FLASH
Shkruar nga Dashnor Kaloçi 
Exactly 43 years ago, at dawn on December 18, 1981, Albanian Prime Minister Mehmet Shehu, who had held that position since 1953, was found dead in his bedroom (according to the official version, from a pistol bullet), in the villa where he lived with his family, at the entrance to the "Block" of the senior leadership of the Albanian People's Party, just a few meters from the building of the Albanian People's Party Central Committee and also Villa 31 of Enver Hoxha.
Even though more than four decades have passed since that day, considered one of the most serious and sensational events of that regime, even today, there is no clear and accurate version of what happened to the former Albanian Prime Minister, Mehmet Shehu, at midnight on December 18, 1981! But, even though after the '90s, dozens of testimonies and archival documents related to that event have been made public, "the murder or suicide of Mehmet Shehu", continues to be the subject of numerous debates and discussions, even shrouding the truth about it even more in mystery!
Based on this fact, in the context of the publication of dozens of testimonies and files with archival documents from the secret fund of the former State Security and the Ministry of Internal Affairs, or the Central Committee of the Albanian People's Liberation Army, which we have published in these three decades after the collapse of the communist regime of Enver Hoxha and his successor, Ramiz Alia, Memorie.al has secured the voluminous file "of the enemy and poly-agent Mehmet Shehu", which was extracted from the secret fund of the former State Security at the Ministry of Internal Affairs, where with some small exceptions, most of them have never seen the light of day and are published for the first time in full and with the relevant facsimiles.
In the file in question, in addition to the testimonies of the investigators and witnesses or defendants, there are also complete expert reports of the operational-investigative group that was set up immediately on the morning of December 18, 1981, headed by Koço Josif, (head of the Investigation Department of the Tirana Directorate of Internal Affairs), forensic doctors Dr. Fatos Hartito and Associate Professor Bashkim Çuberi, the Prime Minister's doctors, Milto Kostaqi and Llesh Rroku, the criminal expert of the Central Criminalistic Laboratory of the Ministry of Internal Affairs, Estref Myftari, assisted by senior officials of that ministry, Deputy Minister Xhule Çiraku, the head of the Investigation Department of the Ministry of Internal Affairs Elham Gjika, and the Deputy Director of the Tirana Directorate of Internal Affairs, Lahedin Bardhi.
Gjithashtu në dosjen voluminoze në fjalë që po bëjmë publike, ndodhen edhe dëshmitë e familjarëve të ish-kryeministrit Mehmet Shehu, personelit të shërbimit dhe grupit të tij të shoqërimit, si dhe të gjitha personave të tjerë, që u thirrën dhe deponuan rreth asaj ngjarje.
Por, edhe pse kemi të bëjmë me dokumente arkivore, duhet theksuar se; duke e ditur tashmë se si ka funksionuar regjimi komunist i para viteve ’90-të, kurrsesi nuk mund të pretendojmë për vërtetësinë absolute rreth atyre çka shkruhet aty, pasi jo vetëm nga dëshmitarët dhe personat e pandehur që kanë dhënë dëshmitë e tyre, por edhe nga disa prej hetuesve të kësaj çështje, (kryesisht pas viteve ’90-të), është bërë e ditur se ato janë marrë në trysni, presion, intimidim dhe tortura e dhunë fizike e psikologjike, madje duke shkuar më tej, ku disa prej hetuesve, i kanë shkruar vetë ato dhe dëshmitarët apo të pandehurit, vetëm sa kanë hedhur firmën aty.
Madje për disa prej të pandehurve të këtij procesi hetimor, konkretisht në rastin e Fiqret Shehut, pyetjet janë hartuar nga vetë Enver Hoxha personalisht (me shkrimin e tij) dhe u janë dërguar hetuesve, nëpërmjet ministrit të Brendshëm, Hekuran Isai (të cilat i kemi bërë publike me faksimilet përkatëse në shkrime të kaluara) dhe të gjitha këto, për të bërë të mundur “zbulimin e grupit armiqësor të poli-agjentit Mehmet Shehu”, me qëllim për të justifikuar vetëvrasjen e tij (sipas variantit zyrtar), si në opinionin e brendshëm, ashtu dhe në atë të jashtëm gjithashtu!
