FLASH
Shkruar nga Ferdinand Dervishi
On July 25, 1982, the military-naval fleet would face the consequences of a bloody incident.
The crew of a torpedo boat belonging to the Sazan Island Regiment opened fire on a skiff sailing peacefully within our territorial waters.
As a result, one of the two Italian citizens, who were on board the boat, lost his life.
The event would shock the communist state right from the start, as an exchange of fire in the open sea was initially reported, which consequently mobilizes not only the military-naval forces, but also the air forces.
But, apart from the extreme act of violence and the created alarm, this story would also expose another phenomenon that the state of the time kept secret: From 1971, Albania - the small and isolated communist country, had become part of a line of international cigarette smuggling.
The goods sought by the black trade came directly from factories in the United States of America, traveled by ship to Belgium or the Netherlands, crossed half of the countries of Western Europe by truck, to arrive and be stored in Durrës.
Further, through the Port of Durrës, in an organized manner, cigarettes became food for the Italian mafia.
Almost every day, speedboats loaded cases of Marlboro and flew towards the Italian coast, often followed by the vessels and air of the "Guardia di Finanza".
Like everything that was happening, the very story of the construction of this smuggling law was beyond belief.
Lorenc Nenshati, the first director of Albtrans - the company that carried out the Albanian part of the traffic, writes in his memoirs that the offer, for Albania to become part of this line, had arrived from Switzerland, there since 1970.
The man behind the offer claimed that he knew Albania and the Albanians, that he was a Jew saved during the Second War, thanks to the generosity of a Tirana family, and that he saw this offer as an act of reward.
This is the legend, but the reality may have been quite different. It could all have had to do with a business plan. This is because, if you look at the map, the shortest segment that connects the shores of the Italian peninsula with the Balkans is located in Albania.
So, only by leaving the Albanian coast, the speedboats could send the packs of cigarettes to their destination without much expense, and especially, without the added risk of being caught by the Italian authorities.
But how much was the profit of the Albanian state as part of this line of smuggling?
According to an overview of the actions carried out during the month of January 1982, it is proven that the amount earned by "Albtrans" is 134 thousand 389 US dollars, which multiplied by 12 months, stops at the annual profit of about 1.6 million US dollars.
But, while the communist caste of Tirana enjoyed crumbs, on the other side, across the Adriatic, the smuggling of American cigarettes coming from the Albanian coast, the colossal profit in tens of millions of dollars, would provoke the birth of a new mafia organization - SACRA CORONA UNITA- of.
The reason was especially the strong attack that the Italian state undertook in 1978 against the phenomenon of cigarette smuggling in the Naples area.
And it was not just the problem of taxes or tax avoidance. The main concern was the bleeding of the streets of Naples from gang conflicts over cigarette smuggling.
Precisely in this period, found in trouble by successive strikes by the Guardia di Finanza, the head of KAMORRA - the Neapolitan mafia, Rafaele Cutolo, charges two of his associates to move to Puglia, with the aim of organizing cigarette smuggling in this region.
The move to the coast of Apulia was also made with the aim of CAMORRA being operational closer to Albania, closer to the Port of Durrës.
However, NDRAGETA, the powerful Calabrian mafia, senses the same situation, which, too, is quick to form a mafia-type criminal organization on the coast of Puglia, based on elements of the local underworld.
Founded in 1981, the new derivative of NDRAGETA, named SACRA CORONA UNITA, arrives in record time to take the reins of cigarette smuggling, avoiding the influence of CAMORRA.
Thus, after 1981, the reconstruction of bases in the vicinity, in the areas of Brindiz and Bar, as well as the control of cigarette smuggling from a single hand - SACRA CORONA UNITA, increases the demand for the supply of American cigarettes.
Mëno Dedaj, the last head of Albtrans, says that in the last years before the change of the political system in Albania, the profit from cigarette smuggling started reaching 2 million dollars a month.
For its part, until this period, our Naval-Naval Fleet had tried to manage the situation in the Port of Durrës as well as in our territorial waters.
But the increase, after 1981, in the number of boats that were supplied with cigarettes in the Port of Durrës, started to cause problems for the Albanian state. Moreover, the ships and planes of the Guardia di Finanza, not only began to intervene strongly to strike this line of traffic in their own and international waters, but also dared to penetrate deep into our territorial waters.
