FLASH
Shkruar nga Pamfleti
According to data from the Stockholm International Peace Research Institute, military spending across the Western Balkans has increased. Serbia is the number 1 importer of major weapons systems in the region.
Although other countries in the region have also increased their military spending, the gap in the volume of purchases remains large. Serbia is now ranked 37th in the world for importing complex weapons systems, ahead of some EU members in the region, such as Croatia and Bulgaria. "The increase in defense investment is most noticeable and over a longer period of time in Serbia, where over the past decade there has been pressure to renew the weapons inherited from the JNA (Yugoslav People's Army) and the political leadership has understood the political and symbolic value. The tensions with Kosovo have perhaps further encouraged the idea that a stronger arsenal is a good ace in negotiations with international actors," SIPRI researcher Katarina Djokic told DW.
In addition to the largest volume of arms imports, Serbia also has the largest defense spending in the region. In the period 2020-2024, the real value of the military budget was about six times higher than that of Albania, which is the second largest military spending country in the Western Balkans. Serbian President Aleksandar Vučić recently announced that his country will double its military capacity in a year and a half.
For military analyst Aleksandar Radić, this is not a new trend. He recalls that the intensification of armaments began in 2016, when, as he says, Vučić recognized the political and economic potential of weapons procurement. “The purchase of weapons is often done for political reasons. Sometimes it seems that the army itself is surprised by what it receives, because first of all it takes into account who is being purchased from, and not what is being purchased,” says Radić. “If Vučić goes to Beijing, one can expect, for example, that negotiations on the procurement of military equipment from China will begin after that,” he adds.
Suppliers from all over the world
According to SIPRI data, in the last five years Serbia has imported complex weapons systems from 13 different countries. The largest supplier was China, mainly thanks to the purchase of medium-range air defense systems, while the largest donations came from Russia and Belarus.
However, this structure could soon change, says SIPRI researcher Katarina Gjokić. If the contracts already signed are implemented, France and Israel could become Serbia's main suppliers.
“Për mua kjo shumëllojshmëri furnizuesish flet për dy gjëra: së pari Serbia nuk ka një aleat ushtarak dhe së dyti ka para dhe gatishmëri të mjaftueshme, për të marrë kredi për sistemet më të shtrenjta të armëve, gjë që e bën atë një klient tërheqës për eksportues të ndryshëm”, thotë Gjokiç për DW.
Turqia dhe SHBA janë partnerë kryesorë të vendeve të tjera në rajon
Vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor shënojnë një vëllim dukshëm më të ulët të importeve të armëve. Shqipëria është e dyta në rajon, por është në vendin e 103-të në botë, me importe që sipas SIPRI-t janë rreth gjashtë herë më të ulëta se ato të Serbisë. Kosova renditet e 118-ta, Maqedonia e Veriut e 138-ta, Bosnja dhe Hercegovina e 144-ta dhe Mali i Zi i 152-ti në mesin e gjithsej 166 destinacioneve të armëve komplekse në botë.
“Vendet e NATO-s në rajon reaguan kryesisht ndaj presionit nga mandati i parë i Trump për rritjen e shpenzimeve ushtarake dhe investimeve në pajisje ushtarake. Pas invazionit të plotë të Ukrainës nga Rusia mund të vërehet një rritje shtesë e porosive për armë”, shpjegon Gjokiç.
Në Bosnje dhe Hercegovinë shihet megjithatë një tendencë tjetër. “Nuk vërejmë rritje të ndjeshme të investimeve në ushtri, por më shumë investohet në pajisjet e policisë, gjë që mund të ndikojë në perceptimin e kërcënimit mes dy subjekteve, duke pasur parasysh mënyrën se si është organizuar policia”, shton ajo.
Shumica e vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor tradicionalisht mbështeten tek Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Turqia si furnizuesit dhe donatorët kryesorë të pajisjeve ushtarake. Blerje të tilla shpesh shërbejnë edhe për të forcuar marrëdhëniet politike me aleatët e NATO-s.
“Me rritjen e shpenzimeve të planifikuara ushtarake, rajoni bëhet një treg interesant për eksportuesit e tjerë të armëve, në radhë të parë për Francën, nga e cila disa vende presin dërgesa të sistemeve të ndryshme”, thotë Gjokiç. “Dhe marrëdhëniet dypalëshe mes Shqipërisë dhe Italisë janë gjithashtu interesante – Italia i ka dhuruar tashmë Shqipërisë një varkë patrullimi, dhe në përiudhën e ardhshme do të jetë përgjegjëse edhe për dërgimin e automjeteve të lehta të blinduara, që financohen nga Bashkimi Evropian.
Rrahja e gjoksit
Nga ana tjetër, Katarina Gjokiç thekson se vëllimi i përgjithshëm i armëve të blera në rajon mbetet ende relativisht modest krahasuar me botën. “Kur nga zero blerje merr disa sisteme të reja, kjo mund të duket dramatike. E kombinuar me retorikën luftarake të elitave politike dhe raportimet sensacionale krijon një ndjenjë pasigurie te fqinjët dhe shpesh shërben si justifikim për investime të reja në armatime”, thotë Gjokiç për DW.
Një retorikë e tillë ushqehet më tej nga marrëveshjet e nënshkruara së fundmi për bashkëpunimin ushtarak, midis Serbisë dhe Hungarisë, si dhe ndërmjet Kroacisë, Shqipërisë dhe Kosovës, të cilat liderët politikë shpesh i paraqesin si aleanca të reja ushtarake.
"In Albania, the Serbian danger is exaggerated, just as in Serbia politics exaggerates the danger from everyone around us. It is a combination of politics and propaganda, which justifies arms deals. Croatia wants a special role in the region, especially in relation to Serbia, while other countries mainly follow the broader regional trend," Radic assesses.
Radić and Đokić agree that the aforementioned agreements cannot be considered true military alliances. “These agreements mainly concern exercises, joint military exercises and coordination of activities, which would largely take place within NATO structures anyway,” explains Đokić. In such circumstances, Đokić adds, NATO remains the main deterrent in the region, although its future role will be influenced by broader dynamics within the alliance itself./DW
Lini një Përgjigje