Në këtë kontekst të paranojës së diktatorit Enver Hoxha, u arrestuan dhe u vunë në bankon e të akuzuarit; Kadri Hazbiu (ish-anëtar i Byrosë Politike të Komitetit Qendror të PPSH-së dhe ministri Brendshëm e i Mbrojtjes), Feçor Shehu (ish-Drejtor i Sigurimit të Shtetit dhe ministër i Brendshëm), Nesi Nase (ish-ministër i Punëve të Jashtme), Llambi Ziçishti (ish-ministër i Shëndetësisë), Llambi Peçini (ish-kryetar i Degës së Ruajtjes dhe Sigurisë Fizike të udhëheqjes së lartë të PPSH-së), Elham Gjika (ish-kryetar i Hetuesisë së Ministrisë së Punëve të Brendshme), Gani Kodra (ish-kryetar i Degës së Ruajtjes dhe Sigurisë Fizike të udhëheqjes së lartë të PPSH-së dhe familjes së Mehmet Shehut), Kristofor Martiro (ish-hetues i “grupit armiqësorë të Beqir Ballukut”), Ali Çeno (ish-përgjegjës i grupit të shoqërimit të kryeministrit Mehmet Shehu), Xhavit Ismailaga (ish-berber i Hotel “Dajti”), Idriz Seiti (ish-kolonel i Sigurimit të Shtetit, kryetar në Degët e Punëve të Brendshme në Kukës e Lezhë dhe kryetar dege në Ministrinë e Brendshme, për ruajtjen, sigurimin dhe ekzekutimin e personave antiparti), Lirim Pëllumbi (ish-kryetar i Degës së Punëve të Brendshme të rrethit të Durrësit), Qamil Mane Islami (ish-kolonel në Drejtorinë e Kampeve dhe Burgjeve pranë Ministrisë së Brendshme), Duro Shehu (vëllai i Mehmet Shehut, ish-komisar në drejtorinë e Aviacionit Luftarak të Ministrisë së Mbrojtjes), Fiqret Shehu, bashkëshortja e Mehmet Shehut, me dy djemtë e tyre, Bashkimin dhe Skënderin, etj., etj., ku në procesin hetimor dhe gjyqin e tyre, ishin plot 275 dëshmitarë.
Nga ky “grup armiqësor”, katër të parët (Kadri Hazbiu, Feçor Shehu, Llambi Ziçishti dhe Llambi Peçini), u dënuan me vdekje dhe u pushkatuan, kurse të tjerët u dënuan me burgime të rënda, nga ku u liruan vetëm në vitin 1991, me përjashtim të Fiqret Shehut, e cila vdiq në burg në vitin 1987, në rrethana misterioze dhe ende të pazbardhura, si dhe djalit të madh të familjes Shehu, Vladimirit, që gjithashtu vdiq në rrethana misterioze ende të pazbardhura, në qytetin e Gramshit, (varianti zyrtar; vetëvrasje), ku ishte internuar me familjen e tij, që në janarin e vitit 1982. Për më shumë rreth gjithë kësaj ngjarje, etj., na njohin dokumentet në fjalë, të cilat po i publikojmë të plota, së bashku me faksimilet dhe fotot përkatëse.
PROCES-VERBALI I MARRJES NË PYETJE TË GANI KODRA, ISH-KRYETAR I DEGËS SË RUAJTJES DHE SIGURISË FIZIKE TË UDHËHEQJES SË LARTË TË PPSH DHE MË PAS TË FAMILJES SË MEHMET SHEHUT, NGA ANA E HETUESVE TË MINISTRISË SË BRENDSHME, LUAN BEGA DHE SKËNDER MYFTARI
PROÇES – VERBAL
Dëshmie
Tiranë, më datën 23 shtator 1982
Ne, Luan Bega e Skënder Myftari, hetues në Ministrinë e Punëve të Brendshme, rimuarëm në pyetje të pandehurin Gani Kodra.
Hetuesit më paralajmëruan për përgjegjësinë penale që kam, në rast dëshmie të rreme, në bazë të nenit 202 të Kodit Penal të RPSSH.
Pyetje: I pandehur, na shpjego, çfarë veprime të tjera armiqësore ke zhvilluar kundra Partisë dhe pushtetit popullor, në favor të grupit armiqësor që kryesohej nga tradhtari Mehmet Shehu?
