FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Iraku ka përjetuar sulme nga të dyja palët e konfliktit: Irani dhe aleatët e tij kanë shënjestruar bazat amerikane, ndërsa Shtetet e Bashkuara kanë bombarduar grupet pro-iraniane.
Brenda pak orësh pas sulmeve të përbashkëta të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj Iranit, objektivat amerikane në rajonin kurd të Irakut u goditën nga sulme hakmarrëse të grupeve të mbështetura nga Teherani, duke e përfshirë vendin në një konflikt që më pas është zgjeruar në të gjithë Lindjen e Mesme dhe më gjerë.
Që atëherë, instalimet dhe interesat amerikane në Irak janë sulmuar disa herë nga grupe pro-iraniane dhe nga Garda Revolucionare Iraniane (IRGC). Nga ana tjetër, edhe Shtetet e Bashkuara kanë kryer sulme kundër disa prej këtyre grupeve.
Në një konferencë për shtyp të hënën në Bagdad, ministri i Jashtëm i Irakut, Fuad Hussein, deklaroi se vendi i tij është bërë një nga shtetet e prekura drejtpërdrejt nga konflikti në zhvillim.
“Iraku është duke u përballur me sulme nga të dyja palët e konfliktit,” tha ai.
Ndërkohë, Irani ka kryer pothuajse çdo ditë sulme ndaj objektivave amerikane në vendet e pasura me energji të Gjirit Persik. Këto zhvillime kanë shkaktuar rritje të çmimeve të naftës dhe shqetësime për ekonominë globale.
Çfarë po ndodh në Irak?
Sipas disa agjencive ndërkombëtare të lajmeve, të mërkurën një dron vetëvrasës u interceptua pranë Konsullatës së SHBA-së në Erbil dhe në zonë u dëgjuan shpërthime të fuqishme. Burimet e sigurisë dhe diplomatike, të cituara në mënyrë anonime, raportuan për incidentin.
Po atë ditë, një sulm me dron në rajonin gjysmë-autonom të Kurdistanit të Irakut vrau një anëtar të partisë opozitare kurde iraniane Komala. Partia akuzoi Iranin për sulmin, ndërsa autoritetet iraniane nuk kanë komentuar.
Sipas një raportimi të gazetës The Washington Post, një dron goditi të martën një objekt diplomatik amerikan në Irak, në atë që dyshohet të ketë qenë një sulm hakmarrës nga grupe të armatosura pro-iraniane për shkak të luftës SHBA-Izrael kundër Iranit.
Sulmi goditi qendrën e mbështetjes diplomatike, një qendër logjistike për diplomatët amerikanë pranë aeroportit të Bagdadit dhe bazave ushtarake irakiane. Nuk është e qartë nëse pati të plagosur.
Sipas raportit, gjashtë dronë u lëshuan drejt kompleksit në Bagdad. Njëri prej tyre goditi objektivin amerikan, ndërsa pesë të tjerë u rrëzuan. Një zyrtar sigurie, që foli në kushte anonimiteti, tha se nuk kishte informacion për viktima. Sulmi besohet të jetë kryer nga “Rezistenca Islamike në Irak”, një koalicion grupesh të armatosura të mbështetura nga Irani.
Po të martën, Garda Revolucionare Iraniane njoftoi se kishte goditur një bazë amerikane në rajonin e Kurdistanit të Irakut. Në një deklaratë në kanalin e saj në Telegram, IRGC tha se baza ajrore Al-Harir ishte shënjestruar me pesë raketa.
Në të njëjtën ditë, grupi Kataib Imam Ali, i lidhur me Forcat e Mobilizimit Popullor (PMF), deklaroi se katër anëtarë të tij u vranë dhe 12 të tjerë u plagosën në sulme ajrore në veri të Irakut, për të cilat fajësoi Shtetet e Bashkuara.
Kryeministri i Irakut, Mohammed Shia al-Sudani, i tha të martën Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, se vendi i tij nuk duhet të përdoret si platformë për sulme në luftën në Lindjen e Mesme, sipas një deklarate të qeverisë irakiane.
Megjithatë, Iraku prej kohësh është një fushë përballjeje indirekte mes SHBA-së dhe Iranit dhe është përfshirë në konflikt që në fillim të tij.
Gjatë 12 ditëve të fundit, sulme me raketa dhe dronë kanë goditur aeroportin ndërkombëtar të Bagdadit, ku ndodhen një bazë ushtarake dhe një objekt diplomatik amerikan, si dhe fusha dhe instalime nafte. Edhe Erbili, kryeqyteti i rajonit të Kurdistanit, është sulmuar disa herë.
Irani ka goditur gjithashtu grupet kurde iraniane që veprojnë nga territori i Kurdistanit irakian, pas raportimeve se Uashingtoni mund t’i armatosë ato për të luftuar kundër Teheranit.
