FLASH
Shkruar nga Elmas Leci
In January 1990, after the end of the dictatorship of "academician" Ceausescu in Romania, forced by the situation and the general catastrophic state that existed in Enver Hoxha's Albania without Enver Hoxha, the Central Committee of the Albanian People's Party convened, which also in this meeting did not accept pluralism, but accepted the defeat and proclaimed its "first" "generosity": "Agricultural cooperatives, cooperative families should be allowed to keep two male lambs".97) Nearly four months after the "lamb reform" and the political events that were rapidly developing in Eastern Europe, in April 1990 the 10th Plenum of the Central Committee of the Albanian People's Party convened, which, due to all-round pressure, "abolished the death penalty in Albania for border violators" and "decided to resume work of the Ministry of Justice", a name that Albanians had already forgotten. By the end of June 1990, fear was overcome. Young people broke through the wall surrounding the Italian embassy, took refuge in it and sought political asylum. On July 4, 1990, powerful demonstrations broke out, the doors of the embassies were forced open, the demonstrators took refuge in them and sought political asylum. On December 12, 1990, the last communist President of Albania, forced to declare political pluralism and “announce” the end of the communist dictatorship in Albania. On February 20, 1991, the frustrated demonstrators removed the monument of Enver Hoxha from the central square of Tirana.
In the elections of March 31, 1991, the first post-dictatorial elections, in the electoral zone where President Ramiz Alia had run, an unknown engineer won. Thus, the Empire of fear and lies also died in Albania, leaving behind an indelible image, prisons, concentration camps, poverty, cynicism, hatred and others, which will follow our people for decades, on the road to democracy. And I am reminded of the conclusion of the great dissident writer Yuvtushenko, who writes that “I was very shocked when I landed in Albania, because I saw a place where the consequences of dictatorship could only be compared to Cambodia”.
After Enver Hoxha had eliminated every value that the Albanian inherited over the centuries, after attacking property and liquidating production, after deforming even man himself, after killing and cutting off all the heads of the nation, halfway through his government, he attacked religion, God himself, because even he “retaliated”. There should have been only “He”, the leader “beloved of the party and the people”, the leader who stood with a scimitar under the “velado” and there should have been no one else in political Albania but “He – The One”, Enver Hoxha himself. How can his selfishness endure God above his head?!
According to Enver Hoxha's propaganda, people should swear only to him and not to God. And this, in fact, had its basis since after the Liberation, not to mention since the War or from their Marxist theory, which was fully crowned as revolutionary and anti-religious in the years 1966-1967. Not that Enver Hoxha had not previously attacked religions, but in these years, what was truly called a war against religions began and they were even banned by law.
Revolution
Enver Hoxha, having been "inspired" by the Chinese Cultural Revolution, on February 6, 1967, gave a speech, which the propaganda then called programmatic, through which he aimed to raise the masses of the people, just as Mao Zedong was doing in China with his Cultural Revolution. Enver Hoxha even abandoned the "republic" at that time and put on the Chinese "beret" of Mao Zedong.
From Enver Hoxha's speech of February 6, 1967, the most tragic stage of an entire people, the Albanian people, began, the ordeal up to the crucifixion began. As history later showed, atheist communism tried to educate an entire generation without conscience, with inhuman ideals, with the lack of freedom for the person, with the denial of the freedom of others, so it introduced or tried to introduce into society a spirit that was neither good nor national. It could not have happened otherwise when ignorance with Enver Hoxha himself at the head, oppressed this entire people. This is justified by the party's own data, which states that in 1948 the party, out of a total number of 29,137 members, had 533 illiterate people, including Deputy Prime Minister Myslim Peza himself, 5,684 members without schooling, 18,185 with primary school, 4,329 with secondary school, 328 students, and only 68 party members with higher education. Enver Hoxha did not have a higher education either.
With the mind and "hand" of the above ignorant people, Enver Hoxha ruled like God. The day, February 6, 1967, when Enver Hoxha gave the speech with which he began the fight against "religious ideology" and "backward customs", which later led to the legal declaration of Albania as the first and only atheist country in world history. This act of Enver Hoxha's rule was despotic and was undoubtedly ridiculed in the world media of the time and later because this decision of the Albanian communist regime had major consequences on society, which are still felt.
ARRESTS
The Albanian intelligentsia educated in the West knew before the War, but the people here and there had also learned, that the communist ideology would abolish religion, always trying to superimpose itself on it. From the first years of power, without the slightest regret, he signed arrest and shooting orders, becoming in a way like a God, who had the fate of the lives of all people in his hands.
