FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Prosecutor General Olsian Cela was absent from the room where the draft of the new criminal code was presented last Friday, despite an invitation from the Ministry of Justice. He says that his choice not to participate was "due to his prior lack of familiarity with the draft in question."
Similarly, the same situation had involved the Supreme Court, whose president, Sokol Sadushi, made clear in a meeting his dissatisfaction with the non-involvement of the community of magistrates in the process.
"The General Prosecutor's Office has not been officially represented in the working group for drafting a new criminal code ," explains Cela.
But this does not seem to be the most important aspect of the chief prosecutor's strong criticisms, which begin with the drafting method and extend to the conception and content of the document that is expected to determine criminal policy for the coming decades.
"The discussion on the presented draft would have needed to have been preceded by a societal-wide reflection on the need for a new code," he says, explaining that the starting point for drafting a new criminal code should have been "a real need due to the evolution of social values and adaptation to rapid changes at the global level in many aspects."
"The lack of this process constitutes a fatal structural error in the construction of this edifice, which instead of being the product of a natural institutional and social flow as a historical necessity, in fact represents nothing more than a hasty action that risks irreparably undermining the proper functioning of the criminal justice system in the country."
The Chief Prosecutor is critical of both the content and the solutions offered.
"From the product brought for discussion, I estimate that it would bring a lot of confusion to magistrates in the application of the norms and creates the premises for completely different interpretations of them in similar cases."
Olsian Çela sees as problematic the tendency to predetermine in provisions every possible interpretation of the legal norm.
"The general spirit in the draft to expand the circle of actions that are categorized as dangerous to such an extent that they are classified as criminal offenses and punishable by imprisonment, shows a repressive tendency that increases the potential for criminalization of the individual in society and that brings significant consequences in the lives of citizens . "
But how likely is it that the consultation process, which is now open, will bring about the necessary improvements? For Chief Prosecutor Cela, "the public consultation process and the subsequent parliamentary one have little or no impact on its essence, which turns the public debate process into a formal and useless one, as it would not allow for a systematic intervention in the entirety of the draft."
"Experience has shown that the lawmaking process in the country, at least as far as the justice system and especially the criminal legal framework are concerned, is flawed and is often influenced by the needs and emotions of the moment," and "when it comes to a code, this mistake should not be allowed to be repeated for such an important law ," says Olsjan Çela.
For the Attorney General, "more than a new criminal code, today the country urgently needs intervention in the Criminal Procedure Code, to correct the things that are going wrong in its functioning and to facilitate processes from unnecessary bureaucracies, which are affecting the delay of investigations and trials."
Full Q&A with Chief Prosecutor Olsian Çela
Why was there no representative from the General Prosecutor's Office at the event presenting the draft Criminal Code?
-The Ministry of Justice extended an invitation to the Prosecutor General to participate in the activity of presenting the draft and to deliver a welcoming speech. The Prosecutor General informed the organizers of his decision not to participate in this activity due to his prior lack of familiarity with the draft in question.
Did the General Prosecutor's Office have representatives in the working groups for the drafting of the new Criminal Code?
-The General Prosecutor's Office has not been officially represented in the working group for the drafting of a new criminal code. At one point, a representative from the General Prosecutor's Office was requested to participate in a phase of discussions on a general part of the draft completed by the working group and then in mid-2023, this general part of the draft code was sent to prosecutors for consultation, but there was no concrete follow-up.
What is the position of the General Prosecutor's Office on the draft submitted for public consultation? Have you noticed any shortcomings? What are they?
-Before discussing the draft presented, it would have been necessary for this discussion to have been preceded by a societal reflection on the need for a new code. The current code was adopted in 1995 and has undergone numerous interventions to adapt it to the various needs of the country, so it cannot be said that it is not appropriate for the time or that there are serious difficulties in its implementation.
Mungesa e një procesi paraprak në drejtim të identifikimit të problemeve të supozuara pakapërcyeshme me kodin në fuqi dhe që shtronin nevojën për të ndryshuar tërësisht një ligj thelbësisht të rëndësishëm në jetën e vendit, i cili prek jetën e gjithë qytetarëve, natyrshëm që nuk i shërben gjetjes së një konsensusi me bazë të gjerë.
Në vitin 1995, për shkak të një konteksti të caktuar historik, ishte mëse e qartë nevoja për t’u shkëputur nga një konceptim autoritar i kodit të vjetër penal drejt një kodi të përshkuar tërësisht nga një frymë demokratike liberale, i cili duhej të përfaqësonte vlerat e shoqërisë që synonim të ndërtonim. Kjo do të duhej të kishte qenë pikënisja edhe për procesin e draftimit të një kodi të ri, si një nevojë reale për shkak të evoluimit të vlerave shoqërore dhe përshtatjes me ndryshimet e vrullshme në nivel global në shumë aspekte, shpesh herë edhe mjaft delikate e për të cilat nuk është e lehtë të gjendet konsensusi. Ky proces do të kishte shtruar bazamentin e duhur filozofik moralo-juridik mbi të cilën të ndërtohej struktura e një kodi të ri. Mungesa e këtij procesi përbën një gabim fatal strukturor në ngritjen e kësaj ngrehine, që në vend se të ishte produkt i një rrjedhe të natyrshme institucionale dhe shoqërore si domosdoshmëri historike, në fakt nuk përfaqëson më shumë se një veprim të nxituar që rrezikon të minojë në mënyrë të pariparueshme mirëfunksionimin e sistemit të drejtësisë penale në vend.
