
The secret communism of the war, otherwise the "missing" communism of the war, is sanctioned by the Parliament with Law No. 129 dt. 22.10..2020, article 3 letter "a: The period of communism in the history of Albania is from November 29, 1944 to December 8, 1990", amended Law No. Law No. 10242 dt. 25.02.2010 article 3 letter a: The period of communism begins from November 8, the founding of the Communist Party to December 8, 1990.
Institute for the Study of the Crimes of Communism, Law No. 129 removes the right to study war crimes and this is the only purpose of the amended law and it is voted with the argument that "in the years of war the words communism, dictatorship of the proletariat and class war are missing".
In spite of this, "Panorama" of last February 21, with archival source arguments, brings to light that war communism was in the program of the Communist Party. The voting of Law 129, the shocking truth of the Albanian pluralist Parliament! Vasil Shanto is a victim of war communism, which he fiercely defended. And it is not only about Shanto, but about hundreds of others: Qemal Stafa, Mynyr Xhindi, Mustafa Gjinishi, Nako Spiru, "decorated", 185 ballistas massacred and buried in a pit-grave in Shipska of Voskopoja, a hundred and some intellectuals, soldiers and citizens who were "decorated" in Tirana from October 28 to November 16, 1944, and this count is full, and I make this prefix necessary for the "Be Decorated" Code of the dictator Enver. For symbolism, Vasil Shantos in the investigation.
Vasil Shanto, a famous name in sensational guerilla actions in Tirana against the fascist invaders, co-founder of the Albanian Communist Party, in the senior leadership of the Communist Party, permanent delegate for ties with PKJ and Tito's most trusted for ties between the two parties. In early April, on a safe journey while crossing the border with Montenegro, he was killed in the region of Shkodra.
Chronicle, Bashkimi i Kombit: "On the 1st of this month, at 4 p.m., in the Gril district of this district, the post command patrols of the Vrakka, Ura e Keke and Rus police forces encountered a group of four armed communists. In fights that lasted more than 20 minutes, former captain Rifat Meriçani from Homesh i Peshkopija and one named Vasil Shantiq, (Shanto) were seriously injured by the partisans. Reshit Rusi aged 25 from Shkodra died, the fourth was captured alive and turns out to be Naum Zafiri from Ohrid, the istoger of Yugoslavia. No one was killed by the police." (1) Chronicle from the crime scene. At a distance of 80 years, the difficult investigation, but when the truth apparently dies, it leaves traces, we searched between the lines and found other traces that shed enough light on the investigated truth despite the concealment of the truth by the communist party and Enver H., or the group of researchers who dealt with his murder.
About the murder of Vasil Shanto, there are articles with conjectures and speculations. One suspect without facts accuses Enver H. who "travels" to Shkodra on a secret trip and "organizes" Shanto's murder! The other case with a capital M as the protagonist for the murder has Miladin Popovic, chairman of the Communist Party, found in Martanesh during the winter siege of January-February '44 and for "argument" there is a long testimony in articulate Albanian when he knows only one word Albanian (that kid(s) and other nonsense. In this investigation, we come with source arguments, indisputable in my opinion.
Wild clash Shanto-Enver. The real Shanto-Enver aggressive clash written by Panajot Plaku in the book "Violence against the revolution in Albania" left important information about the strong Shanto-Enver clash in the days of the National Conference of the PKSH (March '43) with a high probability of reliability to the information it deserves investigation: "During an open and fierce debate, Vasil Shanto told Enver Hoxha straight in the eye that he considers him "a big opportunist, a man without character in the leadership of the KP of Albania" (2) and slightly shared his physical collision with Enver H!
