FLASH
Shkruar nga Ndre Molla
Mirdita geographically belongs to be in the heart of Albanian lands, where 800 years ago, the State of Arbri was established. They have always tried to dismantle this Illyrian-Arbonian miracle, but it has managed to remain a national history, never conquered, never subjugated, like a natural and human fortress. Mirdita's resistance has been paid for with blood and superhuman sacrifices, throughout its history. It has managed to survive over the centuries, thanks to the special, typically Albanian social self-organization, self-government through the Kanun (the rules of the docks, accepted and implemented generation after generation, with a strange and unrepeatable will), at the top of which stood the Princely Door of the Gjomarks and faith in Christ.
The heroic Mirdita saw itself truly and savagely conquered only when the Slavic-Russian communist regime arrived in the Albanian lands, the most savage this region has ever known and which for 45 years denied it freedom and everything that freedom produces. The never-conquered Mirdita, which withstood 500 years of Ottoman occupation, fell into the hands of the Albanian communists of Enver Hoxha and his successor, Ramiz Alia, who killed, beheaded, impoverished, mutilated, deformed, diminished, and destroyed the highest values it had in its history, such as dignity, faith, trust, and freedom.
But the greatest damage, for today and the future, the communists do to the truth of Mirdita's history, by burning and destroying the archive of the Orosh ABBEY and, by manipulating the truth, as communists know how to manipulate. For 80 years, the most honorable men of this nation, the greatest nationalists and patriots, the Clerics, who kept alive among Albanians not only faith but also knowledge and culture, along with the pride of being Albanian, are considered anti-nationals and collaborators. When, the truth is that; the only reason for their cooperation in every circumstance, has been national interest.
To talk about the anti-communist resistance in Mirdita, you must first go through its First Gate. At the head of the anti-communist resistance was Mark Gjon Marku, the head of the “National Committee of the Mountains”, one of the rarest human values that this gate has brought out, in my opinion. So, Marku i Gjonit, belongs to the blue blood of the Arbënore Lands, their roots go back to Pal Dukagjini and, come to this day, like the First Gate of the Kanun.
On this occasion, allow me to bring to your attention a very significant fact: in all the customary laws around the Balkans, in the Serbian, Bulgarian, Montenegrin, etc., even though they had kraals and kingdoms, none of their customary laws has established a canonical norm, that the First Door of the Kanun is the Door of a specific Chieftain of theirs.
It happened only with us. This shows that not only are we the heart of the state-forming of Albanians with princely roots, but also how important it was that at the head of the self-governing organization, in Mirdita and all of Dukagjin, we had a Leader. He has faced every evil that has threatened this land, gaining an indisputable credibility, among all Albanian territories where Albanian is spoken.
Many of you know, as do I, the national values of this glorious Albanian Door. But I will try briefly to bring to your attention only one very important and delicate moment for the Albanian Nation and especially for Mirdita, the Anti-Communist Resistance of Mirdita and beyond, under the leadership of the Captain of Mirdita, Dr. Mark Gjon Gjomarkaj.
Contemporaries, family members, historians and passionate researchers of the history of Mirdita have often shed light on the period 1940-1953 of the leading activity of the First Door and especially the entire family of Kapidani, Gjon Marka Gjonit, headed by Kapidani Marku i Gjonit. As always in its history, the First Door of Mirdita's first task was to resist the communist mortar.
At the head of the anti-communist resistance was Dr. Mark Gjomarku, who as a complete intellectual, patriot and patriot, understood that the Albanians were being threatened by a real mortar, which aimed to destroy the most existential national values and sow the bad seeds of Slavic-Russian communism, the consequences of which are known.
