte hinzu: „Wir schützen auch unsere demokratischen Prozesse.“
Das Kushner-Trump-Bauprojekt an sich sei nicht das Problem, erklärt sie, sondern auch andere Protestierende. Vielmehr liege das Problem in der intransparenten Art und Weise, wie dieses und andere Projekte typischerweise vorangetrieben würden: ohne Transparenz, Konsultation oder öffentliche Debatte.
Die von Premierminister Edi Rama versprochenen wirtschaftlichen Vorteile wären willkommen, wenn sich die Albaner einbezogen fühlten oder die Früchte ihrer Arbeit sähen, anstatt Luxusresorts in der Nähe von Dörfern zu sehen, die nur wenige Male pro Woche mit Trinkwasser versorgt werden.
Aus diesem Grund entscheiden sich so viele Albaner, insbesondere junge Menschen, das Land zu verlassen – laut offiziellen Angaben bis zu 30.000 jedes Jahr. Sie sehen kaum Möglichkeiten, beruflich Fuß zu fassen, eine Familie zu gründen und ihren Lebensunterhalt zu verdienen.
Sogar die Trump-Regierung hat sich zu Korruption und organisierter Kriminalität in Albanien geäußert. Im Investitionsklimabericht 2024 des US-Außenministeriums wurde unmissverständlich festgestellt, dass Investoren sich über „Korruption, unter anderem im öffentlichen Sektor, im Justizsystem, bei der öffentlichen Auftragsvergabe, unfairen und verzerrten Wettbewerb, eine große Schattenwirtschaft, Geldwäsche, häufige Änderungen der Steuergesetzgebung und eine schwache Durchsetzung von Verträgen“ beschweren.
Nichts davon hielt Kushner, Trump und ihre in Katar ansässigen Partner davon ab, nach Küstengrundstücken in der Nähe der Narta-Lagune und auf der Insel Sazan zu suchen, die Ivanka „Cézanne“ aussprach.
Anstatt Korruption und organisierte Kriminalität wirksam zu bekämpfen, um Investitionen zu fördern, ging Rama einen Deal mit der Familie Trump ein, die eine lange Geschichte darin hat, die Grenze zwischen Politik und persönlichem Gewinn zu verwischen, wenn nicht gar aufzuheben.
Paralelisht, ai ka sulmuar protestuesit, duke i quajtur pjesë të një “lufte hibride” dhe bashkëpunëtorë të “armiqve të Shqipërisë”. Këto etiketime sjellin ndër mend propagandën e epokës komuniste që Rama, si aktivist i ri, dikur e dënonte me guxim. Siç vuri në dukje një mik shqiptar, diktatori afatgjatë Enver Hoxha ndërtoi mijëra bunkerë betoni për t’u mbrojtur nga armiq imagjinarë. Përgjigjja e Ramës janë resortet luksoze dhe rrokaqiejt e shndritshëm të projektuar nga arkitektë të njohur ndërkombëtarë, me apartamente që pak shqiptarë mund t’i përballojnë.
Tani në mandatin e tij të katërt, Rama ka gëzuar një shkallë të lartë tolerance sepse shumë shqiptarë e shohin liderin kryesor të opozitës dhe ish-kryeministrin Sali Berisha, nën hetim për korrupsion, si diçka më të keqe. Por një brez i ri ka arritur moshën madhore dhe nuk u beson asnjërit prej tyre.
“Gjatë gjithë jetës sime, këto janë të vetmet fytyra që shoh”, tha një aktivist i lindur në vitin 1999, vitin para se Rama të bëhej kryetar i Bashkisë së Tiranës dhe të niste lyerjen e fasadave të pallateve të rrënuara të qytetit.
Krijimi i imazhit është bërë aftësia e tij dalluese: ndërtimi i godinave të larta që duken madhështore nga jashtë dhe hedhin hije të gjata brenda vendit.
Protestuesit e flamingove po arrijnë ta ngushtojnë këtë hendek, të ndihmuar nga vëmendja ndërkombëtare që tërheq emri Trump. Ata janë nxitur nga dy projekte resortesh, por shtyhen nga sistemi i mirëorganizuar dhe i mirëfinancuar që ato përfaqësojnë.
Për qeveritë europiane, protestat ofrojnë një mundësi për të rikalibruar qasjen e tyre. Që nga rënia e komunizmit, ato i kanë dhënë përparësi stabilitetit mbi demokracinë në Shqipëri, që do të thotë individëve mbi institucionet, dhe kanë mbyllur sytë ndaj autokracisë, korrupsionit dhe krimit të organizuar.
Kjo përfundoi shumë keq në vitin 1997 me shembjen e skemave gjigante piramidale, e cila çoi në plaçkitjen e depove të armëve dhe kalimin e armëve përtej kufirit në Kosovë, duke nxitur një luftë të plotë.
Sistemi aktual ekonomik në Shqipëri mund të jetë madje edhe më i keq, duke pasur parasysh fluksin e dukshëm të parave nga kontrabanda, trafikimi dhe pastrimi i parave, i cili ka ndihmuar lekun të forcohet vazhdimisht kundrejt euros gjatë dhjetë viteve të fundit në mënyra që turizmi dhe remitancat nuk mund t’i shpjegojnë.
Arkitektë të shquar vërshojnë drejt Shqipërisë për të shijuar atë që ata vetë e quajnë vizionin avangardë të Ramës dhe lirinë nga rregulloret. Shqiptarët protestues i quajnë strukturat e tyre “banka betoni” ose “lavatriçe gjigante”.
Bashkimi Europian është i etur të mbajë gjallë projektin e zgjerimit dhe Shqipëria është planifikuar t’i bashkohet BE-së deri në vitin 2030. Kjo ofron ndikim për të nxitur institucionet e pavarura dhe sundimin e ligjit, në vend të marrëveshjeve të paqarta dhe politikës së drejtuar nga personalitetet.
Ein solcher Ansatz würde Albanien nicht bestrafen, sondern ihm helfen, die demokratischen Standards zu erfüllen, die die EU nach eigenen Angaben vertritt und die die albanischen Bürgerinnen und Bürger nun fordern. / Broschüre adaptiert von balcanicaucaso/
Fred Abrahams ist der Autor des Buches „Modern Albania: From Dictatorship to Democracy“ (NYU Press).
Lini një Përgjigje