Përgjigje: Siç kam shpjeguar më parë në proceset e mija hetimore, unë duke u futur në rrugën armiqësore të kryesuar nga Mehmet Shehu, qysh në vitet pesëdhjetë e deri në ditën e arrestimit tim, jam përpjekur të zbatoj me fanatizëm detyrat dhe porositë e dhëna nga Llambi Peçini, i cili qe i pari që më përpunoi dhe më futi në rrugën armiqësore kundra Partisë dhe popullit si dhe ato që më ka dhënë vetë Mehmet Shehu, që kryesonte këtë grup.
Unë e dija, se përveç meje, Llambi Peçinit dhe Llambi Ziçishtit, Feçor Shehut, Skënder e Fiqret Shehut, në punën armiqësore të këtij grupi vepronte dhe Ali Çeno, ish-shoqërues personal dhe përgjegjës i grupit të shoqërimit të Mehmet Shehut. Lidhur me veprimtarinë armiqësore të tij, unë di të shpjegoj si më poshtë:
Ali Çenon nga afër unë e kam njohur që nga fillimi i viti 1973, kohë në të cilën ky erdhi në Drejtorinë e Dytë, në grupin e shoqëruesve. Kur unë u ktheva nga Parisi ku isha me shërbim se shoqërova Mehmet Shehun, që u operua atë vit, Llambi Peçini ishte drejtor i Drejtorisë së Dytë, më shpjegoj ndër të tjera, edhe për ardhjen e Ali Çenos në këtë Drejtori.
Llambi më shpjegoi se Ali Çeno ka ardhur në këtë Drejtori, me kërkesë të Mehmet Shehut, pasi ja ka rekomanduar vetë Petrit Dume, i cili edhe ka të bëjë me gruan e Aliut. Llambi më tregoi se unë nuk e kam njohur më parë këtë person se ka qenë në ushtri dhe si i tillë, nuk mere vesh nga punët e Sigurimit. Prandaj Llambi shkoi vetë tek Mehmeti, për ta biseduar.
Mbasi Llambi i shpjegoi Mehmet Shehut se, me qenë se Aliu nuk merr vesh nga punët e Sigurimit, dhe për këtë është më mirë që ta lëmë në grup si shoqërues, Mehmeti i tha që jo vetëm Aliu do të qëndroj në grup si shoqërues, por menjëherë ai të bëhet përgjegjësi i grupit, sepse pikërisht ai është personi që më duhet mua, ndërsa për të tjerat, e mësoj unë. Të ndodhur para këtij urdhri, Llambi Peçini e emëroi menjëherë përgjegjës të grupit të shoqërimit të Mehmet Shehut dhe me këtë detyrë, ai ka ndenjur deri në momentin që ai u vetëvra.
Gjatë tetë vjetëve që kam shërbyer në Drejtorinë e Dytë e, në mënyrë të veçantë i ngarkuar me detyra që të ruaja dhe shoqëroja Mehmet Shehun dhe personat e familjes së tij, si këtu në Shqipëri dhe jashtë shtetit, si në Francë e, sidomos të Skënder Shehut në Suedi, kam parë me sytë e mi besnikërinë e Ali Çenos ndaj Mehmet Shehut dhe familjes së tij, si dhe dashurinë dhe respektin e veçantë që kishte në radhë të parë vetë Mehmeti për të, por edhe Fiqreti dhe fëmijët për Ali Çenon.
Këtë e them se vetë Mehmeti, me t’u bërë Aliu përgjegjës i grupit, e mbajti fare afër, bisedonte me të sikur të ishin njohur prej kohësh, bënin shëtitje bashkë, bisedonte aq ngrohtësisht, aq sa ra në sy të të gjithëve, sepse këto gjëra Mehmeti nuk i kishte bërë me asnjë përgjegjës tjetër të grupit të shoqëruesve, që kishte pasur përpara.
Aliu për një periudhë të shkurtër, u bë njeriu që jepte urdhra dhe porosi në emër të Mehmetit dhe filluan kërkesat nga ana e tij, për shtimin e grupit të shoqëruesve, makinave të shërbimit, të rojeve të shtëpisë, si dhe lejoi dhënien e makinave për t’i përdorur si të donin prestarët e familjes së Mehmetit, pa asnjë far kufizimi dhe kriteri.
