Storm in institutions, there are no more independent agencies; from ERE to AKEP, all dependent on the government

The law on administration changes, a storm in independent bodies...

More details are emerging from the government's new law on state administration. Yesterday, we published a part of it, which stipulated that there will now be institutions directly subordinate to the prime minister, which was not the case before.

According to the definitions in the report, the changes come within the framework of the merger of inspectorates. The government has decided to remove the independence of many agencies, declaring them as autonomous agencies or directly subordinate to ministries or the Prime Minister's Office.

Based on several OECD/SIGMA recommendations, the Energy Regulatory Authority, the Water Regulatory Authority, the Public Procurement Commission, AKEP, the Commissioner for Civil Service Supervision, the Institute of Statistics, the Albanian Deposit Insurance Agency, the Authority for Information on State Security Documents, the Institute for Studies on Crimes and Consequences of Communism in Albania, etc. are expected to no longer be institutions completely independent from the government.

According to the report, the current legislation in force provides for three types of non-ministerial bodies: Dependent Institutions, Autonomous Agencies, both subordinate to ministries and performing the same policy implementation functions, but with different legal regimes of organization and functioning, and Regulatory Authorities or Entities that are established by special laws, and that report to the Assembly and also perform policy implementation functions. However, based on the OECD/SIGMA recommendations, the government proposes the existence of only two types of non-ministerial/executive bodies, namely the maintenance of the classic dependent institutions, which according to this proposal will also include the current autonomous agencies, and the complete re-conceptualization of the Autonomous Agencies to accommodate the current typology of Regulatory Authorities, by regulating their legal regime of organization and functioning capable of guaranteeing full functional autonomy in performing regulatory functions.  

“Agjencia Autonome krijohet për të kryer funksionet administrative të zbatimit të ligjit dhe politikave që kanë të bëjnë me rregullimin dhe mbikëqyrjen e veprimtarisë së operatorëve të një tregu të caktuar me qëllim të mbrojtjes së konsumatorëve dhe sigurimin e konkurrencës së lirë. Agjencia Autonome krijohet dhe mbyllet me ligj të posaçëm dhe gëzon personalitet juridik publik, në marrëdhëniet me të tretët, në realizimin e funksioneve të caktuara me ligj. Agjencia Autonome është pjesë e sistemit ministror në fushën e përgjegjësisë shtetërore të të cilit është hartimi i politikave në fushën përkatëse dhe veprimtaria e saj mbikëqyret nga ministria përkatëse”, thuhet në ligj.

Sa i takon mbikëqyrjes thuhet: “Mbikëqyrja dhe llogaridhënia bazohet mbi performancën në arritjen e rezultateve, është e përhershme dhe realizohet nëpërmjet dialogut të vazhdueshëm ndërmjet ministrisë dhe institucionit apo agjencisë që mbikëqyret.

Mbikëqyrja e institucioneve të varësisë dhe agjencive autonome është përgjegjësi e sekretarit të përgjithshëm të ministrisë dhe llogaridhënia është përgjegjësi e titullarit të institucionit të varësisë apo agjencisë autonome.

Sekretari i përgjithshëm cakton paraprakisht një strukturë administrative në aparatin e ministrisë si njësia përgjegjëse për mbikëqyrjen e çdo institucioni apo agjencie të sistemit ministror përkatës (në vijim ‘njësia përgjegjëse’), në përputhje me rregullat e organizimit të brendshëm. Njësia përgjegjëse është, si rregull, struktura e ngarkuar me hartimin e politikave që zbatohen nga institucioni i varësisë ose agjencia autonome, apo një njësi e krijuar posaçërisht për këtë qëllim. Sekretari i përgjithshëm prezumohet të jetë njësia përgjegjëse deri në caktimin e një njësie për këtë qëllim”.

Pjesë nga ligji

Neni 10

Agjencia Autonome

1. Agjencia Autonome krijohet për të kryer funksionet administrative të zbatimit të ligjit dhe politikave që kanë të bëjnë me rregullimin dhe mbikëqyrjen e veprimtarisë së operatorëve të një tregu të caktuar me qëllim të mbrojtjes së konsumatorëve dhe sigurimin e konkurrencës së lirë.