Captain Dr. Mark Gjon Marku, more determined than ever, declared to his supporters: "I have not yet fulfilled my duty to the homeland... I will not leave Albania and I will not abandon the people who have followed me faithfully. I will stay with them and with them I will die in the mountains of my country." - this is taken from the study of Prof. Nue Oroshi. In another communication with Nduen (brother) Dr. Mark Gjon Marku responds:
"I feel that today a new political turn begins, not only for our country, Mirdita, but for all our Albanians. The rapacious communist power threatens us. It humiliates, violates, defiles everything sacred that the Albanian has, the feelings of the common man, his name, his properties, pure moral virtues, family, honor, faith, manhood and does not recognize the great God as God and we have no choice but to oppose it with the power we have at our disposal..."!
What a brilliant prediction! Tell me, dear participants, which of these things that Kapidan Dr. Mark Gjomarkaj warned about 78 years ago was not proven, did not happen among Albanians? Did they humiliate us?! Did they rape us?! Did they tarnish everything that was sacred that the Albanian had?! Did they destroy the most beautiful feelings of the Albanian?! Did they ruin the name, qualities, virtues and morals of the Albanian?! Did they corrupt the family?! Did they take away their honor, their faith, their manhood?! Did they even destroy their faith in God?
Komunistët, të diktuar nga komunistët jugosllavë, do të luftonin e zhduknin çdo bazë të lëvizjes kombëtare shqiptare, sidomos për bashkimin e trojeve shqiptare. Kur shkatërruan e dogjën sarajet e Gjomarkajve, e kishin me Mirditën dhe Gjomarkun. Kur shkatërruan ABACINË e OROSHIT, e kishin me Zotin dhe Mirditën.
E kam theksuar në një temë tjetër që ka organizuar Shoqata Atdhetare e Intelektualëve Shqiptarë “Trojet e Arbrit”, në Kosovë: Në Kongresin e Përmetit të 24 majit 1944, Partia Komuniste Shqiptare dhe Partia Komuniste Jugosllave, morën vendim që të nisnin luftën civile në Shqipëri. Mësymja e Divizionit të Parë të Ushtrisë Naciinal-Çlirimtare të Partisë Komuniste me mbështetjen e Korparmatës së Dytë dhe të Tretë Jugosllave, kishte si qëllim kryesor, për të vendosur pushtetin e komunistëve me grykën e armëve edhe në Veriun e Shqipërisë.
Kjo është edhe koha e fillimit të masakrave komuniste në Mirditë, por edhe e rezistencës me armë në dorë të nacionalistëve, patriotëve të Mirditës e, gjithë Shqipërisë. Praktikisht, për herë të parë Mirdita e pa veten të pushtuar. Çfarë do bënin bijtë e saj? Të pranonin komunizmin sllavo rus, apo të luftonin me çdo mjet kundër tij? Për të kuptuar më mirë se për çfarë luftonte Kapidani Dr. Mark Gjomarkaj dhe sa e drejtë ishte lufta e tij, po ju sjellë në vëmendje se çfarë porosiste udhëheqja jugosllave në Kongresin e Përmetit, nëpërmjet të deleguarve të saj:
“Reaksionarët (nënkupto nacionalistët, patriotët shqiptarë dhe familjet ma në za të kombit, Derën e Parë të Gjomarkajve, Kapidan Dr. Mark Gjonmarkaj, Muharrem Bajraktarin, Mehdi Frashërin, Kol Bib Mirakën etj.), kanë pas sukses në bashkimin e popullit të Shqipërisë së Veriut, në luftë kundër nesh dhe kanë mundë të bindin atë popull, që neve jemi për çështjen serbe e komuniste”. Kjo deklaratë nxjerr në dritë të diellit, se sa largpamës kanë qenë nacionalistët shqiptarë, në lidhje me qëllimet e jugosllavëve. Kishin si qëllim të pamundësonin bashkimin e trojeve shqiptare, e kurrsesi vëllazërimin ideologjik komunist internacionalist…siç kamufloheshin.
