FLASH
Shkruar nga Roberto Vivaldelli
Ish-ambasadori Chas Freeman analizon dështimin e politikës së “presionit maksimal” dhe rreziqet e një konflikti pa objektiva të qarta. Sipas tij, lëvizjet e fundit po e shtyjnë Teheranin drejt armatosjes bërthamore dhe po dëmtojnë rëndë besueshmërinë diplomatike të Uashingtonit…
Chas Freeman është një diplomat amerikan në pension me një karrierë shumë të gjatë në Shërbimin e Jashtëm. Ai ka qenë ambasador i SHBA-së në Arabinë Saudite gjatë Luftës së Gjirit (Operacionet “Mburoja e Shkretëtirës” dhe “Stuhia e Shkretëtirës”), ndihmës sekretar i mbrojtjes për çështjet e sigurisë ndërkombëtare dhe përkthyesi kryesor gjatë vizitës historike të Niksonit në Kinë në vitin 1972.
Po ashtu, ai ka mbajtur role diplomatike kyçe në Azinë Lindore, Afrikë dhe Lindjen e Mesme. Sot, ai është një analist i respektuar (dhe shpesh kritik) i politikës së jashtme amerikane. Ne kontaktuam me të për t’i bërë disa pyetje në lidhje me konfliktin që ka shpërthyer në Lindjen e Mesme.
Cili është qëllimi i vërtetë i administratës Trump dhe Netanyahut ndaj Iranit?
Strategjia është në thelb izraelite. Izraeli ia ka deleguar planin e fushatës administratës Trump. Shtetet e Bashkuara kanë zhvilluar një plan thjesht ushtarak, pa objektiva politike realiste dhe të realizueshme. Siç thoshte dikur Sun Tzu: “Taktikat pa strategji janë zhurma para humbjes”.
Besoni se Trump mendoi se mund ta përfundonte konfliktin shpejt, ndërsa tani rrezikon të përfshihet në një luftë të gjatë?
Është shumë e vështirë të kuptosh bindjet e Donald Trump. Ato janë sa të paqëndrueshme, aq edhe kontradiktore. Është e qartë se ai e shihte ndërhyrjen e tij të shpejtë në Venezuelë - duke e reduktuar vendin në një status gati-kolonial - si modelin ideal për një operacion ushtarak kundër Iranit.
Por Irani nuk ka asnjë tradhtar dhe është i vendosur të mbrojë sovranitetin dhe integritetin e tij territorial. Ai nuk do të pranojë më tutelën apo hegjemoninë e huaj. Ajo që kanë bërë Shtetet e Bashkuara pasqyron si injorancën rreth Iranit, ashtu edhe injorancën rreth mënyrës se si funksionon bota përtej tregut të pasurive të patundshme në Nju Jork.
Ne do të përballemi me një luftë të gjatë rraskapitëse dhe jo me luftën e shkurtër e fitimtare që parashikon presidenti ynë.
A është kërcënimi bërthamor i Trumpit real apo një bllof?
Kërcënimi bërthamor aktualisht vjen nga Izraeli drejt Iranit, jo e kundërta. Sulmi ndaj Iranit nuk do të eliminojë dot programin bërthamor iranian. Përkundrazi, ai do të sjellë thuajse me siguri vendimin e Teheranit për të ndërtuar një bombë të aftë për të goditur jo vetëm Izraelin, por edhe Shtetet e Bashkuara.
Ky ishte pikërisht rezultati i politikave të “presionit maksimal” mbi Korenë e Veriut, e cila u përgjigj duke zhvilluar raketa balistike ndërkontinentale me koka bërthamore të shumta, të afta për të goditur kudo në SHBA.
Vrasja e Ajatollah Khameneit, i cili kundërshtoi thirrjet e brendshme për të braktisur ndalimin fetar të armëve të shkatërrimit në masë, rrit shumë gjasat që Irani të ndjekë shembullin e Izraelit duke zhvilluar një mjet parandalues bërthamor kombëtar.
Sipas mendimit tuaj, si do të reagojnë Rusia dhe Kina (dhe si po reagojnë ato)?
Rusia dhe Kina i kanë transferuar armë dhe teknologji Iranit për të mbrojtur sovranitetin dhe pavarësinë e tij. Po ashtu, ato kanë ndarë informacione inteligjence me Teheranin dhe do të vazhdojnë ta bëjnë këtë për të çuar përpara interesat e tyre në ruajtjen e rendit Westfalian.
Ato nuk do të ndërhyjnë drejtpërdrejt, por do të kërkojnë ta portretizojnë luftën si një sulm ndaj parimeve të Kartës së Kombeve të Bashkuara dhe normave ndërkombëtare të sjelljes. Situata në Iran ka potencialin të shndërrohet në një luftë me ndërmjetës midis mbrojtësve të sistemit ndërkombëtar të pasvitit 1945 dhe një Amerike që e ka hedhur poshtë krijimin e vet.
A mendoni se aleatët e SHBA-së në Gjirin Persik do t’i kërkojnë Trumpit t’i japë fund luftës sa më shpejt të jetë e mundur?
Arabët e Gjirit nuk e donin këtë luftë dhe bënë çmos për ta shmangur atë. Tani ata po përballen me presione kontradiktore. Nga njëra anë, Irani ka miratuar strategji që synojnë t’i bindin ata për nevojën e largimit të bazave amerikane. Këto baza u pranuan me bindjen se do të forconin mbrojtjen e tyre, por Irani po e bën të qartë se ato po shërbejnë si arsye për të justifikuar sulmet ndaj shteteve që i strehojnë.
Nga ana tjetër, me mbylljen e Ngushticës së Hormuzit, arabët e Gjirit janë privuar nga të ardhurat e naftës dhe gazit. Ndërkohë, Irani po intensifikon sulmet e tij kundër tyre për të theksuar nevojën e eliminimit të çdo kërcënimi të brendshëm.
A ka ende vend për një marrëveshje të negociuar?
Mjerisht, përgjigjja është ndoshta jo. Shtetet e Bashkuara dhe ekipi i tyre amator në diplomaci i kanë përdorur dy herë negociatat si mbulesë për sulme të papritura. Besimi është lubrifikanti thelbësor i diplomacisë; pasi humbet, është pothuajse e pamundur ta rivendosësh.
Të dërguarit amerikanë, të cilëve u mungon statusi zyrtar (përveç lidhjeve personale me Donald Trump), kanë dështuar vazhdimisht të respektojnë marrëveshjet me homologët iranianë. Irani ka deklaruar se nuk do të negociojë më me SHBA-në dhe nuk ka asnjë nxitje për të negociuar me Izraelin, arkitektin e kësaj politike.
Irani me siguri do të mbetet i hapur për dialog, por nuk do të jetë e lehtë ta kthesh në tryezën e negociatave./Përgatiti Pamfleti nga “Inside Over”
Jo vetem Iran! Rajoni.