2. Agjencia Autonome krijohet dhe mbyllet me ligj të posaçëm dhe gëzon personalitet juridik publik, në marrëdhëniet me të tretët, në realizimin e funksioneve të caktuara me ligj.

3. Agjencia Autonome është pjesë e sistemit ministror në fushën e përgjegjësisë shtetërore të të cilit është hartimi i politikave në fushën përkatëse dhe veprimtaria e saj mbikëqyret nga ministria përkatëse (në vijim “ministria përgjegjëse”).

4. Agjencia Autonome gëzon pavarësi të plotë funksionale në ushtrimin e kompetencave të saj rregullatore të përcaktuara me ligj.

5. Asnjë organ apo institucion nuk mund të japë udhëzime për mënyrën dhe rezultatin e ushtrimit të pushtetit rregullator, në pajtim me ligjin, nga agjencia autonome. Aktet e agjencisë autonome në ushtrimin e kompetencave rregullatore mund të rishikohen vetëm nga gjykata në pajtim me ligjin.

6. Agjencia Autonome bashkëpunon me ministrinë përgjegjëse dhe institucionet e tjera publike. Ajo ka të drejtën dhe detyrimin të kontribuojë në hartimin e politikave në fushat e lidhura me veprimtarinë e saj, nëpërmjet paraqitjes së propozimeve apo paraqitjes së vërejtjeve mbi politikat e propozuara nga ministria përgjegjëse.

7. Buxheti dhe numri total i punonjësve të Agjencisë Autonome miratohen shprehimisht veçmas në ligjin vjetor të buxhetit. Në rast të krijimit të një agjencie autonome pas miratimit të ligjit vjetor të buxhetit, buxheti dhe numri total i punonjësve përcaktohen në ligjin e krijimit të saj.

8. Ligji i krijimit të një Agjencie Autonome përmban të paktën:

a)       emrin dhe selinë;

b)      misionin;

c)       pushtetin dhe kompetencat rregullatore, si dhe instrumentet konkrete për ushtrimin e tyre;

ç) organin drejtues, dhe

d)      ministrinë përgjegjëse.”

 

Neni 7

Pas nenit 10 shtohet neni 10/1 me këtë përmbajtje:

“Neni 10/1

Krijimi, bashkimi, ndryshimet dhe shuarja e institucioneve dhe agjencive

1. Çdo nismë për krijimin, bashkimin, ndryshimin në çdo formë apo shuarjen e një institucioni varësie apo agjencie autonome fillon vetëm pas kryerjes nga ministria nismëtare, të një analize të thelluar organizativ-funksionale.

2. Analiza organizativ-funksionale, përfshin të paktën këto elementë:

a) specifikimin e funksioneve shtetërore në fjalë dhe arsyet thelbësore për propozimin e ndryshimit, si dhe arsyetimin për vazhdimin apo ndërprerjen e ndërhyrjes publike në këtë fushë (në vijim “analiza e interesit publik”);

b) analizën e performancës së formës aktuale institucionale për kryerjen e funksionit që tregon domosdoshmërinë e ndryshimit, mos efektivitetin dhe mos efikasitetin e organizimit aktual (në vijim “analiza e nevojës së ndryshimit”);

c) analizën e formave institucionale të mundshme për ushtrimin e funksioneve përkatëse, që çon në përzgjedhjen e llojit të propozuar të organizimit dhe përshkrimin e detajuar të tij (në vijim “analizave e opsioneve për kryerjen e funksioneve”).

3. Analiza e opsioneve për kryerjen e funksionit, sipas shkronjës “c”, të pikës 2, të këtij neni, përfshin të paktën këto elemente:

a) analizat e formës më të mirë institucionale për realizimin e funksionit nga tipologjitë institucionale sipas këtij ligji, informacion mbi praktikat dhe standardet ndërkombëtare në lidhje me strukturën organizative për kryerjen e funksioneve të ngjashme, si dhe arsyetimin pse forma e zgjedhur është më e mira;

b) alternativat ndaj krijimit të një institucioni apo agjencie të re, rreziqet dhe sfidat shoqëruese si dhe, në mënyre të veçante në rast të propozimit të krijimit të një institucioni apo agjencie të re, justifikimin e nevojës për zgjerim të mëtejshëm të aparatit administrativ dhe shpjegimin pse funksionet përkatëse nuk mund të kryhen në mënyrë efektive nga një strukturë e brendshme e ministrisë apo një institucion apo agjenci ekzistuese;

c) përputhshmërinë me rregullat e organizimit të parashikuara nga ky ligj dhe justifikimin e detajuar të përjashtimeve;

ç) pasojat e ndryshimit, përfshirë ato buxhetore, numrin e punonjësve, etj.