Pas fjalimit thirrje të Enver Hoxhës kundër fesë, sektori i edukimit të partisë nxori një raport informativ mbi rezultatet e para të luftës kundër fesë dhe disa masa, që u morën për çrrënjosjen e saj. Ky raport gjendet në Arkivin Qendror të Shtetit dhe mbi këtë shënohet nga Enver Hoxha edhe fillimi i luftës së hapur të sulmit komunist kundër fesë, duke e lidhur veprimtarinë e tyre me elementë armiqësorë, ku edhe u përqendrua fronti i luftës kundër fesë. Në vitin 1967 nis periudha më e errët për besimtarët, ku shënohen persekutimet më të egra të diktaturës ndaj feve e klerikëve. Dy “urdhra” në formë udhëzimesh nxori vetë Enver Hoxha për eliminimin e feve në Shqipëri, njërin në prill të vitit 1967 dhe 4 muaj pas të parit, nxori tjetrin në shtator po të atij viti. Në urdhrin e parë thuhej se “…luftën tonë kundër fesë ne duhet ta drejtojmë qoftë kundër dogmës fetare vetë, kundër pikëpamjeve filozofike, idealiste e mistike të saj, ashtu edhe kundër disiplinave fetare, që kanë hyrë deri në zakonet e përditshme të atyre që besojnë, bile edhe të atyre që nuk besojnë, por që i zbatojnë nganjëherë pa i ditur, pa bërë kujdes.
Ne nuk u kemi lënë asnjë shkollë, qoftë edhe të ulët, për të nxjerrë klerikë të rinj dhe për t’u dhënë këtyre një edukatë të rregullt dhe të interpretuar të doktrinës së tyre fetare. Kështu që klerikët e çdo besimi kanë shteruar dhe do të shterojnë edhe ca më shumë si kuadro. Kurse për sa i përket shtypit të librave, të dogmave të tyre, kjo ka vdekur me kohë për ta… bazën materiale dhe propagandistike për shumëzimin e librave fetare e kemi zhdukur. Ne kemi zhdukur gjithashtu mundësinë e nxjerrjes së kuadrove. Tash është çështja t’u prishen kishat dhe xhamitë, të vetmet mjete kryesore ku klerikët grumbullojnë besimtarët për të mbajtur gjallë besimin. Në këto forma duhet të vazhdojmë ne, përderisa t’i rrafshojmë nga faqja e dheut…”.
Urdhrat
Ndërsa me Urdhrin e parë Enver Hoxha lëshon ultimatumin se si duhet bërë me objektet e njerëzit fetarë, në Urdhrin e dytë ai bën edhe një fare bilanci 3-4 mujor dhe pas kësaj urdhëron edhe se si duhet çuar më tej lufta kundër fesë, çka tregon se “…në një kohë relativisht të shkurtër janë mbyllur të gjitha kishat, xhamitë, teqetë, tyrbet, vakëfet etj. “Lufta kundër fesë, thuhet në një informacion tjetër, duhet të trajtohet edhe sipas krahinave të vendit, sipas fshatrave, lagjeve e familjeve të veçanta, sepse edhe shkalla e besimeve fetare është e ndryshme.
Në secilin prej rretheve kanë vepruar disa fe. Por midis tyre ka dallime, sepse diku ka vepruar më shumë një fe sesa një tjetër. Një pjesë e krahinave të Veriut, si Shkodër, Lezhë, Mirditë, historikisht feja katolike ka pasur influencë të madhe. Kjo duket edhe nga numri i kishave katolike që ka pasur. Kështu në Shkodër, numri i tyre arrinte në 67, në Lezhë dhe Mirditë nga 24. Në disa krahina të Jugut, si minoriteti (Sarandë, Gjirokastër), një pjesë e Korçës, Kolonjës, Vlorës, Fierit, Beratit e Lushnjës, Durrësit etj., feja ortodokse ka pasur një influencë të madhe. Në Korçë ka pasur 132 kisha të mëdha e të vogla, në Gjirokastër 86, në Sarandë 21, në Kolonjë 90, në Vlorë 31, në Fier dhe Lushnjë nga 40 etj. Feja myslimane ka qenë më e përhapur në zonat e Elbasanit, Gramshit, Librazhdit, Dibrës, Kukësit, Tiranës, Burrelit etj.. Kështu, në Dibër kishte 122 xhami, në Burrel 70, Librazhd 50 etj. Në Tepelenë, Përmet, Skrapar, Krujë dhe rrethin e B. Currit, influencë më të madhe kanë pasur dervishët (shehlerët) si sekt i fesë myslimane…”.