Filloi të zgjidhte njerëzit që donte ai për në grupin e shoqërimit dhe filloi të bëj ligjin aty, pas Mehmetit dhe Fiqretit. Aliu me porosi të Mehmetit, ka çuar urdhra dhe për Komitetet e Partisë dhe ato Ekzekutive për probleme të ndryshme, qofshin personale të vetë Mehmetit, apo shtetërore.
Kështu unë kam qenë prezent, me rastin kur Ali Çeno shkon në Komitetin Ekzekutiv të Sarandës, thirri sekretarin e organizatës bazë të komitetit dhe i dha urdhër që të mblidhte organizatën bazë, për të mbajtur qëndrim ndaj kryetarit të Komitetit Ekzekutiv, i cili kishte thënë se derrat e egër na prishin blloqet e mandarinave dhe këtë e paska thënë që, Mehmet Shehu të mos vejë të gjuaj më atje.
Ai me miratimin e Mehmetit, kërkoi që pranë shtëpisë së Mehmtit, të krijohej grup më vete i radistëve me katër vetë, oficerët e shërbimit që siguronin shtëpinë, por që nuk vareshin nga Aliu, kërkoi që edhe ata të bëheshin pjesë e grupit.
Në muajin prill-maj të vitit 1978, më thërret Mehmet Shehu mua në zyrë ku më thotë se; “do të vij në Francë dhe Ali Çeno. Ai duhet që të praktikohet me shërbim jashtë shtetit, që kur të shkoj unë ose Fiqreti, ose të dy bashkë, ai duhet të njoh Parisin, pasi na duhet për punën tonë”.
Përveç kësaj radhe që ne shoqëruam fëmijët e tij, Ali ka shkuar në Francë edhe në vitin 1978 dhe 1980, për të shoqëruar fëmijët e Mehmet Shehut dhe gratë e tyre, si dhe ka bërë shpenzime të shumta në Francë dhe në qytete të tjera të Europës, ku bënin udhëtime turistike.
Siç kam shpjeguar më parë, në vitin 1980, me urdhër të Mehmet Shehut, unë dhe Skënder Shehu shkuam në Paris. Me të zbritur në Paris, takuam Bashkim Shehun me të shoqen dhe Ali Çenon, ku po na prisnin. Ali Çeno i jep Skënder Shehut një letër, ku i thotë; ma ka dhënë Mehmet Shehu për ty, ta jap në dorë.
Skënderi e mori letrën dhe e lexoi kur shkuam në Shtëpinë e Pritjes, por se çfarë porosie i kishte dhënë Mehmeti, ai nuk na tregoi. Kur zbritëm në Stokholm, Skënder Shehu e mori në telefon Mehmetin dhe i tha se; letrën që më çove me Aliun e mora, përsa më shkrove, gjithçka në rregull.
Mbasi u prish fejesa e Skënder Shehut me Silva Turdiun, Mehmet Shehu ngarkoi Ali Çenon që të shoqëronte Skëndrin natë e ditë dhe që t’i krijonte mundësi e kushte të shëtiste brenda dhe jashtë Tiranës, të shkonin për gjah dhe qitje, për ta dëfryer. Ali Çeno më vjen një pasdite në shtëpi dhe më thotë se Skënder Shehu më dërgoi këtu, të të them se nuk vjen dot në dasmën e nipit tënd, (dasmën e bëra pas prishjes së fejesës së Skënderit), mbasi ai ishte shumë i dëshpëruar, por ai (Skënderi) më dha porosi që; “ti Gani dhe familja jote, kur të bjer rasti që të bisedoni me njerëz të ndryshëm, lidhur me prishjen e fejesës së Skënder Shehut, t’u thoni se ajo (fejesa), nuk ishte bërë zyrtare, por vetëm fjalë kishim”!
“Kështu do të veproj dhe unë” – tha Aliu. Në fakt edhe unë kështu veprova, e zbatova këtë porosi të Skënderit. Në muajin shtator 1981, bile mbas datës 15 të këtij muaji, unë takoj Ali Çenon dhe në bisedë e sipër lidhur me prishjen e fejesës së Skënder Shehut, më tha se u preka shumë për prishjen e kësaj fejese: por Mehmeti dhe Fiqreti janë prekur më shumë.