Vasaliteti i plotë i PKSH-së e Enver Hoxhës, ndaj jugosllavëve, kuptohet edhe nga porosia e jugosllavëve për Kongresin e Përmetit se: “Vetëm ajo (PKSH-ja, shënimi im) do të qe garantuesja e zhvillimit të drejtë të ngjarjeve në Shqipëri”. Shikojini pra se si lidhen qëllimet e jugosllavëve dhe paralajmërimi që Kapidan Dr. Mark Gjomarkaj, bënte në atë kohë për rrezikun sllavo-komunist, që i kanosej kombit shqiptar. Se kush ishin zhvillimet e drejta për serbo-sllavët, është e kuptueshme dhe u pa me lënien e Kosovës nën Jugosllavi edhe me pëlqimin e qeverisë komuniste shqiptare.
Zaten po shihen edhe sot retë e zeza të kamufluara, si ”Open Ballkan”. Ky vigan i pamposhtur, besnik i atdheut organizoi forcat antikomuniste me djem e burra nga më të mirët që i pat Mirdita, Puka, Kukësi, Dukagjini e Malësia e Madhe, Mati e Dibra, Kurbini e Kruja dhe dolën malit për liri. Sigurisht se kishin shpresë të madhe tek mbështetja anglo-amerikane, por që rezultoi jo efikase dhe madje më vonë, siç rezulton nga situata gjeopolitike, edhe e dyshimtë.
Tashmë Dr. Mark Gjomarkaj, ishte jo vetëm Kapidani i Mirditës, por edhe një burrë që kishte besim e gjithë Mirdita, prijës, trim, i zgjuar, i ditur, atdhetar i vendosur deri në vdekje dhe besnik i idealit kombëtar, që do të bënte gjithçka për të mos e lënë Shqipërinë në duar të komunizmit sllavo-rus. Ndërkohë që pushtuesit komunistë kishin djegur fortesën historike vet-qeverisëse, simbol i qëndresës së Mirditës në shekuj, sarajet e Gjomarkajve. Në fakt komunistët shqiptarë, bënë atë që kishin bërë më parë osmanët dhe serbët, sepse nuk ishte hera e parë që digjej qendra e Mirditës, sarajet e Gjomarkajve.
Në marsin e vitit 1945, Dr. Mark Gjomarku formoi Komitetin Qendror të Mirditës …që më vonë do të quhej “Komiteti Kombëtar i Maleve”. Si një prijës i vërtetë dhe me përgjegjësi kombëtare, në muajin shtator 1945, Mark Gjomarku i bani një thirrje të gjithë krahinave të veriut të Shqipërisë, për rezistencë të armatosur kundër komunizmit. Më dt. 15 shtator 1945, në bjeshkën e Zepës së Fanit të Mirditës, u mbajt mbledhja e këtij Komiteti nën drejtimin e Dr. Mark Gjomarkaj. Në këtë mbledhje Merrnin pjesë:
Prijës si Muharrem Bajraktari, me 150 luftëtarë, Preng Gjergj Keqi e Ali Gjoci, me 30 vetë, Bilal Kola e Kurt Sul Kurti, me 40 vetë; Mark Gjomarku me 100 vetë, etj. Për shkak të vështirësive dhe pengesave që vinin nga veprimtaria e Forcave të Ndjekjes së qeverisë sllavo-komuniste të kriminelëve Enver Hoxha e Mehmet Shehu dhe për pa mundësi ndërlidhje, munguan: Dibra, Kruja, Puka, Dukagjini Kelmendi e Elbasani…! U vendos gjithashtu që rezistenca kundër komunizmit, të zgjerohej duke hyrë në lidhje edhe me grupet antikomuniste kosovare, që kishin bazat në Gjakovë e Prizren dhe që kishin kontakte me nacionalistë, si Muharrem Bajraktari e Pashuk Bib Mirakaj.