4. Këshilli i Ministrave përcakton rregullat për përmbajtjen e detajuar, formën dhe procedurën e shqyrtimit paraprak të raportit të analizës organizativ-funksionale dhe vendimmarrjen mbi vazhdimësinë e saj, si dhe procesin e hartimit e miratimit të aktit ligjor apo nënligjor përkatës. Departamenti i Administratës Publike jep mendim në çdo fazë të procedurës së shqyrtimit dhe miratimit.”

Neni 18/1

Përgjegjësitë e titullarit të institucionit të varësisë

1. Titullari i një institucioni varësie drejton dhe përfaqëson institucionin dhe në veçanti është përgjegjës për:

a) propozimin e planit dhe raportit vjetor të performancës së institucionit;

b) menaxhimin e përgjithshëm dhe organizimin e sistemit të menaxhimit dhe kontrollit financiar të institucionit;

c) çdo përgjegjësi tjetër që i caktohet shprehimisht me ligj.

2. Drejtoria është njësia përgjegjëse për vendimmarrjen në institucionin e varësisë. Drejtori i drejtorisë është, për shkak të ligjit, përgjegjës për vendimmarrjen e çdo lloji, në fushën e përgjegjësisë së drejtorisë, përveç asaj që i është caktuar shprehimisht sipas legjislacionit, titullarit të institucionit. Në rast të sektorëve të veçantë që nuk janë pjesë e një drejtorie, përgjegjësinë për vendimmarrjen e ka përgjegjësi i sektorit.

3. Përjashtimisht, titullari i institucionit mund të vendosë me shkresë të mbajë dhe ushtrojë drejtpërdrejtë një lloj vendimmarrjeje të caktuar.

4. Ligji i posaçëm apo akti i krijimit mund të përcaktojë kufizime të të drejtave të institucionit, në veçanti:

a) vlerën maksimale të kontratave dhe pagesave që mund të lidhen apo miratohen pa miratimin paraprak nga ministria përgjegjëse, apo;

b) kufizime të tjera për kalimin e fondeve ndërmjet ndarjeve buxhetore pa miratimin paraprak nga ministria përgjegjëse.”

Neni 17

Neni 20 ndryshohet si vijon:

“Neni 20

Drejtimi i Agjencisë Autonome

1. Agjencia autonome drejtohet nga një organ drejtues monokratik ose kolegjial.

2. Organi drejtues i agjencisë autonome është përgjegjës për:

a) marrjen e vendimeve me karakter rregullator në kompetencën e agjencisë autonome, dhe;

b) hartimin e planit dhe raportit vjetor të performancës së agjencisë në pajtim me nenin 23 të këtij ligji;

3. Organi drejtues i agjencisë autonome është, gjithashtu, përgjegjës për drejtimin administrativ të agjencisë. Në rastin e agjencive autonome të drejtuara nga një organ drejtues kolegjial, ai mund të vendosë t’ia delegojë drejtimin administrativ kryetarit të emëruar, një zëvendëskryetari të zgjedhur për këtë qëllim apo një nëpunësi civil të klasës drejtor i përgjithshëm apo drejtor, në përputhje me organizimin e agjencisë sipas pikës 1, të nenit 20/1 të këtij ligji.

4. Zëvendëskryetari, sipas pikës 3, të këtij neni, zgjidhet nga vetë organi kolegjial ndërmjet anëtarëve të tij. Nëpunësi civil, sipas pikës 3, të këtij neni, emërohet nga organi kolegjial në përputhje me dispozitat e ligjit për nëpunësin civil.

5. Pika 2, e nenit 18, të këtij ligji, zbatohet me ndryshimet përkatëse edhe për agjencinë autonome, me përjashtim të vendimmarrjes me natyrë rregullatore. Përjashtimisht, drejtuesi administrativ, sipas pikës 3, të këtij neni, mund të vendosë me shkresë, të mbajë dhe ushtrojë drejtpërdrejtë një lloj vendimmarrjeje të caktuar.”