Alarmi
Nga ana historike duhet thënë se, në fakt, komunistët do ishin kundra fesë dhe pak a shumë dihej se çdo të vinte pas ardhjes së tyre në pushtet. Pra, alarmi ishte dhënë me kohë, që në vitet 30 -të. Që në vitin 1925 dijetari fetar Hafiz Ali Korça në librin e tij “Bolshevizma është çkatërrimi i njerëzimit”, do të shkruante me pathos e vërtetësi, fjalët që i mbetën lapidare: “Bolshevizma s’pajtohet kurrë/ Me dinin e Muhamedin/ Çelët do ta kemi luftën/ Gjer në ditën e Kijametit”.105)
Dhe doli fjala e klerikut Korça si edhe fjalët e shumë klerikëve të tjerë të shquar shqiptarë, që me të ardhur në pushtet sundimi totalitar, filloi një luftë të paparë ndaj fesë. Kështu si shumë drejtues të tjerë fetarë, edhe ndaj elitës myslimane e katolike, filloi një goditje e parapërgatitur, duke arrestuar dhe dënuar drejtuesit dhe pedagogët e medresesë e të seminareve apo kolegjeve kishtare.
Goditja
Enver Hoxha e përqendroi goditjen kryesisht në elitën fetare. Disa prej figurave më përfaqësuese publike të myslimanëve shqiptarë, i dënoi me vdekje midis një histerie popullore në sallën e gjyqit dhe jashtë, duke i përcjellë akuza dhe shpifje banale me megafon e radiotransmetim, me gazeta etj., me qëllim për të mbjellë terror në të gjithë popullin. Shumë prej këtyre figurave klerikësh ndërruan jetë nëpër burgje, siç ishte edhe myftiu i Durrësit Mustafa Varoshi. Nuk duhet harruar se te gjithë këto, ishin të shkolluar në universitetet më të mira të botës islame dhe një pjesë e tyre ishin edhe firmëtarë të pavarësisë dhe personalitete të shquara kombëtare, siç ishte edhe mësuesi i medresesë dhe eruditi Ferit Vokopola.
Krahas këtij, ndër figurat më të shquara mund të përmendim, Hafiz Ali Korça (Drejtor Arsimi, Kryemyfti, publicist, shkrimtar e poet, burgosur në vitin 1945), Hafiz Ibrahim Dalliu (themelues i shkollave shqipe në Tiranë, burgosur në vitin 1946), Hafiz Ismet Dibra, (drejtor i Medresesë së Përgjithshme Tiranë, burgosur në vitin 1946), Hafiz Sabri Koçi (burgosur në vitin 1966, bëri 20 vjet e 4 muaj burg, kryetar i parë i KMSH-së pas komunizmit, 1990 – 2003), Haki Sharofi (kryeredaktor i revistës “Zani i Naltë”, burgosur në vitin 1946), Ismail Muçej (poliglot gjuhësh, burgosur në 1952-1963), Haxhi Faik Hoxha (burgosur në 1966, dënuar me 25 vite burg), Hasan Tahsini (drejtues në medrese, burgosur në vitin 1947), Hafiz Mustafa Varoshi (myfti i Durrësit, burgosur në vitin 1945, vdekur në burg), Hafiz Sherif Langu (kryetar i Këshillit të Naltë të Sheriatit, burgosur në vitin 1945), Hafiz Esat Myftia, (kryetar i Komunitetit Mysliman Shqiptar, burgosur në vitin 1946), Hafiz Musa Dërguti (burgosur në vitin 1946), Hafiz Ali Kraja (burgosur në vitin 1945), Imam Met Troci (vdekur në burg më 1947), Sheh Ibrahim Karabunara (vrarë në burg më 1947 bashkë me të birin), Sheh Myslim Luma (vdekur në burg më 1953), Imam Ahmet Hyseni (vdekur në burg më 1945), Hafiz Xhemal Naipi (Kadi, kryetar komisioni i arsimit, myfti, drejtor i përgjithshëm i Vakëfeve, senator, deputet, kryetari i parë i parlamentit pluralist më 1921, i dënuar më 1947 nga Gjykata Ushtarake me privim lirie për jetë, me punë të detyruar, humbjen e të drejtave civile e politike – vdiq në burgun famëkeq të Burrelit në vitin 1955 në moshën 77 vjeçare, pa pasur familjarët dijeni as për varrin e tij), Jonuz Bulej, drejtor i konviktit të medresesë së Tiranës. Të tjerë se Hafiz Shevqet Boriçi, Hafiz Sabri Bushati, Mulla Alush Zaganjori, etj., u vetëizoluan në shtëpi deri në vdekje.
Klerikët
Klerikët myslimanë e të krishterë, u bënë fli të besimit të tyre, besnikë deri në fund ndaj Zotit dhe besimtarëve. Ata ishin, gjithashtu, të brumosur me dashurinë ndaj besimit e atdheut dhe nuk pranuan asnjë kompromis me regjimin e Enver Hoxhës, duke i qëndruar besnikë fesë dhe kombit, për të cilët shpirti i tyre mbeti gjithmonë i lirë.