The strong Shanto-Enver debate during the days of the Conference is a two-limbed equation: first, what is the strong criticism of Shanto by Enver in his report to the Conference, and second, what is the source of the criticism? In search of an answer for two members of the equation, Koço Tashko comes to our aid, who in the first autumn of 1942 wrote to the Comintern in a long letter about the Albanian communist movement: "... Comrade Vasil Shanto has not yet been asked by the Party to give an account /... / Comrade Vasil Shanto accused the members of the Korça Group in the trial of the communists in 1939"(3)
Shanto, sfidë Enverit me gjuhë Ezopi. Nga procesverbali: “Fjalën e merr shoku Vasil, i cili flet kryesisht për kohën e grupeve. Grupi i Shkodrës ra në marrëdhënie me fraksionin e Grupit të Korçës, Niko Xoxin, i cili me një mjeshtëri të veçantë ka dijtë me paraqit grupin tjetër të Korçës si elemente fraksionistë dhe me i dhanë disa pikëpamje aspak komuniste sidomos përsa i përket qëndrimit në polici. Ai (Xoxi) ka arritë me e bindë se elementet e tjera të grupit të Korçës janë tradhtarë dhe prandaj për ta provue nëse asht e vërtetë kjo duhet të qesim ndonjërin prej tyre në polici dhe mbas sa torturash megjithëse nuk ka folë kurrëgja, ai më në fund ka ekspozue emrin e dy eksponentëve të bazës së grupit të Korçës. Mos kapja e tyre ka shkaktue dyshime. Me gjithë kërkesat që baheshin nga poshtë për spastrimin e Niko Xoxit drejtuesit e grupit të Shkodrës nuk e banë”.(5)
Në diskutimin e tij Shanto nuk i referohet fare akuzës së Tashkos, sipas të cilit kishte tradhtuar shokët në burg, por me zgjuarsi i referohet Niko Xoxit që “mbas torturash /…/ më në fund ka ekspozue emrin e dy eksponentëve të bazës së grupit të Korçës”, – që tradhtuan shokët në burg. Shanto i referohet Niko Xoxit për dy shokë të grupit që kallëzuan shokët e grupit, por pa sjellë emrat e tyre. Historia na ndihmon të saktësojmë atë që s’tregon Xoxi, referuar nga Shanto: Njëri eksponent i grupit që referohet Xoxi njihesh Miha Lako, kryetar i grupit të Korçës, i cili kishte fituar pafajësi në akuzë për kallëzim shokët e grupit; kurse si eksponenti i dytë njihej Enver H. i cili vetëquhej kryetar i (shoqërisë) “Puna”. Përderisa Mihal Lako kishte fituar pafajësi në akuza për kallëzimin e shokëve të burgut dhe andaj i vetmi kallëzimtar i shokëve të burgut mbetej të ishte Enveri (Tarasi), i cili pritej të paguaj një çmim jo të vogël pse i mbetet damkosja tradhtar i shokëve në burg. Nga Enveri pritej reflektimi pro apo kundër akuzës së Shantos në gojë të Xoxit për dy eksponentët kallëzues dhe Enveri heshti kur pritej të fliste, por të ishte e avokat i shokëve të grupit! Heshtje e menduar e Enverit pse përndryshe mund të zgjohej diskutimi e debati nga delegatët kur ai priste të zgjidhej në krye të Partisë.
Enveri e Shanto… Për të mbetur në anën e drejtë të historisë. Së pari, dokumenti arkivor e fikson qartë Shanton kallëzues i shokëve në gjyq. Dokumenti: “Nga pohimet e Vasil Shantos e të Kristo Vehrniut rezulton se Petro Dume nga Bilishti mori përsipër shpërndarjen e një libri me përmbajtje komuniste, Stop.”(6) Së dyti, broshura “Enver Hoxha. Biografi e shkurtër” (1947) fakton ç’është mohuar dhe ç’është heshtur deri e sotme: “Në janar 1939, qeveria arrestoi dhe hedh në gjyq një numër të madh komunistësh. Enveri u kallëzua nga profesorët reaksionarë të Liceut si pjesëtar i kësaj organizate subversive, por qëndrimi heroik i shokëve të arrestuar nuk treguan asnjë emër”. (7) Në të akuzuarit s’mund të mos ishte i burgosur edhe Enveri, i cili i shpëtoi burgosjes nga gëlltitja e një lugë çorbë të prishur, por edhe në të njëjtën situatë madje më interesante ishte kur Enveri i shpëtoi burgosjes, kur ishte në Liceu i Korçës. (8) Ditët e Konferencës Enveri bëri publik betimin e tij se Niko Xoxi (i cituar nga Shanto) do të qërohej nga kjo botë dhe me Kodin “Të Dekorohet” plakut këpucar Niko Xoxi, më 4 prill 44, i merrej jeta në qytetin e tij të Korçës, hakmarrje e hapur për sa u citua më parë. Së treti, Shanto në Konferencë tha ç‘tregoi Niko Xoxi për dy eksponentët, ama nuk tregoi ç’pa e ç’dëgjoi Shanto në polici dhe në burg, bashkë me Enverin në të njëjtin hall ishin atje. Shanto ndjehej ngushtë për sa kohë do e mbante në heshtje të vërtetën e Enverit në polici ama edhe po aq kohë do e linte në lëngatë e përvuajtje rënduese Tarasin, pse e vërteta kallëzimtar i shokëve në burg një ditë edhe shpërthen dhe e di mirë se Shanto nuk fal kur e shkel në kallo.
