FLASH
Shkruar nga Pamfleti
27% of the population of retirement age is being pushed inevitably towards the extreme poverty line, remaining outside the benefits of economic growth. The latest official data show that the average payment of the generation that retired in 2025 was 16 thousand lek, with an annual decrease of 3%, while 55% of all pensioners in the country are treated with partial pensions, the value of which does not exceed an average of 13,500 lek per month. This situation contradicts Albania's status as an upper middle-income country, where the poverty line according to the World Bank requires a minimum of $ 249 per month. The public pension scheme is deteriorating due to the breakdown of the dependency ratio between those who pay and those who benefit, while the burden of survival of pensioners is being transferred to their children and families, creating a chain effect. Surveys show that over 87% of the elderly cannot cover their needs with their pension.
The greatest paradox of Albania's economic recovery after the pandemic lies in the large gap created between economic growth and the impoverishment of the elderly.
Despite the fact that between 2021 and 2025, the country's economy experienced an expansion of over 24%, this growth never translated into benefits for pensioners and people under social protection.
On the contrary, their real incomes have declined. The drastic increase in living costs and high inflation have completely eroded their purchasing power, pushing 27% of the retirement-age population inevitably towards the edge of extreme poverty.
The latest official data shows the scale of this social crisis. The average pension of the new generation of retirees last year fell to just 16 thousand lekë, or 3% less compared to those who retired in 2024.
The incomes of this stratum have not only lost the battle with market prices, but are also experiencing a net decline in net worth. Last year, about 55% of the country's 641,085 pensioners were treated with a partial pension, at a time when the average value of this payment was only 13,500 lek.
This situation contradicts the country's international status. Albania, already classified as an upper-middle-income country, has a poverty line defined by the World Bank of USD 8.3 per capita daily expenditure, which means that the calculated subsistence minimum for the country must be at least USD 249 per month.
The origins of this crisis date back to 2014, when the last pension reform was undertaken. Through criteria for years of service, the reform made the standards for receiving a full payment unattainable, and to this day, the government is delaying in correcting these errors.
Frequent and continuous changes in the organization of ministries neglected a new reform that had been launched specifically for pensions, while the army of this layer is growing at a frightening pace.
Last year alone, 30,000 new pensioners entered the social security scheme, a figure almost twice as high as the average of the last decade.
This influx has brought the number of old-age pensioners to over 641 thousand, which constitutes 27% of the country's entire population. But, while the success of a government is measured precisely by the prosperity it is able to create for the weakest sections of society, the opposite is happening in Albania, as year after year, new old-age pensions are decreasing.
Albanian pensioners were not only excluded from the benefits of economic growth, but on the contrary, they are paying the bill and the higher costs that came as a result of the increase in wages and other incomes that the rest of society benefited from, legally or illegally.
The number of pensioners is growing faster than that of contributors
The Albanian pension system is facing a stronger increase in the number of beneficiaries from the pension scheme than contributors. The latest data shows a break with the historical trend.
The number of old-age pensioners has increased significantly, reaching 641,085 beneficiaries in 2025, compared to around 557 thousand in 2021.
Over the last five years, over 84,000 pensioners have been added to the system, while last year alone, the number of people who retired reached 33,518, almost double compared to the previous year.
Expansion would not be problematic if the public scheme registered a proportional increase in the number of contributors. The Albanian scheme operates on the traditional model of intergenerational solidarity, where direct contributions from the current workforce finance third-generation pensions in real time.
This model guarantees financial sustainability only if the dependency ratio between those who pay and those who benefit remains favorable, but this very ratio is experiencing negative slippage year after year. While pensioners in the scheme increased by 84 thousand from 2021 to 2025, contributors increased by 80 thousand.
In fact, in 2025, the ratio worsened further as the number of pensioners entering the scheme was 23% greater than that of new contributors. These developments, more than informality in the labor market, are due to demographic developments where the progressive aging of the population is being drastically accelerated by the migratory hemorrhage of young people.