Në kujtimet e tij, zoti Nikoll Melyshi, bashkëluftëtar i Kapidanit e drejtues i forcave antikomuniste, thekson se: “Më 27 e 28 tetor 1945, u ba mbledhja po në Mirditë, në bjeshkët e Qamit, ku morën pjesë përfaqësuesit antikomunistë të të gjithë krahinave që ishin ftue, me përjashtim të dibranëve, matjanëve dhe të Elbasanit, sepse kishin ra në përpjekje me komunistët!
N’atë mbledhje u bashkuan fuqitë e delegatëve të Mirditës; të Lumës e të Hasit të Thatë; si Muharrem Bajraktari dhe Mehmet Bajraktari i bashkuem me delegatët e Kosovës, Adem Ali Pozhari, Mehmet Ago Roshkoci e Pashuk Bib Mirakaj; Ymer Bardhoshi e Mark Malaj; Gjon Dostanishta; me pukas, dukagjinas e të Malësisë së Madhe. Luftëtarët e lirisë kaluan 48 orë bashkë, duke bisedu me urti e besim problemet kritike që kishin rrethue popullin tonë. Bisedat qenë shoshitje për të mujtë me hjekë prangat e tiranisë së kuqe, nga fyti i shtrënguem i popullit shqiptar!
Gjithë populli i Shqipnisë së Veriut ishte ba i ndërgjegjshëm me u hedh në luftë, vetëm se ishte në pritje të nji urdhri nga Kryetari i të arratisunve…! U morën shumë vendime, por jo si ai i shpërthimit të një revolucioni të shpejtë, për shkak të mungesës së Dibrës, Matit e Elbasanit, por mbi të gjitha për shkak të mungesës së kryetarit Mark Gjomarku, sepse pati qenë shumë i sëmurë. Kjo qe arsyeja që u la një mbledhje tjetër më 15 prill të vitit 1946, në bjeshkën e Zepës të Mirditës.
Mjerisht edhe ajo mbledhje dështoi sepse Mark Gjomarku, më 13 prill 1946, tue udhtue me shkue në mbledhje me 65 luftëtarë, në katundin Domgjon të Fanit, ka ra në luftë me komunistët…! Mark Gjomarkut nuk iu da lufta për tre ditë me radhë, kështu nuk mujti me shkue në mbledhje në vendin e caktuem…! Me gjithë që ndërlidhja dhe bindja për nji luftë të përbashkët, ishte duke u realizua në të gjitha krahinat e veriut dhe të Shqipnisë së mesme, mjerisht turmat e forta e të shumta të brigadave speciale të komunistëve në ndjekje të luftërave, kishin paralizue të gjitha mbledhjet e krahinave…!
Në marrëveshjen që bani Mark Gjomarku me parinë e Shkodrës, Durrësit dhe Tiranës, në akord edhe me krahinat e tjera të Shqipërisë së Veriut, u vendos që Komiteti Qendror të transferohej nga Mirdita në Shkodër, me emnin Organizata “Bashkimi” (me pseudonime emrash e zyra të pa përcaktuara) … Mbas përcaktimit të Komitetit Qendror në Shkodër, Nën-komiteti Krahinor i Mirditës, mori emrin “Lidhja Kombëtare e Maleve”…! Në Mirditë, në këtë kohë qarkullojshin: 530 luftëtarë të vendosun, të nda me çeta prej 5 deri në 10 veta bashkë…” Përfundon rrëfimin Nikoll Melyshi
Qeveria komuniste e Tiranës, formoi Brigadat Speciale të Ndjekjes, me partizanë (paramendoni partizanë, kur lufta kishte mbaruar, d.m.th., partizanë kundër shqiptarëve), të gjithë me rroga mujore dhe i nisi për Mirditë tre brigade, me nga 1.500 veta çdo brigadë, në ndjekje të luftëtarëve mirditas. Populli i ndihmonte luftëtarët dhe i strehonte dhe nuk trembej aspak nga torturat e mjerimet dhe pushkatimet e përditshme, që bajshin partizanët në çdo katund.
