FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Several "technical" problems in the online asset declaration system at the High Inspectorate for Asset Declaration and Control and Conflict of Interest (HIDAKKI) were used as a reason to suspend the procedure initiated by the Judicial Appointments Council (KED) to fill a vacancy created in the Constitutional Court, following the resignation of Judge Elsa Toska.
Three candidates for that position faced technical challenges during the asset declaration process, missing the legal deadline of 15 days, a handicap that was exploited by the head of the KED, also the president of the Supreme Court, Sokol Sadushi, to return to zero the entire procedure previously initiated by Elisa Spiropali.
Beyond the doubts that this entire story is fabricated, for purposes known only to Sadushi, the alleged handicaps in the "miraculous" HIDAKKI system have been used for several years now as a completely effective tool to block transparency on the assets of senior state officials.
"Boldnews.al" has faced more than once the refusal of the Asset Declaration Inspectorate to make available the forms of some specific officials.
In a long institutional "battle", the HIDACCI refused for more than a year, during the period 2023-2024, to make available the declarations of private interests of prosecutors of the Special Prosecution Office (SPAK).
Even the editorial staff's continuous complaints to the Information Commissioner, Besnik Dervishi, failed to obtain a solution, thanks to the indifference or negligence of this institution, which aims to promote institutional transparency, but which has focused mostly on requests to various editorial staff to block various information.
In each case of refusal, the HIDACCI presented justifications of a technical nature. Some of them were technological measures that were being taken after the alleged cyberattack by groups linked to Iran against the platforms of various institutions.
Elsewhere, there were "temporary blockages" of the online electronic system due to inspections by the National Authority for Electronic Certification and Cybersecurity (AKCESK), although the latter officially denied to "Boldnews.al" that it had ordered the "closure" of the Asset Declaration Inspectorate platform.
The electronic asset declaration system, which was established thanks to funding from the American USAID and the European Union, from an innovation that should have been, was transformed into a tool entirely aimed at blocking information and ZERO TRANSPARENCY.
The "bunker" of assets
Në Prill 2018, ambasadori i Delegacionit Europian në Tiranë në atë kohë, Luigi Soreca, dhe përfaqësuesit e Agjencisë Amerikane për Zhvillim, USAID, u shfaqën në ambjentet e Inspektoratit të Deklarimit të Pasurive.
Tema e takimit publik ishte prezantimi i sistemit të ri elektronik të deklarimit të pasurive. Për këtë sistem, agjencia amerikane dhe projekti “Horizontal Facility” i Komisionit Europian, kishin shpenzuar mbi 500 mijë euro.
Projekti inovativ kishte tre qëllime; të lehtësonte mënyrën e plotësimit të formularëve të pasurisë nga zyrtarët e lartë; të forconte mekanzimat e kontrollit mbi pasuritë e fshehura; dhe, të realizonte transparencë maksimale për publikun, nëpërmjet publikimit të formularëve on-line.
Projekti ka përfunduar në vitin 2019. Por, mesa duket, sistemi elektronik ka rezultuar skarco. Ose, të paktën këtë duan të lënë të kuptojnë drejtuesit e Inspektoratit të Pasurive.
Dhe, nën justifikimin e problemeve teknike, ILDKPKI nuk merret me kontrollin e pasurive të politikanëve, ndërkohë që ka bllokuar tërësisht transparencën për publikun.
Institucioni që u ngrit me qëllimin për të qenë sa më i hapur për qytetarët, tashmë është kthyer në një strukturë hermetike. Është kthyer në Bunkerin e Pasurive.
Shifra anemike për Pasuritë
Raportet periodike të Departamentit Amerikan të Shtetit për Të Drejtat e Njeriut dhe për Klimën e Biznesit apo të Transparency international, theksojnë si problemet më të mprehta të Shqipërisë korrupsionin e përhapur gjerësisht në të gjitha degët e qeverisë dhe tenderat e paracaktuar si arsyet kryesore të stanjacionit ekonomik, politik dhe social të vendit.
Përballë këtyre raporteve prestigjioze dhe të rënda, gjendet raporti i Inspektoratit të Deklarimit të Pasurive për vitin 2024, të cilin e dorëzoi në Parlament në pranverën e vitit 2025.
Në raport thuhet se “për periudhën raportuese janë paraqitur në total 23 raste referimesh penale dhe referime të tjera, prej të cilave, një rast është referuar pranë Strukturës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK)”.
Raporti nuk përmend emrat apo funksionet e personave të kallëzuar. Edhe institucioni nuk i ka bërë publik rezultatet e hetimit apo emrat e zyrtarëve të penalizuar. Gjithsesi, kuptohet lehtësisht që zyrtarët (ish-zyrtarët) e kallëzuar, janë të nivelit të ulët. SPAK-u, i cili është institucioni përgjegjës për hetimin e zyrtarëve të lartë, ka marrë një referim të vetëm nga ILDKPKI.