Vasil Shanto, delegati i përhershëm i PKSH për PKJ, në verë ’42 shoqëron Mugoshën për t’i dhënë Titos në Glamoç dokumentet e themelimit të Partisë, Shanto vizitoi reparte e subjekte të Ushtrisë Jugosllave, ishte në AVNOJ1 dhe, në kthim shoqëroi Bllazho Jovanoviç, delegati i PKJ-së për Konferencën Nacionale të marsit. E sërish delegati Shanto në vjeshtë ’43 shoqëroi Tempo në qendrën e Titos në Visi dhe në kthim, kur nga Kaloshin mbërrin në rajoni i Shkodrës vihet në rrethim e goditje të armatosur, Vasil Shanto mbeti i vrarë.
Mishmash “investigues” pa të ngjashme. Nga 1 shkurti ’44 kur bëhej vrasja e Vasil Shanto dhe afër 20 vjetët e fundit janë shkruar bardhë e zi shumë artikuj për vrasjen Shantos pa faktologji, me sajesa akuza për Enver H. dhe po qëndroj në investigimi i çuditshëm në libri “100 vrasjet më të bujshme”(9) dhe, nga “prea-mbola” e investigimit citoj këto rreshta: “Miladin Popoviç ishte bashkë me Vasil Shanto në Kaloshin, në Mali i Zi /…/ Në një procesverbal të xhandarmërisë më 14 shkurt ’44 shihet shkruar e plotë dëshmia e Miladin Popoviçit i prezantuar me emrin Naum Zafirov /…/ Naum Zafirof, më saktë Miladin Popoviç, u zu rob, ai e dëshmoi kështu:…” dhe s’po citoj dëshminë e censuar së keqi nga origjinali por në i referohem origjinalit. Miladini dëshmi me gjyhë shqipe (?!) të artikuluar kur ai di vetëm dy falë shqip (mirë e keç(q), përkthyesi ka Ramadan çitakun, me Tarsin komunikon me fërngjishte të çalë! Miladin P. ish-sekretar politik i PKJ për Kosovë, themelues i PKSH dhe bashkëpunues me Vasil Shanto e të tjerë, njohës i mirë i tij në luftë, me të bashkë nga 16 – 22 marsi 43 në konferencën e Parë Nacionale të Vendit dhe njëshi i PKSH për luftën por edhe ja çudia se farë Miladini me “pseudonim” Zafirof “dëshmon” në postën e gjindarmërisë së Shkodrës: “… Unë kam qenë në qytetin Kaloshin të Malit të Zi rob i partizanëve të Titos ku kam qëndruar qysh 1943 /…/ Iu luta kapiten Manjanit (rob i partizanëve) të fliste për mua me Vasilin (Shanto). Më vonë u njoha me Vasilin duke u takuar 4-5 herë vetëm për pak minuta /…/ Po u deklaroj se unë nuk jam komunist, por kam qenë rob i tyre. Unë nuk kam pasur qëllime komuniste…” (10) Si luan investiguesi me Miladin P. i “zënë” rob nga partizanët e Titos në Mali i Zi, i “deklaruar” se nuk ishte komunist e “nuk” e njihte Vasil Sh. Jashtë mendje! Identitete me origjinal dhe pseudonim: Origjinali, Miladin P., i biri i Jeveremit e Stanas i Akuzat ndaj Shantos, pse i mbetet damkosja tradhtar i shokëve në burg Debati i fortë mes Vasil Shantos dhe Enverit, pse u konfliktuan dy komunistët Dokumenti, letra e Koço Tashkos për Kominternin. Çfarë ndodhi në konferencën Nacionale të Partisë Komuniste në mars të 1943 lindur në Lopate 23 maj 1910, pranë Rjek Mali i Zi, partizan i Jugosllavisë. Pseudonimi i origjinalit Naum Zafirofi, i biri i Metodis dhe Katerinës, lindur e banuar në qytet i Ohri më 1915 dhe ish ish-toger i Jugosllavisë. E qartë, Naum Zafirof është Naum Zafirof, aspak pseudonim i Miladin P., siç publikon investiguesi i vrasjes së Vasil Shantos Edhe më: Miladin P. ai Naum Zafirof arrestohet më 1 shkurt kurse procesverbali i dëshmisë daton dy javë më pas, më 14 shkurt e diç lëviz në faktin. Edhe në histori e vërteta dhemb më shumë se diagnoza me e keqe për pacientin!