Kapidani Dr. Mark Gjomarku, e dinte se vetëm një mobilizim i përgjithshëm me luftëtar shpi për ship, do të mbërrinte me ba një luftë fitimtare dhe ky ishte qëllimi i tij. Sigurisht ngjarjet patën një dinamikë të shpejtë dhe gjeopolitika po ashtu, që pamundësuan një organizim të përgjithshëm, ashtu siç kishte objektiv kryetari Kapidan Dr. Mark Gjomarku. Pra në planet e tij, ishte një organizim i mirëfilltë ushtarak të përgjithshëm. Nga ana tjetër komunistët nën drejtimin e tutorëve jugosllavë, kishin intensifikuar masat për pushtimin e çdo pëllëmbe toke shqiptare. Ishin të informuar mbi organizimin e “Komitetit Kombëtar të Maleve”.
Ja si shpreheshin komunistët në qarkoren e tyre të kohës:
“Në kushtet kur mbeturinat e bandave tradhtare, kishin pësuar goditje të rënda dhe humbje të mëdha njerëzore e materiale, kur forcat e Korparmatës III, nën udhëheqjen e Partisë, zhvillonin operacione të ashpra, për ‘shfarosjen kryekëput të reaksionit’, kriminelët kryesorë të luftës’ që ende nuk ishin asgjësuar, si; Mark Gjomarkaj, Muharrem Bajraktari, Prengë Përvizi, Prenk Cali e Llesh Marashi, Pashuk Miraka, Fiqiri Dine, Hysni Dema, me qëllim që të dilnin nga gjendja e rëndë e të organizoheshin, u mblodhën në shkurt të vitit 1945, në malet e Mirditës, formuan ‘Komitetin e Maleve’.
Në krye të këtij komiteti, që kishte si qëllim të bashkonte gjithë nacionalistët shqiptarë të veriut, luftonin kundër pushtetit të demokracisë popullore (këtu thonë të vërtetën komunistët, sepse lufta e “Komitetit Kombëtar të Maleve”, ishte qartësisht luftë kundër pushtetit sllavo-komunist, që po instalohej me forcën e armëve në Shqipëri. Shënimi im), qëndronte Mark Gjomarku dhe 9 nën/kryetarë, të cilët ishin: Bajraktari i Lumës, Muharrem Bajraktari, ish-kapiteni zogist dhe eksponent i Legalitetit në Mat Bilal Kola, përfaqësuesi i Dibrës, bajraktari Dan Kaloshi, Pashuk Biba i Pukës, Prengë Përvizi i Kurbinit etj.”!
Organizata e themeluar prej Dr. Mark Gjomarkaj, bashkë me bajraktarët e tjerë të veriut e verilindjes, ishte politiko-luftarake. Ata e kishin shpallur komunizmin si mortajën që po i kanosej trojeve shqiptare. Projekt-statuti që hartoi Kapidan Dr. Mark Gjomarku, tregonte aftësitë e tij intelektuale, përgjegjësinë e lartë kombëtare, patriotizmin dhe kulturën ligjore që kishte. Në atë projekt statut Kapidan Dr. Mark Gjomarku, synonte dhe kërkoi vendosjen e paqes ndër luftëtarë, pushimin e çdo lloj mosmarrëveshje apo ndjenje hakmarrje, pavarësisht nga arsyet, derisa të përfundonte lufta kundër komunizmit.
Të njëjtën gjë kërkoi që luftëtarët të ndalnin çdo lloj hakmarrje në popull, për çfarëdolloj ngatërresash. Ndërkohë që vetëm spiunët e komunistëve në popull, do eliminoheshin me nënshkrim të Kryetarit të Organizatës. Kjo ishte një çështje shumë serioze, sepse: në fillim të vitit 1945, në Shpal të Mirditës, komunistët organizuan Zyrën Informative, që ndërlidhte rrjetin e spiunëve për gjithë Mirditën, zyrë e cila drejtohej nga Bardhok Biba.