Nga ana tjetër, burime nga Prokuroria e Tiranës, struktura që ka marrë pjesën më të madhe të referimeve nga ILDKPKI, deklarojnë se pjesa më e madhe e kallëzimeve nuk janë për fshehje pasurie, por për individë që nuk kanë plotësuar formularin në kohë pas largimit nga detyra.
Gjithësesi, edhe nëse të 23 rastet do të ishin për fshehje pasurie, sërish janë shumë pak për një vend, ku korrupsioni ka përfshirë çdo qelizë të shtetit.
A është faji i sistemit elektronik për këtë situatë? Pra, a është kaq e thjeshtë?
Le t’i hedhim një sy procedurave të këtij sistemi, i cili po trajtohet si fajtori për luftën e munguar kundër fshehjes së pasurisë dhe konfliktit të interesave nga ana ILDKPKI, sidomos në këto vitet e fundit.
Miliona ndërkombëtare për sistemin “çudibërës”
Në dokumentin Strategjia Ndërsektoriale Kundër Korrupsionit, të hartuar nga Ministria e Drejtësisë, të hartuar në vitin 2019 raportohet se ka përfunduar sistemi on line për deklarimin e pasurive dhe ai do të jetë funksional në vitin 2020.
Në të njëjtin dokument thuhet se investimi për ngritjen e sistemit të deklarimit on-line dhe për rritjen e transparencës u mbështet financiarisht nga USAID dhe Projekti i Bashkimit Europian, “Horizontal Facility”.
Vlera totale e investimit për ngritjen e infrastrukturës teknike ishte rreth 260 mijë euro dhe 125 mijë Dollarë Amerikanë. Pra, një total prej mbi gjysëm milionë euro.
Sistemi elektronik i ILDKPKI-së u mbështet edhe nga kuadri ligjor. Në Dhjetor të vitit 2018, Parlamenti miratoi një ndryshim në ligjin “Për deklarimin e pasurive”, ku detyroheshin zyrtarët të plotësonin formularët elektronikisht.
Në Prill të vitit 2020, Këshilli i Ministrave miratoi vendimin “Për krijimin e bazës të të dhënave shtetërore “Sistemi i deklarimit të pasurisë dhe konfliktit të interesit – EACIDS”.
Në bazë të këtij vendimi, Inspektorati i Pasurive përcaktohej si strukturë përgjegjëse për menaxhimin e saj. Po ashtu, vendimi qeveritar detyronte çdo institucion publik që menaxhonte të dhëna elektronike që të ndërvepronte me ILDKPKI-në.
Kjo do të thoshte që Tatimet, Dogana, Hipoteka, Agjencia e Prokurimeve Publike, Agjencia e Koncesioneve e të tjerë, ishin të detyruara të ndërvepronin on-line me Inspektoratin e Deklarimit të Pasurive.
Në letër, gjithçka dukej perfekte. Sipas planit të veprimit, sistemi elektronik do të vihej në punë në vitin 2020.
Por, në praktikë, situata ishte shumë më ndryshe. Sistemi elektronik nuk ishte gati as në vitin 2020, as në vitin 2021. Madje, edhe në vitin 2022, platforma elektronike nuk ishte ende gati.
Në 11 Mars 2022, titullari i ILDKPKI-së, Evgjeni Bashari, nxjerr një udhëzim, në bazë të të cilit shtyhet afati i deklarimit të pasurisë për vitin 2021 nga 31 Marsi, kur e parashikonte ligji, në datën 31 Tetor.
Është e paqartë se si Kryeinspektorja e Pasurive vendosi vetëm me një udhëzim që të shtyj një afat të përcaktuar në ligj. Megjithatë, asnjë prej institucioneve monitoruese nuk bëri zë dhe afati i deklarimit të pasurisë vetëm për atë vit, u shty me 6 muaj.
Shkak i shtyrjes ishte mos-funksionimi i sistemit, ndërkohë që ILDKPKI po vijonte të paguante dhjetra milionë lekë për mirëmbajtjen e infrastrukturës teknologjike.
Megjithatë, në Tetor 2022, u mbyll procesi i deklarimit të pasurive të politikanëve.
The declaration that year had a novelty. Because of the online declaration, officials, from the President to mid-level managers and mayors, had to declare once again all the assets they had at that moment, including their sources. In a way, it was a declaration for the first time.
The following year, in 2023, the declaring entities continued the process of submitting the forms normally, noting the additions or decreases in their assets, compared to the data they had completed in 2022.
Throughout this nearly 2-year period, the asset declaration forms were not published. The media was often faced with the excuse of HIDACCI officials that the system was not working and the declarations could not be published.
Only recently, the Asset Declaration Inspectorate has somewhat loosened the rope of transparency, albeit slowly.
But the results in the fight against the illegal assets of officials are minimal, so much so that it seems that Albania has the cleanest politicians in the world. / Bold News
Lini një Përgjigje