Enveri, motivimi i krimit. Sfida që Enveri mori nga Shanto ditët e Konferencës së Parë të vendit si edhe përdorja nga Shanto e deklaratës së Niko Xoxit në diskutimi i tij në Konferencë për dy eksponente të grupit të Korçës që kallëzuan shokët në policia e burgut dhe kur gishti drejtohej tek ai si kallëzimtar i shokëve mendoj se janë argumente për armiqësinë e pamatë të Enverit për Shanto, por edhe Enveri s’di të falë. Porosia Djedia-Gjyshi (Komterni) kujdes pastrimin e Partisë nga deviatorët e të dyshimtët dhe sytë e Enverit ishin tek Shanto në kritikën e Koço Tashkos për Kominternin. Argumente që motivojnë ekzekutimin e Shantos, i cili konsiderohej shumë i vështirë e me rrezik të madh pse ishte delegati ndërlidhës me Titon e më i besuari i tij. Për siguri vihej në punë Kodi “Të Dekorohet” (11) dhe i përthyer është: Dekorimi me plumb pas koke, në heshtje, pa zhurmë e bujë, me rast pa lënë shenjë gur-varri apo me nderime si trakte, ngitje flamuri gjysmë shtizë etj.
Rivrasja Shanto. Një vit nga 1 shkurt 1944 deri 31 janar 1945 nuk u shkrua asnjë rresht përkujtimi për Vasil Shanto, sa shkruhet më parë ishte bashkëthemelues i Partisë komuniste. Në vëllimi “Thirrje dhe Trakte të PKSH 1941-1944” (1960), botimi i KQ të ish-Partisë komuniste kujtohet rënia e Qemal Stafës bashkëthemelues i PKSH, Heroi i popullit, Enver H. boton shkrim në “Zëri i Popullit” e asgjë për Shanto po ashtu bashkëthemelues i Partisë?! Në trakte e thirrje kujtohen të rënë në luftë, si Koci Bakos, Hamid Shijaku, Vaso Kadia, Ferid Xhajko e dhjetra të tjerë por heshtja mbulon vrasjen e Vasil Shantos. E ç‘ka s’bëri Tarasi për Shantom vjen përkujtimi nga Shtab madhor i Ushtrisë së Titos:
Heshtjen e Tarasit e theu Tito. Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë çlirimtare të Shqipërisë ngushëllohej nga Shtabi i Korpusit II Sulmues i Ushtrisë Popullore çlirimtare të Jugosllavisë për vrasjen e Vasil Shantos, dërgesë nga Komisari politik Mitar Bakiç dhe Komandanti Gjeneral Peko Dapseviç më 26 mars 1944: “… Humbja e rëndë që i ka ndodhur Shtabit tuaj dhe birit të madh të Shqipërisë ka me i dhënë shkak dhe luftëtarëve tanë që ma me pa mëshirë të zhdukim ushtrinë pushtuese të Gjermanisë dhe shërbëtorët e tij, prej duarve të të cilëve ra shoku Vasil. /…/ Prandaj ne duhet që t’u marrim hakun shokut Vasil bashkërisht dhe të marshojmë pas shembullit të tij. Vdekje Fashizmit – Liri Popullit”. (12)
One year after the February 1 murder, Vasil Shanto was remembered by Enver Hoxha with an article in the Bashkimi newspaper, on February 1, 1945, with this assessment: "Vasil Shanto is in the heart of the Albanian people, the brave Albanian workers are in the heart, dear Communist Party. /…/ The tireless freedom fighter, one of the educators of our workshop, the Candidate for the Plenum of the Central Committee of the Albanian Communist Party, Vasil Shanto, was separated from us." What is important as the dictator expresses his enmity for Shanto, is the denial of being the co-founder of the NPSH, why he felt that he was the founder of the Party! Surprisingly at another time (1981), when the dictator was interested Vasil Shanton appreciated him from the main supporters in what he called the establishment of the Party in When the Party was born (author SD consultancy E. H e NH).
Many in few. Was Enver H.'s hand in Vasil Shanto's murder or not? The murder investigation is with basic source arguments for the question. But the arguments for Shanto's re-murder complete the investigation of the murder, and thus the picture of Shanto's crime is completed with the details. I feel that the partisans of a different opinion shout at me document, document! The code "To be decorated" does not leave any sign of written decision, communication with signals, nicknames, pseudonyms, etc. As a reminder, the code "To be decorated" in Taras's letter to Gogo N.: "AP, we did not ask you to decorate it there yourself /.../ As for SK, we said our opinion and it is not the reason you give that 20 , 30 and others. We will not decorate all of them, but we will decorate..." (13) Delegate (Nexhmije Xh,) in response to Enver's criticism, wrote to him in a long letter, among other things: "For what you ordered me, for control and cleaning (the decoration) of some I communicated to my friends, they are not of the opinion that we decided there together."(14) And the "missing" communism of the war is protected by the Parliament with Law No. 129, dt. 22.10.2020!/Memory
Lini një Përgjigje