Here is the content of a relation of the Military-Naval Fleet that belongs to this period:
“Në orën 15:45 të datës 25 qershor 1985, Kapiteneria e portit detar “Enver Hoxha” na njofton se sipas sinjalit të marrë me radio nga motoskafi “Katia Uno”, me flamur panamez, që vjen përherë tek ne për problem tregtie, po ndiqej nga 5 motoskafë roje të financës italiane. Sipas të dhënave të kapitenerisë dhe vrojtimit optiko-pamor të PSV-20 në Durrës, motoskafët roje të financës kanë hapur zjarr kundër motoskafit “Katia Uno”, ndërsa ndjekjen e saj e kanë bërë deri në zonën 3 milje…
…Me daljen e katerave silurues nga gjiu i Pallës, motoskafët roje të financës italiane ndërprenë ndjekjen, u kthyen për të dalë nga ujërat tona territoriale dhe në orën 17:10 dolën prej tyre.”
Pikërisht për të shmangur incidente të tilla, autoritetet shqiptare vendosin për ti larguar nga Porti i Durrësit anijet, jahtet dhe skafet italiane të kontrabandës së cigareve.
Furnizimi do të bëhej nga dy anije të pozicionuara në det të hapur, larg dëshmitarëve dhe spiunëve të ambasadave të huaja.
Për habi, megjithë incidentet e shpeshta me skafet e Guardia di Finanza, sjellja e ekuipazheve të mjeteve të flotës ushtarake shqiptare dokumentohet të kenë qenë e kujdesshme. Sipas Kapitenit të Rangut të pare, Artur Meçollari, ky lloj qendrimi e kishte një shpjegim logjik: “Incidentet me mjetet e Guardia di Finanza nuk përshkallëzoheshin, pasi shtetit shqiptar nuk i interesonte të dëmtonte linjën e kontrabandës së cigareve”.
Incidenti më i rëndë, por edhe më i dokumentuar do të ishte ai i 25 korrikut të vitit 1982, që i mori jetën skafistit Italian, Xhilberto Moreti.
I pranishëm në mjetin ushtarak nga ku u hap zjarr në drejtim të skafit të kontrabandistëve, Ylli Meçaj, ish-komandanti i një skuadriljeje të katerave silurues të Regjimentit të Sazanit, dëshmon se rreptësia e veprimeve të Flotës Ushtarako-Detare në atë periudhë, e kishte një shpjegim.
Sipas tij, Sigurimi i Shtetit kishte të dhëna për mundësinë e zbarkimit të Xhevdet Mustafës dhe, me këto të dhëna, ishin njohur edhe drejtuesit e marinës ushtarake.
Kateri silurues që komandohej nga Komandant Ylli Meçaj gjendej i maskuar në anën e jashtme të Karaburinit, në afërsi të gjirit të Gramës, kur pikas skafin e panjohur që lëvizte nga jugu në drejtim të veriut.
Sipas dëshmisë së skafistit të mbijetuar, ata ishin furnizuar me “Marlboro” kontrabandë në ishullin grek Fanos, siç emërtohet nga shqiptarët Othonoi.
Me të parë mjetin e ushtrisë shqiptare skafistët italianë janë munduar të shmangen me shpejtësi në drejtim të Perëndimit. Mjeti ishte i pajisur me tre motorrë “Evenrude” të prodhimit amerikan dhe sa duket skafistët mendonin se mund ta shmangnin kater-siluruesin, por pikërisht këto manovra u kushtojnë shtrenjtë.
Sipas Komandant Ylli Meçajt, urdhëri, për të qëlluar në drejtm të skafit Italian me kallashnikov, kishte për qëllim dëmtimin e helikës. Ndërkohë që atij vetë, drejtuesi i skafit i kishte ngjasuar me Xhevdet Mustafën.
Të dhënat e raportit të parë për ngjarjen, shkruar menjëherë pas incidentit nga oficeri që komandonte katerin silurues, mund të konsiderohen edhe më të besueshmet:
“Duke e parë se motoskafi nuk pranonte të ndalonte, u detyruam ta paralajmërojmë me një breshëri të shtënash me automatik në pjesën e pasme të motoskafit për të mos dëmtuar njerëzit. Motoskafi përsëri nuk ndaloi dhe tentonte me çdo kusht për tu larguar. Të tilla manovra janë bërë edhe në distancën 2.6 milje larg bregut. Duke e parë se motoskafi nuk zbatonte urdhërat për të ndaluar, por tentonte me çdo kusht për tu larguar, atëherë komandanti i anijes, Aleko Kamberi, shtiu në drejtim të pultit të komandimit të motoskafit me automatik. Si pasojë një nga dy anëtarët e ekuipazhit që drejtonte në timon, u godit dhe u rrëzua. Personi tjetër mori drejtimin e motoskafit dhe përsëri tentoi të manovronte për tu larguar. Kur pa se atij i drejtuam armët për ta paralajmëruar, ai u detyrua të ndalonte motoskafin”.