Ky projekt-statut dhe program i jepte siguri edhe organizatës së “Komitetit Kombëtar të Maleve”, në popull, por edhe popullit që të mbështeste luftëtarët e lirisë. Duhet theksuar se, pavarësisht nga terrori që ushtronin në popull komunistët dhe Forcat e Ndjekjes të kriminelit Mehmet Shehu, populli i deshi më zemër Luftëtarët e lirisë dhe kryetarin e tyre, Kapidan Dr. Mark Gjomarku. I priti e i përcolli, i ushqeu e i strehoi, duke paguar me jetën e tyre.
Me këto vendime Kapidani donte që të bënte diferencën edhe në terren, edhe në luftë me komunistët. Pra, ta kuptonin populli se këta luftëtarë, nuk janë për të bërë reprezalje mbi popullin, as të vrisnin e masakronin njerëz pa gjyq, siç kishin filluar të bënin komunistët katund në katund nëpër Mirditë. Kjo organizatë politiko-ushtarake antikomuniste, objektivin kryesor kishin që të pengonin komunizmin e pa fe, të shkatërronte vlerat dhe virtytet ma të nalta të kombit shqiptar. Ata luftonin qe Shqipëria të mos binte ne dorë te jugosllaveve, armiqve shekullore. E shihnin komunizmin si shkombëtarizim. Kjo mjafton për të kuptuar se prej se çfarë ideali udhëhiqeshin trimat e lirisë së vërtetë.
Për aktivitetin e mëtejshëm të “Lidhjes Kombëtare të Maleve”, ish-drejtuesi Nikoll Mëlyshi, më tej dëshmon: “Më 6 maj 1946, u ba nji mbledhje e madhe historike, me përfaqësi nga krahina të tjera. Pothuajse ajo mbledhje pati formën e nji Kongresi të ‘Lidhjes Kombëtare të Maleve’. Mbledhja u ba në pyllin e dendur të Rrasës së Bardhë, Rrëshen-Kthellë, në të cilën kishin ardhur nga krahina të ndryshme të Shqipërisë së Veriut, përfaqësues e të deleguem antikomunistë. Përveç 450 luftëtarëve të malit, morën pjesë edhe 500 burra të Kthellës e Mirditës, ku secili kishte pru torbat me bukë e djathë për delegatët e krahinave të tjera.
… Kuvendin e kryesoi Dr. Mark Gjomarku, i cili parashtroi pa rezerva popullit, pikat e projekt-statutit … të ‘Besëlidhjes Kombëtare të Maleve’. Njoftoi aderuesit n’at mbledhje, formimin e një Shtabi të Përgjithshëm dhe përgatitjen e nji organizimi luftarak, për t’u hedhë populli në luftën antikomuniste.
Shtabi i Përgjithshëm plotësohej më tepër prej oficerësh të ushtrisë së mëparshme e që ishin luftëtar mali. Ky shtab përmbante dy këshilla:
a) Këshillin e shtrenjtë Ekzekutiv me tre drejtues:
Kryetari i Përgjithshëm Dr. Mark Gjomarku, me pseudonimin “Vala e Drinit”.
Anëtar ushtarak, ish-kapiten i klasit I-rë, Nikoll Mëlyshi, me pseudonimin “Vala e Fanit”.
Anëtar politik, ish-kapitenin kreshnik, Ndrec Shkurt Lufi, me pseudonimin “Vala e Matit”.
b) Këshilli i gjanë Konsultativ, përbëhej prej gjithë oficerëve, që ishin anëtar të Shtabit të Përgjithshëm, me detyra të veçanta…”!
Dokumenti u firmos nga përfaqësuesit pjesëmarrës të krahinave.
Mbledhja, në përfundim të saj, caktoi mbledhjen e dytë të përgjithshme, më 20 maj të vitit 1946, në Perlat të Kthellës. Ndërsa krahina e Mirditës, caktoi para kësaj date, më 12 maj, një mbledhje paraprake, si vend organizator i kryengritjes që ishte. Në këtë mbledhje u morën disa vendime:
“Forma e përshëndetjes në mes të luftëtarëve dhe popullit, do të ishte: “Poshtë Komunizmi”, “Rroftë Shqipnia”.