Neni 18

Pas nenit 20 shtohen neni 20/1 dhe 20/2 me këtë përmbajtje:

“ Neni 20/1

Organizimi i brendshëm i agjencive autonome

1. Administrata e agjencisë autonome organizohet si drejtori apo drejtori e përgjithshme, në bazë të madhësisë dhe kompleksitetit të veprimtarisë përkatëse. Niveli i organizimit përcaktohet në ligjin e krijimit.

2. Rregullat për organizimin e brendshëm të ministrive, sipas këtij ligji, zbatohen me ndryshimet përkatëse edhe për organizimin e brendshëm të agjencive autonome, në përputhje me nivelin e organizimit, përcaktuar sipas pikës 1, të këtij neni.

3. Organi drejtues i agjencisë autonome mund të krijojë, sipas nevojës, grupe pune. Pika 5, e nenit 16, të këtij ligji zbatohet edhe në këtë rast, me ndryshimet përkatëse.”

Neni 20/2

Emërimi dhe mbarimi i parakohshëm i mandatit

1. Kryetari dhe anëtari i organit kolegjial drejtues apo drejtuesi i agjencisë autonome (të gjithë se bashku në vijim “zyrtari drejtues”) emërohet, lirohet dhe shkarkohet nga detyra nga Këshilli i Ministrave, me propozim të ministrit përgjegjës. Në pajtim me ligjin e posaçëm, zyrtari drejtues mund të emërohet dhe lirohet nga detyra, nga Kuvendi kryesisht, apo me propozim të Këshillit të Ministrave.

2. Në çdo rast zyrtari drejtues që emërohet, përzgjidhet në bazë të një procedure konkurrimi të hapur e transparente, bazuar në integritetin dhe meritat profesionale të kandidatit. Kandidati duhet të plotësojë kërkesat e përgjithshme për pranimin në shërbimin civil sipas ligjit për nëpunësin civil dhe kërkesat e posaçme të parashikuara në ligjin e posaçëm që krijon agjencinë.

3. Detyra e zyrtarit drejtues është e papajtueshme me çdo detyrë tjetër në institucionin që ushtron mbikëqyrjen mbi agjencinë.

4. Zyrtari drejtues i një agjencie autonome emërohet në detyrë për një mandat 5 (pesë) vjeçar, me mundësi riemërimi një herë të vetme.

5. Zyrtari drejtues i një agjencie autonome shkarkohet nga detyra në rast se:

a) vepron në shkelje të rëndë të ligjit, në kundërshtim me parimin e  pavarësisë apo në konflikt interesi sipas legjislacionit në fuqi;

b) dënohet për kryerjen e një vepre penale me një vendim gjykate të formës së prerë;

c) agjencia nuk paraqet brenda afatit dhe pa shkaqe të justifikuara, planin vjetor të performancës apo raportin vjetor të performancës sipas nenit 23, të këtij ligji;

ç) nuk miratohet Raporti Vjetor i Performancës për 2 (dy) vjet radhazi.

6. Zyrtari drejtuesi i një agjencie autonome lirohet nga detyra nëse:

a) jep dorëheqjen;

b) kandidon për t’u zgjedhur deputet i Kuvendit të Shqipërisë;

c) kandidon për t’u zgjedhur në organet e një njësie vendore;

ç) bëhet i paaftë fizikisht apo mendërisht për të përmbushur detyrat dhe përgjegjësitë e tij për një periudhë mbi 3 (tre) muaj;

d) mungon në detyrë pa shkak, për një periudhë mbi 1 (një) muaj;

dh) i kufizohet apo hiqet zotësia për të vepruar, me vendim të formës së prerë.

7. Përpara se të lirohet apo shkarkohet, zyrtarit drejtues të një agjencie autonome i jepet mundësia për t’u njohur me shkakun e pretenduar dhe për t’u dëgjuar nga organi kompetent për vendimin.

8. Vendimi për të liruar dhe shkarkuar zyrtarin drejtues të një agjencie autonome duhet të jetë i bazuar në ligj dhe të jetë i arsyetuar.