Egoizmin e tij të shfrenuar antifetar, Enver Hoxha siç e thekson edhe historiani amerikan James S O’Donnel, desh t’ia faturonte rinisë, se gjoja ajo ishte nismëtarja e luftës kundër fesë. Sigurisht që një shpjegim i tillë i bërë në atë kohë, është qesharak ose të paktën shumë i ekzagjeruar. Më 13 nëntor të vitit 1967, Parlamenti kaloi dekretin 4337, ku dhe u anulua zyrtarisht statusi ligjor i besimeve fetare, që më parë garantohej nga Kushtetuta e vitit 1946. Ndërsa neni 37 i Kushtetutës së re shkruante se “shteti nuk njeh asnjë fe ose besim fetar” dhe mbështet vetëm propagandën ateiste, me qëllim rrënjosjen e një vizioni materialist dhe shkencor te njerëzit. Me këtë Enver Hoxha mori edhe masën ekstreme të mundshme të nxjerrjes jashtë ligjit të fesë dhe i kërkonte me kushtetutë njerëzve të bëheshin ateistë.
Domethënia e fitores në luftën ndaj fesë përshkruhet në një fjalim të Enver Hoxhës në Komitetin Qendror të Partisë në vitin 1973: “A nuk ishte goditja jonë shkatërrimtare ndaj dogmave fetare, sëmundjes së lashtë, helmit të merimangës së zezë, akti më heroik, më i aftë dhe më i ditur i partisë sonë? A nuk ishte ndalimi i fesë, bashkë me aparatin dhe personalin e saj, akti më domethënës konservator? Këto ishin struktura shpirtërore e materiale disa – shekullore, por partia e populli ynë i shkatërruan gjatë luftës në disa dekada. Përpjekja për çrrënjosjen e këtij kanceri vazhdon pasi nuk ka mbaruar ende. Kura për kancerin ende nuk është zbuluar, por lufta ndaj fesë duhet të vazhdojë e pa ndaluar dhe me bindje. Lufta kundër ideologjisë fetare, është e lidhur ngushtë me luftën kundër imperializmit dhe revizionizmit dhe me përpjekjen e fitores së socializmit dhe komunizmit”.
Besimi
Me gjithë zbatimin e ashpër të këtyre politikave dhe dënimet e ashpra ndaj atyre që i kundërshtonin, besimi fetar nuk u zhduk nga Shqipëria. Këtë pa dashje e pranon edhe vetë Enver Hoxha, i cili thoshte se: “… përpjekja ndaj zakoneve të prapambetura, traditave e normave fetare nuk ka mbaruar, pasi është një përpjekje e gjatë, e komplikuar dhe e vështirë”.
Attacks on religious influences received another boost on September 23, 1975, when the Albanian Parliament passed decree 5339, which not only banned people from believing in religion, but also required citizens who had “names or surnames that were politically, ideologically or morally inappropriate, to change them.” On this occasion, in 1982, the Dictionary of People’s Names was published, listing 3,000 approved names. Only with the new names could new children be baptized. In an article titled “Towards the Creation of an Atheist Society” published in the Albanian press in March 1986, the reason for the government’s insistence on atheist names is explained: “Everyone chooses the names of their children according to their wishes, names that are beautiful, that have a musical sound, etc., but since we have such beautiful national names, we cannot justify the use of foreign names, or those that express nostalgia for religion.”
With the annihilation of all the clergy, Enver Hoxha's punishment goes further and surpasses the limits of imagination. They were considered en bloc collaborators of the occupier and opponents of the regime. Many were arrested and executed. Enver Hoxha's battle with religion is one of the saddest pages in the history of Albanian communism. Initially, he narrowed all religious spaces in Albania, annulled their independence, significantly reduced the number of clergy until their annihilation. The more than 45-year war against religion and its 23-year ban by law cost our people hundreds of lives of executed clerics, thousands of others convicted under the infamous article of propaganda agitation, an entire people denied their faith, 2,035 places of worship that were closed or destroyed, dozens of churches and mosques or tekkes that were converted into bars, restaurants, cultural centers, military units, and all sorts of hangars for vehicles and animals.
Crimes against such human and material values of religion and against religion, marked an unprecedented historical macabre climax against the Albanian people, this also a savage act of Enver Hoxha's selfishness. And while Enver Hoxha died, time showed that religion had not died, although it languished for a long time together with the people and as his witness but also as an accuser against Enver Hoxha. Enver Hoxha died, while God lived and lives. Enver Hoxha could not kill God, but God killed Enver Hoxha finally along with his criminal rule. Amen! / Panorama
Lini një Përgjigje