U caktua një objektiv organike ushtarake, për fillimin e revolucionit, prej 12.000 vetash, vullnetarë prej 12 bajrakëve të Mirditës, tue plotësue kuadrot e, duke formu skuadra, batalione, sipas bajraqeve me kuadrot e oficerët e nënoficerët e ushtarët e vet. Prej 500 luftëtarësh të malit, gjindeshin oficera e kuadro të zot të karrierës, që i shërbejnë shumë çështjes organizative të Shtabit të Përgjithshëm, për të vënë në funksion të strukturave luftarake gjithë këtë popull.
Përveç tre anëtarëve që përbënin shtabin, u caktuan pranë Shtabit për nevoja urgjente edhe këta oficerë: Kapiteni Nikoll Preng Gjomarkaj, kapiten Nikoll Përdeda, Kapiten Islam Daci, Kapiten Mark Dod Gjini, Kapiten Gjon Mëhilli, Toger Kol Bajraktari etj. Pranë seksionit politik: Ish-nënprefekt Pjetër Llesh Gjoni, ish-kryetar komune, Mark Bajraktari.
Çdo vendim pas asaj mbledhje, do të kryesohej e do të nënshkruhej prej Kryetarit të Organizatës dhe prej dy anëtarëve të Shtabit, me pseudonime.
Mbledhja përfundoi duke porositur luftëtarët, që të mos mungonin në mbledhjen e dt. 20 maj 1946, si dhe u caktuen njerëzit e posaçëm, për thirrjen e përfaqësuesve të Lumës, Dibrës dhe të Kosovës…”, -kujton Kapiten Nikoll Melyshi. “Në mbledhjen e përgjithshme të dt. 20 maj, morën pjesë pothuajse të gjithë të arratisunit e Mirditës, mjerisht munguan ata të të gjith krahinave të tjera, nga shkaku i forcave komuniste që kishin fillue ndjekjet në stil të gjanë, sidomos në zonën e Mirditës”.
Në kohën kur Shtabi i Përgjithshëm me 9 anëtarë kryesorë të tij, në mesin e të cilëve edhe disa luftëtarë të tjerë, ishin më 13 qershor 1946 në Ujë-Lurth, planifikuan të udhëtonin natën nëpër Prosek, për të mbërritur tek pylli i Tjegullës (Bojdine). Kjo rrugë me këmbë, në kushtet e natës, mbante 4 orë. Në mesin e këtyre luftëtarëve, ishte dhe udhëheqësi Mark Gjomarku. Forcat e Ndjekjes të informuar nga agjentët e tyre, me sa duket ranë në gjurmët e vendndodhjes dhe planit të lëvizjes së tyre.
Për këtë, përveçëse Forcave të shumta të Ndjekjes, që operonin intensivisht tashmë në Mirditë, u mobilizuan nga Shkodra e nga Tirana, dy brigada luftarake partizane, duke i futur në rrethim anëtarët e Shtabit në mesin e të cilëve dhe Dr. Mark Gjomarkun. Natën e 13 qershorit 1946, Kapidan Dr. Mark Gjomarku, plagoset rëndë rreth orës 3 të natës. Pasi zbardh dita e 14 qershorit, Forcat e Ndjekjes partizane, nëpër gjurmët e gjakut të shumtë që kishte humbur prej plagës së rëndë të marrë, vajtën deri tek i plagosuri në fjalë. Kryetari i kryengritësve, Mark Gjomarku, i plagosur rëndë, i gjetur në rrethim prej forcave të shumta komuniste, në pamundësi për të shpëtuar, vrau veten me pistoletë, për të mos rënë i gjallë në dorë të komunistave.