Javën e kaluar, një lider i një grupi nacionalist kurd iranian i tha Al Jazeera se është “shumë e mundshme” që kurdët iranianë të ndërmarrin një operacion tokësor ndërkufitar në Iran. Megjithatë, Babasheikh Hosseini, sekretari i përgjithshëm i Organizatës Khabat të Kurdistanit iranian, deklaroi se për momentin nuk ka një operacion të tillë, megjithëse grupi ka pasur kontakte me SHBA-në.
Cilat baza amerikane ndodhen në Irak?
Sipas Shtëpisë së Bardhë, Shtetet e Bashkuara kanë prani ushtarake në bazën ajrore Ain al-Asad në provincën Anbar, ku mbështesin forcat irakiane të sigurisë dhe misionin e NATO-s. Kjo bazë u godit me raketa iraniane në vitin 2020, në përgjigje të vrasjes së gjeneralit iranian Qasem Soleimani nga SHBA.
Baza ajrore e Erbilit në Kurdistan shërben si qendër për forcat amerikane dhe aleate që kryejnë stërvitje ushtarake dhe koordinim logjistik në veri të Irakut.
Në fillim të vitit 2026, rreth 2,500 ushtarë amerikanë ndodheshin në Irak. Megjithatë, pas tërheqjes së një pjese të forcave amerikane nga bazat në Lindjen e Mesme, nuk është e qartë se sa prej tyre vazhdojnë të qëndrojnë në vend.
SHBA mban gjithashtu disa objekte të tjera ushtarake në Irak dhe në rajonin e Kurdistanit, përfshirë bazën Victoria pranë aeroportit të Bagdadit dhe bazën ajrore Harir në verilindje të Erbilit. Numri i saktë dhe madhësia e tyre nuk bëhen publike.
Pse Iraku po sulmohet nga disa drejtime?
Renad Mansour, studiues i lartë dhe drejtor i nismës për Irakun në institutin britanik Chatham House, i tha Al Jazeera se situata e Irakut lidhet me fragmentimin e shtetit dhe politikës së jashtme.
“Skena politike dhe e sigurisë në Irak është e ndarë. Disa fraksione kanë lidhje të ngushta me Iranin, ndërsa të tjera janë më të lidhura me Shtetet e Bashkuara,” tha ai.
Sipas Mansour, për shkak të kësaj ndarjeje, vendi nuk ka një politikë të jashtme të unifikuar. Edhe pse Bagdadi ka protestuar në të kaluarën për shkelje të sovranitetit nga Uashingtoni dhe Teherani, aftësia për t’i ndaluar ato mbetet e kufizuar.
Ai shtoi se rrjetet informale dhe milicitë e armatosura kanë ndikim të madh në vendimmarrje dhe në sigurinë e vendit.
Irani e thelloi mbështetjen për partitë islamiste shiite dhe grupet e armatosura pas rrëzimit të Saddam Husseinit në pushtimin e udhëhequr nga SHBA në vitin 2003.
Grupet shiite, që më vonë u përfshinë në Forcat e Mobilizimit Popullor (Hashd al-Shaabi), luajtën rol të rëndësishëm në luftën kundër organizatës ISIL (ISIS) në Irak mes viteve 2014 dhe 2017.
Shumë anëtarë të grupeve pro-iraniane janë integruar në institucionet shtetërore të sigurisë. Organizata si Kataib Hezbollah dhe Asaib Ahl al-Haq, që janë pjesë e PMF-së, janë të lidhura me interesat gjeopolitike të Teheranit.
Ekspertët theksojnë gjithashtu se Irani e sheh Irakun si një terren ku mund të godasë interesat amerikane për të rritur koston e politikave të Uashingtonit.
Burcu Ozcelik, studiues në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara (RUSI), i tha Al Jazeera se grupet pro-iraniane që veprojnë nën emrin “Rezistenca Islamike në Irak” përdorin sulme asimetrike për të goditur objektivat amerikane.
Sipas saj, këto sulme ushtrojnë presion mbi interesat amerikane dhe njëkohësisht dëmtojnë reputacionin e stabilitetit të Kurdistanit irakian duke goditur instalime energjetike dhe objekte strategjike.
“Kurdistani është një kufi i ndjeshëm për Iranin për shkak të afërsisë gjeografike dhe pranisë së grupeve opozitare kurde iraniane që Teherani i konsideron armiqësore,” tha Ozcelik.
Ajo shtoi se, ndryshe nga disa vende të tjera të Lindjes së Mesme që janë prekur nga konflikti, ndikimi iranian në Irak është shumë më i thellë.
“Grupet e armatosura pro-iraniane nuk janë vetëm të pranishme; ato janë të rrënjosura dhe pjesërisht të integruara në arkitekturën e sigurisë së vendit, ndërkohë që Iraku pret edhe interesa kyçe amerikane,” theksoi ajo.
Sipas saj, kjo situatë e bën Irakun veçanërisht të ekspozuar dhe shumë të mundshëm për të mbetur në qendër të përplasjes edhe pasi konflikti të konsiderohet i përfunduar./Përshtati "Pamfleti", nga Al Jazeera
Lini një Përgjigje