Në dëshminë e tij dhënë për hetuesin Ylli Gjermeni, i mbijetuari, Piciolo Kozimo, ka shtuar një detaj interesant. Sipas tij, teksa anija ushtarake shqiptare po i ndiqte, ata i treguan kolitë me cigare kontrabandë si mjet identifikimi. Sa duket dy italianët kishin informacion të saktë që flota ushtarake detare e Shqipërisë, jo vetëm që nuk i ndalonte skafet e kontrabandës, por edhe i ndihmonte në punën e tyre.
“Me qenë se ne po iknim me shpejtësi ata qëlluan në ajër me mitraloz për të na frikësuar, por neve vazhduam të largoheshim duke hapur hambarin për tu treguar atyre cigaret. Pas këtyre veprimeve ata na qëlluan disa herë me armë, unë vazhdova ti thosha kapitenit të ndalonte, por ai nuk ndaloi. Dhe duke vazhduar të na godisnin me armë, pashë që kapiteni u rrëzua duke qenë në timon”.
Një muaj më pas gjykata e Tiranës vendos që Piciolo Kozimo, italiani i mbijetuar, të dënohej me një vit burg.
Ai deklarohet fajtor për krimin e kalimit të paligjshëm të kufijve shtetërorë.
Gjithashtu Gjykata e Tiranës vendos që skafi dhe pjesët e tij përbërëse të kalojnë në favor të shtetit.
Pak ditë më pas, Gjykata e Lartë e lë në fuqi këtë vendim.
Linja e kontrabandës së cigareve Marlboro të prodhimit amerikan do të mbyllej në fund të vitit 1991.
Sipas Drejtorit të fundit të Albtrans, ajo u mbyll vetëm sepse konsiderohej “kontrabandë”, pra e paligjshme.
Në arkivat shqiptare kanë mbijetuar disa shkresa, të gushtit 1992, që dëshmojnë këmbënguljen e ministrit të Financave, Genc Ruli, me qëllim që llogaria bankare e Albtrans, ti kalojë Ministrisë së Financave.
Përfundimisht Këshilli i Ministrave, më 1 shtator 1992, miraton kërkesën e Genc Rulit për mbylljen e llogarisë në valutë të Albtrans-it dhe kalimin e gjendjes së saj në llogari të Ministrisë së Financave.
Sipas Mëno Dedajt, edhe pse në dukje linja u mbyll duke trumbetuar parime, pra duke argumentuar se kontrabanda ishte e paligjshme, në errësirë, drejtuesit e shtetit shqiptar, kishin nxituar të ndynin duart dhe të zhyteshin në paligjshmëri.
They had calculated, and even issued official orders, to seize the entire amount of cigarettes found in "Albtrans" warehouses.
This segment of events is also reflected in the book of memories of Lorenc Nënšati, the former longest-serving manager of "Albtrans".
"When this activity was stopped, there were 45,000 cartons of cigarettes, worth 25 million dollars, in the warehouses of ALBTRANS. The firms in the relationship were forced to immediately conclude contracts with four Montenegrin firms, who had been able to obtain licenses directly through their Prime Minister, who was very interested in this business. The companies sent 19 trucks to transit the goods quickly from Durrës to Montenegro.
Naimi (the deputy director) as he told later, went to the office of the Minister of Finance at that time, Genc Ruli, to unlock the goods, but he refused. So the trucks returned empty, while their expenses were charged to "Albtrans".
It was clear that foul play was being played…”
But there is another, even more sinister story.
A few years later, the same Jew living in Switzerland, who had cooperated with the Albanian state for 20 years in cigarette smuggling, appears in Tirana with another offer.
Accompanied by one of Europe's best architects and economists, he intends to build a resort and casino in the Orikum area as well as a cable car in Llogara.
The investment of several hundred million dollars preceded the employment of several hundred residents of the area.
But, in the offices of the Prime Minister of the time, in the offices of some people who swore to build a democratic Albania, in exchange for the firm that would give life to the first investment of this size in post-communist Albania, foreign investors were asked to pay bribes .
In 20 years of its operation, the profits from cigarette smuggling did not go to close any problems of the people who suffered a lot under communism. Mostly they went to cover the trips abroad, either for illness, or for tourism, of the leaders of the communist caste of Tirana, their family members or their pets.
Shutting down the line in 1991, at a time when monthly profits were approaching $2 million, has been consistently judged an unforgivable mistake.
Albania at that time was in the grip of survival, and the occasion brought for the first time an opportunity for the money earned from smuggling to serve the people.
In this period, the Albanian state had the priority of providing the daily bread of the population. So, using the profits from cigarette smuggling at this time to avoid the threat of starvation was not a sin of any kind.
Faced with this situation, any sane mind would not pay attention to principles.
Principles, on an empty stomach, have no value, they are neither eaten, nor chewed, nor swallowed./Crime Story
Lini një Përgjigje