After the 2021-2025 pandemic, over 166.4 thousand Albanians emigrated more than returned, INSTAT reported, most of whom are young. This productive layer that leaves the country pours its contributions into the German, Italian or English systems.
Në vend mbeten prindërit dhe gjyshërit, të cilët pasi dalin në pension, detyrohen të mbështeten mbi një bazë gjithnjë e më të ngushtë dhe të pafuqishme të kontribuuesve vendas, duke rritur deficitin e skemës dhe duke përfituar pensione minimale.
Këtij ekuacioni të vështirë i shtohet edhe zgjatja e kohës së gëzimit të pensionit, ku vitet mesatare pas pensionit kanë arritur në 23 vjet nga 22.4 vite që ishte në vitin 2021. Rritja e jetëgjatësisë po rrit kohën e gëzimit të pensionit nga viti në vit, duke i rritur më tej shpenzimet.
Me rritjen e numrit të pensionistëve po krijohet një presion social. Vitin e fundit, qeveria ka miratuar një bonus mujor si shtesë mbi pensionin që është më pak se 900 lekë në muaj. Për shkak të problematikës që mbart politika e pensioneve bie shpesh peng e cikleve elektorale dhe interesave të çastit, duke shtyrë vazhdimisht reformat e thella strukturore për më vonë dhe kjo krijon kosto për të gjitha palët.
Në vitin 2021, për çdo pensionist pleqërie kishte 1.42 kontribuues aktivë në sistem. Në vitin 2025, ky raport ka rënë në 1.36. Diferenca prej 0.06 pikësh duket minimale, por trendi është i vazhdueshëm.
Nëse nuk ndërhyhet, sistemi po i afrohet një pike ku baza kontributive nuk do të jetë e mjaftueshme për të mbuluar detyrimet. Përveç numrit të ulët të kontribuuesve, Shqipëria përballet me informalitetin e lartë të pagave.
Sipas të dhënave zyrtare, 27% e të punësuarve në tremujorin e parë të vitit paguan kontribute me pagë minimale. Nëse një kontribuues paguan kontribute mbi një pagë 50.000 lekë, por ndërkohë fiton 90.000 lekë, sistemi merr vetëm 40% të kontributit që do të duhej të merrte.
354 mijë persona, pension mesatar 13,500 lekë në muaj
Në vitin 2025, pensionet e pjesshme përbënin 55.2% të totalit të pensioneve të pleqërisë, duke u zgjeruar me 3 pikë përqindjeje në një vit, nga 52.1% që ishte në vitin 2024.
Kategoria e pensioneve të pjesshme ka shënuar rritje të fortë, duke arritur 353,983 përfitues në vitin 2025 nga 316,781 në vitin 2024, ose plus 11.7%.
Nga ana tjetër, numri i përfituesve të pensionit të plotë ka pësuar rënie, duke zbritur nga 287,279 përfitues në vitin 2024 në 283,677 në vitin 2025, ose -1.3%.
Vitet e fundit po rritet numri i qytetarëve që nuk arrijnë të plotësojnë vitet e plota të punës dhe dalin në pension të pjesshëm. Të dhënat zyrtare të ISSH-së tregojnë se pagesa mesatare për personat me pension të pjesshëm ishte vetëm 13,500 lekë në vitin 2025. Viti i kaluar shënoi bum të vërtetë sa u përket pensioneve të reja urbane, me rreth 54,676 përfitues të rinj.
Nga këto, vetëm 7,723 persona arritën të përfitojnë pension me vite të plota pune. Ndërkohë, numri i personave që kanë përfituar pension të pjesshëm ishte 42,594 persona. Kjo do të thotë se afro 85% e pensionistëve të rinj urbanë në vitin 2025 kanë dalë në pension, pa plotësuar vjetërsinë e plotë në punë dhe duke përfituar në këtë mënyrë pensione qesharake.