Por lufta për liri, rezistenca antikomuniste, nuk u ndërpre. Në krye të Lëvizjes, vihet vëllai, Kapidan Llesh Gjon Marku, i cili në përpjekje me forcat sllavo-komuniste të Ndjekjes vritet dhe drejtimin përsëri e merr një luftëtar tjetër i Derës Kapidanit, Kapidan Ndue Pjetër Gjomarku. Duhet theksuar se: përfundimi pa fitore i rezistencës antikomuniste me armë në dorë, u ndihmua edhe nga lojrat gjeopolitike të aleatëve perëndimorë, të cilët, me gjithë premtimin që u kishin bërë për mbështetje, i lanë të vetëm përballë forcave komuniste dhe e bënë të pamundur fitoren e kësaj lufte.
Të nderuar pjesmarrës! Jeta, vepra dhe historia e lavdishme e prijësit, Kapidan Mark Gjomarku, nuk mund të jepet me një kohë kaq të shkurtër. Materialet që kam mbledhur janë shumë më tepër, i kam rënë shkurt për shkak të kohës në dispozicion. Por mundem me përmbledh këto konkluza bazike, në këtë material modest:
E para; Dera e Gjomarkut, kurr nuk e ka lënë në baltë Mirditën, gjithmonë i ka pri në ditët më të vështira të saj. Prandaj ka gjetur mbështetjen në Mirditë e, në të gjithë Shqipërinë.
Lufta antikomuniste e drejtuar nga Kapidan Dr. Mark Gjomarku, ishte luftë patriotike e kombëtare, për të shpëtuar Shqipërinë nga sllavo-komunizmi.
Çdo vendim, çdo pjesmarrje, çdo angazhim e çdo basshkpunim në çdo kohë dhe me cilindo, Kapidan Dr. Mark Gjomarku, bashkë me patriotët e tjerë’ Mustafa Merlika, Pader Anton Harapi, Kol Bib Mirakaj, Muharrem Bajraktari e, të gjithë nacionalistët e kanë bërë për të mirën e vendit, nga dashuria për kombin për të cilin u flijuan. Lavdi e përjetshme u qoftë!
Si konkluzion i kësaj fjale të shkurtër, rreth luftës së Kapidan Dr. Mark Gjomarkaj, kundër pushtetit sllavo-komunist, ka qënë veprimtari thellësisht kombëtare, me interes kombëtar. Koha i dha të drejtë Dr. Mark Gjomarkut, Derës Kapidanit, bijve më të mirë të Mirditës dhe të gjithë krahinave të tjera nacionaliste me udhëheqësit e tyre, që kutpuan dhe vepruan me armë në dorë, deri në flijim kundër mortajës komuniste.
45 years have been enough to understand how important it was that Albania not fall into the hands of the Slavic-communists. The nation would unite and be with the West, as a developed nation. Even today, we suffer the fall of Albania into the hands of Slavic-communism. Therefore, remembering, promoting and educating society with leaders like Kapidan Dr. Mark Gjomarku and the freedom fighters is a patriotic duty of our generation, so that history does not repeat itself, and we must never give up on the truth.
For anti-communist nationalist patriots, before monuments, before decorations, these are also very important, they need the truth. We must do this, because even today our children are being educated by an educational curriculum, just like in the time of communism, where true nationalists and patriots are called collaborators, and Slavic-communists are praised. Shameful but true. So what should we do? The truth must be told, we must not only tell it, but bring the truth to the people.
Captain Dr. Mark Gjomarku was a great patriot, who together with great patriots, such as; Mustafa Kruje, Ernest Kolqin, Mehdi Frashëri, Maliq Bushati, Terenc Toci, Kol Bib Miraka and other national personalities of the time, worked and fought with knowledge and blood for Ethnic Albania and sacrificed themselves for it. Eternal honor to these Men of the Albanian Nation, who gave their lives for Ethnic Albania, against Slavic-Russian communism!/Memorie.al
Lini një Përgjigje