9. Zyrtari drejtues i një agjencie autonome i shkarkuar nga detyra, nuk ka të drejtë të rizgjidhet.

10. Paga e zyrtarit drejtues të agjencive autonome përcaktohet me ligj.”

Neni 19

Neni 22 ndryshohet si vijon:

Neni 22

Parimet dhe përgjegjësia për mbikëqyrjen dhe llogaridhënien

1. Mbikëqyrja dhe llogaridhënia bazohet mbi performancën në arritjen e rezultateve, është e përhershme dhe realizohet nëpërmjet dialogut të vazhdueshëm ndërmjet ministrisë dhe institucionit apo agjencisë që mbikëqyret.

2. Mbikëqyrja e institucioneve të varësisë dhe agjencive autonome është përgjegjësi e sekretarit të përgjithshëm të ministrisë dhe llogaridhënia është përgjegjësi e titullarit të institucionit të varësisë apo agjencisë autonome.

3. Sekretari i përgjithshëm cakton paraprakisht një strukturë administrative në aparatin e ministrisë si njësia përgjegjëse për mbikëqyrjen e çdo institucioni apo agjencie të sistemit ministror përkatës (në vijim ‘njësia përgjegjëse’), në përputhje me rregullat e organizimit të brendshëm. Njësia përgjegjëse është, si rregull, struktura e ngarkuar me hartimin e politikave që zbatohen nga institucioni i varësisë ose agjencia autonome, apo një njësi e krijuar posaçërisht për këtë qëllim. Sekretari i përgjithshëm prezumohet të jetë njësia përgjegjëse deri në caktimin e një njësie për këtë qëllim.

4. Në rastin e një institucioni varësie të Kryeministrit mbikëqyrja realizohet nga Kryeministria dhe pikat 1 deri 3, të këtij neni zbatohen me ndryshimet përkatëse.

5. Titullari i institucionit të varësisë apo organi drejtues i agjencisë autnome, krijon dhe administron një sistem të brendshëm të mbikëqyrjes së performancës, raportimit dhe llogaridhënies.

6. Këshilli i Ministrave miraton rregullat e hollësishme për sistemin e brendshëm të performancës.”

Neni 20

Neni 23 ndryshohet si vijon:

“Neni 23

Sistemi i mbikëqyrjes dhe llogaridhënies

1. Çdo institucion varësie apo agjenci autonome harton dhe propozon planin vjetor të performancës për vitin e ardhshëm, (në vijim “plani i performancës”).

2. The performance plan includes the logical framework of the objectives to be achieved within the next year, the system for assessing their achievement, the financial resources for the implementation of each objective, as well as the connection with the strategic framework and state policies in the relevant field.

3. The performance plan is discussed and approved by agreement between the institution or agency and the responsible unit. In case of lack of agreement between the subordinate institution and the responsible unit, the performance plan is approved unilaterally by the Secretary General. In case of lack of agreement between the autonomous agency and the responsible unit, the performance plan is approved unilaterally by the agency's governing body and the Secretary General approves the ministry's observations (hereinafter "observations") on the performance plan. The plan and the observation, in any case, are approved no later than 2 (two) weeks from the approval of the annual budget of the relevant year.

4. Each institution or agency shall draft and submit to the responsible unit the annual performance report (hereinafter referred to as the “performance report”) by 31 March of the following year. The performance report shall include detailed information on the implementation of the performance plan.

5. The responsible unit, based on the performance report, initiates a structured dialogue process with the institution or agency on the performance results of the previous year. The dialogue includes the assessment by the responsible unit of the results achieved. The performance dialogue is concluded within 30 (thirty) days from the submission of the performance report.

6. Based on the results of the performance dialogue, the responsible unit prepares the annual performance statement of the institution or agency (hereinafter referred to as the “performance statement”), which is approved by the Secretary-General. The performance statement includes the approval or disapproval of the performance report, a performance assessment and specific areas in which the institution’s performance needs to change.

7. The performance plan, observation, performance report and performance statement are published on the official website of the ministry and the relevant institution, no later than 3 (three) days from their approval.

8. The Council of Ministers shall adopt detailed rules on the content and procedure for the drafting and approval of the performance plan, observation, performance report and performance statement, as well as their formats.”