Në zonat rurale është i njëjti trend. Gjatë vitit 2025, nga 333 pensione të reja pleqërie në zonat rurale, 208 prej tyre ishin të pjesshme, ndërsa vetëm 125 ishin me vite të plota.
Përfitimi i një pensioni llogaritet në raport me vitet që personi ka derdhur kontribute kundrejt periudhës që kërkon ligji, e cila po rritet gradualisht përtej 38 viteve. Shumica e këtyre pensionistëve marrin vetëm një pjesë të pensionit bazë, shpesh shumë pranë nivelit të pensionit social.
Këto shuma janë të pamjaftueshme për të mbuluar kostot minimale të jetesës, veçanërisht në një mjedis ku çmimet e ushqimeve dhe të shërbimeve mjekësore shënojnë rritje dhe nga ana tjetër, pagesat e tjera për punonjësit janë rritur më shpejt.
Për të mbijetuar, shumë të moshuar që marrin pensione të pjesshme detyrohen të vazhdojnë të punojnë edhe pas moshës së pensionit, shpesh në informalitet.
Përkeqësohet shkalla e zëvendësimit
Shkalla e zëvendësimit është përqindja e pagës që një person merr si pension pasi lë punën. Nëse gjatë kohës që punon merr një pagë të caktuar dhe pensioni është sa një e treta e saj, shkalla e zëvendësimit është 30%.
Ky tregues mat drejtpërdrejt aftësinë e shtetit për të ruajtur standardin e jetesës së një qytetari pasi ai del nga tregu i punës dhe hyn në moshën e tretë.
Sipas standardeve të vendosura nga Organizata Ndërkombëtare e Punës (ILO), kjo shkallë duhet të jetë të paktën 40% për të siguruar një nivel minimal dhe dinjitoz jetese. Nga ana tjetër, Bashkimi Europian synon nivele edhe më të larta, duke kërkuar që sistemet e konsoliduara të garantojnë midis 50% dhe 60% të pagës mesatare.
Shqipëria sot ndodhet 10 pikë përqindjeje nën pragun minimal të ILO-s dhe, në vend që të shënojë përmirësim, distanca po thellohet dhe ne po largohemi nga ky standard vit pas viti. Pensioni mesatar ishte sa 30% e pagës mesatare vitin e kaluar duke u përkeqësuar ndjeshëm nga niveli 38% në vitin 2021.
Kjo ulje ndodhi për arsye se pagat në sektorin publik dhe në atë privat u rritën me ritme më të larta se pensionet, duke dobësuar dukshëm fuqinë blerëse të pensionistëve. Paga mesatare në rang vendi u rrit me 47% ndërmjet viteve 2021 dhe 2025, ndërsa pensioni mesatar, vetëm 16%, duke reflektuar vetëm indeksimin nga inflacioni.
Rritja e hendekut mes pagave dhe pensioneve vjen në një kohë kur çmimet e qirasë, ilaçet, ushqimet bazë dhe kostot e shëndetësisë janë rritur ndjeshëm. Me pagesat aktuale, pensionistëve po u mohohen nevojat më elementare për mbijetesë. Por pagesat e ulëta të pensionistëve shtrihen edhe në ekonominë e gjerë. Efekti i parë lidhet me tkurrjen e konsumit.
Duke qenë se pensionistët i shpenzojnë paratë e tyre pothuajse tërësisht për mallra bazë si ushqim, shëndetësi dhe energji, rënia e të ardhurave të tyre godet konsumin dhe tregtinë me pakicë. Hulumtimet ndërkombëtare konfirmojnë se të moshuarit me të ardhura të ulëta kursejnë nga shpenzimet e shëndetësisë pasi nuk i përballojnë financiarisht.
These decisions lead to delayed diagnoses and inadequate treatments, which sooner or later burden public hospitals as costly emergencies. An entire generation forced to make ends meet on only 30% of the average wage completely loses the capacity to participate in community life.
The inability to afford family visits, cultural activities, or even basic things like meat-based food or heating the house during the winter creates deep economic isolation for this group./ Monitor
Lini një Përgjigje