Kur doli Mehmeti nga takimi që bëri me sekretarin e Parë të Komitetit Qendror të Partisë, ai ishte bërë për të ardhur keq, dyll i verdhë në fytyrë dhe i merreshin këmbët rrugës, u mbyll brenda me Fiqretin dhe nuk dilnin.
Ali më tha gjithashtu si kish folur me Mehmetin në studion e tij dhe i kish thënë se, Skënder Shehu duhet të bisedonte për prishjen e fejesës me Silva Turdiun, në shtëpinë e Aliut, me qëllim që të mos binin në sy të tjerëve.
“Unë- tha Aliu, – veprova sipas porosisë së Mehmetit, çova më parë doktor Lleshin në shtëpinë time, për çdo të papritur, rrugës i them Skënderit që Silvës, t’i thoshte që të përhapte lajmin, se fejesa nuk qe zyrtare e, nuk u prish për çështje politike, por vetëm llaf kishim. Skënderi me Silvën u fut në shtëpinë time në një dhomë me Silvën, ndërsa unë me Lleshin, qëndronim në dhomën tjetër ngjitur, 3-4 orë, që zgjati biseda midis tyre”.
Më kujtohet se një apo dy ditë, para se unë me Skënder Shehun të nisesha për në Suedi, më thërret në zyrë Mehmet Shehu dhe pasi u përshëndetëm, ai më tha se; “me ju (unë dhe Skënderi), në Suedi do të vij dhe Ali Çeno, në mënyrë që të mos mërzitet Skënderi”.
Unë i them Mehmetit, se deri tani ai nuk është mërzitur me mua, pasi një gjë të tillë nuk ma ka thënë. Mehmeti më tha se Skënderi nuk ka asnjë ankesë ndaj teje, as dhe unë, bile jam shumë i kënaqur nga puna jote, se i ke zbatuar mirë detyrat që të kam dhënë unë dhe ato që të ka dhënë ai, por tha ai Aliu do vijë në Suedi dhe do të qëndroj aq kohë sa ta shoh të arsyeshme Skënderi dhe Aliu të më bjerë përgjigje për gjendjen shëndetësore dhe për çfarë do t’i thotë Skënderi.
Kështu për në Suedi, u nisëm të tre. Në biseda të ndryshme që kam bërë me Ali Çenon gjatë qëndrimit në Suedi, Aliu më thoshte se; Mehmet Shehu është njeri i zoti, udhëheqës i madh, na don dhe na mbron neve për çdo gjë.
In the conversations I had with Mehmet, Aliu says, about you too, Gani, he spoke well of him as a capable man with character, quiet and loyal, as he said, at all times, he faithfully carried out my orders and instructions.
I, Ganiu, also told Ali that he (Mehmeti) has sympathy for you, he told me that in you, he has found the most suitable and loyal person for him. After returning from Sweden, when Mehmet Shehu committed suicide, I met Ali Çeno, who was very upset, he told me that that night when Mehmet Shehu left the Politburo meeting, he was very upset and spiritually killed, he went into the house and never came out again.
He had been in this state for two days before committing suicide, so I stayed there day and night to help him with anything he needed. In the morning we found him dead and when I saw him I cried, he had left a letter that we delivered.
Aliu, as Mehmet Shehu's most trusted man, was the only person from the group who accompanied him, whom Mehmet always took with him when he went to the most secret places of the army. Like in the weapons depots, factories, tunnels and other secret places. Aliu and I, have made numerous illegal expenses in cases of accompanying Mehmet Shehu's family, every time he went to France and when he came to Sweden.
These are the things that come to my mind now about the hostile activity that Ali Çeno carried out alone and in collaboration with me in favor of the hostile group led by the traitor Mehmet Shehu, against the Party and the people.
I am able to tell Ali to his face, or in court if necessary, that I do not add anything to him, I got along well with him and never had a fight, we both worked to serve the hostile work of the traitor Mehmet Shehu and with full conscience.
I wrote the process myself with my own hand and signed it without any remarks./ Memorie.al
Qener qe hengren kokat e njeri tjetrit e nuk me kishin mendjen te populli qe e shtrydhnin. Merituan ate qe kerkuan.
Jane akoma pjella e tyre drejtijne vendin.