Nga ana tjetër, nisur nga mënyra se si operohet për miratimin e një kodi, për shkak të volumit dhe kompleksitetit të jashtëzakonshëm, procesi i konsultimit publik dhe ai parlamentar më pas, ndikojnë pak ose aspak në thelbin e tij, çka e shndërron procesin e debatit publik në formal dhe të padobishëm, pasi nuk do të lejonte një ndërhyrje sistematike në tërësinë e draftit. Nisur edhe nga produkti i sjellë për diskutim, unë vlerësoj se ai do të sillte shumë konfuzion tek magjistratët në aplikimin e normave dhe krijon premisat për interpretime tërësisht të ndryshme të tyre në raste të ngjashme. Për më tepër, teknika e përdorur për ndërtimin e dispozitave, e bën të pamundur përmirësimin e tyre përmes procesit të konsultimit publik. Tendenca për të paravendosur në dispozita çdo interpretim të mundshëm të normës ligjore përkeqëson cilësinë e zbatimit të saj dhe bllokon zgjidhjen e problemeve të shumta të pamundura të parashikohen të cilat shfaqen për zgjidhje tek ata që zbatojnë ligjin.
Gjithashtu, fryma e përgjithshme në draft për të zgjeruar rrethin e veprimeve që kategorizohen si të rrezikshme në një masë të tillë sa të klasifikohen si vepra penale e të dënohen me burgim, tregon një tendencë represive që rrit potencialin e kriminalizimit të individit në shoqëri e që sjell pasoja të rëndësishme në jetën e qytetarëve. Nga ana tjetër, vihen re rregullime të caktuara në pjesën e përgjithshme të draftit që rrezikojnë ta kthejnë sjelljen e kundërligjshme të individit në një moment të caktuar në kohë në potencialisht të dënueshme përgjatë gjithë jetës, duke i shkuar ndesh parimeve të sigurisë juridike dhe humanizmit. Janë pikërisht këto disa nga parimet që do të duhej të ishin qartësuar që në nisje të punës për draftimin, si produkt i atij reflektimi mbarëshoqëror të munguar, por thelbësisht të domosdoshëm, për të ndërmarrë ose jo këtë iniciativë.
Përtej sa më sipër, nisur edhe nga çfarë diskutohet këto ditë në media mbi draftin, nuk mendoj se ashpërsimi i dënimeve me burgim është zgjidhja e vetme dhe më e mirë për morinë e problemeve që kalon vendi, në një kohë që kemi një nga kodet me dënime nga më të ashpra në nivel evropian. Këtë qëndrim ne e kemi mbajtur institucionalisht edhe në të gjitha proceset ligjbërëse kur na është kërkuar opinion ligjor. Po ashtu duhet kuptuar që rregullimet në ligjin penal ndikojnë drejtpërdrejtë në aplikimin e normave procedurale dhe harmonizimi i tyre nuk mund të bëhet pa u paraprirë nga një qasje vizionare për ku duam të shkojmë.
Eksperienca ka treguar se procesi i ligjbërjes në vend, të paktën sa i përket sistemit të drejtësisë dhe sidomos kuadrit ligjor penal, është difektoz dhe shpesh herë ndikohet nga nevojat dhe emocionet e çastit, duke mos sjellë efektet e dëshiruara. Për shkak të nivelit të përmasave të pasojave për dekada të tëra kur bëhet fjale për një kod, nuk duhet të lejohet që ky gabim të përsëritej për një ligj kaq të rëndësishëm, aq më tepër për momentet në të cilat po kalon sistemi i drejtësisë në vend, ku debate të tilla do të mund të ndikoheshin thellësisht nga qasje aspak objektive, përtej logjikës së ftohtë juridike që kërkon një kod penal.
Ardhja e draftit në këtë moment mjaft të vështirë për drejtësinë, kur sistemi ende vuan nga mungesat masive në organika dhe mbingarkesa e jashtëzakonshme e dosjeve, nuk do të bënte gjë tjetër veçse do të thellonte shumëfish kaosin në hetim dhe proceset gjyqësore, për shkak të konfuzionit të paevitueshëm që do të sillte zbatimi i normave të reja penale. Kjo mund të vihet re lehtësisht edhe në mungesën e një kontributi real të magjistratëve në dhënien e opinioneve mbi draftin që nga viti 2023, pikërisht për shkak të ngarkesës së papërballueshme në punë që nuk i lejon të përfshihen cilësisht në një proces kaq delikat dhe të rëndësishëm.
More than a new criminal code, today the country urgently needs intervention in the Criminal Procedure Code, to correct the things that are going wrong in its functioning and to facilitate processes from unnecessary bureaucracies, which are affecting the delay of investigations and trials./ Shqiptarja.com
Lini një Përgjigje