FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Alexander Lukashenko, the leader of Belarus, is setting a trap, his opponents say, for those who flee the country to escape his oppressive rule.
Belarusian embassies will no longer issue or renew passports to their citizens living abroad, according to a new decree published by Lukashenka on September 4. If they need a document, Belarusians will be forced to return home to get it.
Critics fear that Belarus' security forces will be waiting. Some 200,000 – 300,000 Belarusians are believed to have left the country since August 2020, when Lukashenka was appointed president for a sixth five-year term, following elections that many condemned as rigged.
The election sparked a wave of protests that were suppressed by Lukashenka's security forces. Hundreds of people were arrested, many were tortured, and some died during the crackdown. Opposition leaders were arrested, many of them were imprisoned. The others ran away.
Perspectives from the Western Balkans on the events in Belarus, Kosovo supports the measures of the West
The West has refused to recognize Lukashenka as the legitimate president of Belarus.
Belarusian human rights group Vyasna says more than 1,500 people are being held behind bars in Belarus as political prisoners.
Opposition leader Svyatlana Tsikhanouskaya, who fled to Lithuania after challenging and many say defeated Lukashenka in the 2020 election, warned Belarusians speaking to The Associated Press on September 4 that "even if your passport expires, you you should not return to your homeland if you are at risk of persecution".
Opponents and activists say these new measures are an acceleration of the Lukashenko regime's efforts to arrest opponents. Detention of Belarusians who have lived abroad and returned home has increased this year, they say.
The court in Minsk sentences the opposition leader to 15 years in prison
Activists predict that this could lead to more Belarusians applying for asylum or new passports in their countries of residence, or perhaps opting for the "new national passport" recently unveiled by the Belarusian opposition-in-exile, which it is not yet recognized internationally, however.
The punishment of Lukashenko's latest decision, swift and great
"The announcement of plans to suspend passport services for Belarusians living abroad is another repressive measure to control and restrict them," the United States Embassy in Belarus said on X, the social network known as Twitter. before.
"This latest draconian decision by the Government of Belarus is retaliation against its critics in exile," said Anastassia Kruope, Europe and Central Asia researcher at Human Rights Watch (HRW).
“Ata që detyrohen të kthehen në shtet për të marrë dokumente themelore do të jenë në rrezik për t’u arrestuar dhe përndjekur politikisht”.
Andrey Sharenda dhe djali i tij Stakh. Fotografi e realizuar më 2017. Andrey tha se po mundohet të krijojë një normalitet për fëmijët e tij, pasi nëna e tyre, politikania opozitare, Palina Sharenda-Panasyuk, gjendet në burg në Bjellorusi.
Bjellorusët vihen në rrezik
Sipas dekretit të Lukashenkas, nga tani pasaporta mund të vazhdohet vetëm në vendin ku zotëruesi i saj ishte regjistruar si banor brenda Bjellorusisë. Deri tani, bjellorusët mërgimtarë kanë mundur të marrin pasaporte të reja apo t’i vazhdojnë ato në ambasadat bjelloruse jashtë vendit.
“Mbyllja e shërbimeve konsullore tani i vë bjellorusët në pozitë të pasigurt. Nëse nuk kthehen në Bjellorusi për t’i vazhduar pasaportat e skaduara, ata mund të mbesin pa dokument themelor identifikimi dhe nuk do të jenë në gjendje të kenë qasje në një varg shërbimesh thelbësore në vendet ku jetojnë”, shkroi Hanna Liubokova, hulumtuese jorezidente në Këshillin Atlantik.
“Megjithatë, nëse kthehen në Bjellorusi mund të arrestohen apo ndiqen penalisht në lidhje me përfshirjen e mëhershme në protestat kundër regjimit”.
Për shembull, nëse një bjellorus jashtë vendit dëshiron ta shesë pronën e vet në atdhe përmes një personi të tretë, dhe i duhet ta autorizojë një avokat, ai mund ta bëjë këtë vetëm brenda Bjellorusisë, tha për Radion Evropa e Lirë Krystsina Rykhter, këshilltare ligjore e Tsikhanouskayas.
Autoritetet në Bjellorusi ia shesin në ankand banesën lideres së opozitës
“E njëjta vlen për noterinë dhe regjistrimin shtetëror të kontratave për patundshmërinë dhe automjetet”, shtoi ajo.
Nuk ka shifra të besueshme për numrin e saktë të bjellorusëve të larguar nga vendi që nga zgjedhjet e njollosura presidenciale më 2020.
Një hulumtim i Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës tregon se hiç më pak se 500 mijë bjellorusë mund të jenë zhvendosur jashtë vendit gjatë asaj kohe.
Minski ka nisur tashmë luftën kundër bjellorusëve të kthyer
Hiç më pak se 100 bjellorusë, të cilët po jetonin jashtë vendit si mërgimtarë, janë arrestuar deri tani këtë vit në çastin që janë kthyer në Bjellorusi, sipas Vyansa, të cilën e kishte quajtur “terroriste” qeveria e Lukashenkas në gusht.
“Shifrat janë të përafërta, sepse ne zakonisht mësojmë për raste të arrestimeve masive, siç ishte rasti i qershorit kur rreth 40 njerëz u arrestuan. Apo ne mësojmë edhe për raste të arrestimeve në lidhje me raste penale”, tha për Current Time, Svytalana Golovneva, avokate e Vyasnas.
Veranika Kazak ishte arrestuar nga forcat e sigurisë së Bjellorusisë më 25 gusht, pasi ishte kthyer nga Italia, ku kishte banuar për disa vite, raportoi Current Time. Më të mbërritur, ajo ishte thirrur nga policia në Minsk për t’u marrë në pyetje për komentet që i kishte postuar në rrjetet sociale. Tani nuk dihet vendndodhja e saj. Sipas Vyasnas, një rast i paspecifikuar penal është hapur ndaj Kazakut.
Dy figura të opozitës bjelloruse dënohen me burgime të gjata
Bjellorusët e rikthyer janë përballur me kontrolle më të mëdha në kufi tash e tre muaj, sipas aktivistëve. Zyrtarët e sigurisë shpesh ua kontrollojnë telefonat mobilë, apo edhe i pyesin nëse kishin marrë pjesë në ndonjërën prej protestave pas zgjedhjeve të 2020-ës, e madje edhe për mendimet e tyre rreth pushtimit të Ukrainës nga Rusia.
Rusia e ka përdorur Bjellorusinë si platformë për nisjen e pushtimit të Ukrainës në shkurt 2022. Shumë prej 30 mijë trupave ruse të vendosura në Bjellorusi e kaluan vrullshëm kufirin me Ukrainën, por u zmbrapsën menjëherë.
Rrugët e rikthimit në shtëpi po mbyllen
Për shumë bjellorusë rikthimi në shtëpi nuk është patjetër detyrë e lehtë.
Fluturimet nga vendet evropiane në Bjellorusi dhe anasjelltas janë kufizuar skajshëm qëkur Bashkimi Evropian vendosi ndalesa për fluturimet dhe aeroportet, pasi Bjellorusia e kishte sajuar një kërcënim me bombë për ta kthyer një aeroplan ndërkombëtar me të cilin po fluturonte bllogeri Raman Pratasevich dhe e dashura e tij në maj 2021.
Ales Pushkin, artisti që e sfidoi liderin bjellorus Alyaksandr Lukashenka
Për ata që duan të kthehen në shtëpi përmes rrugëve tokësore, mundësitë janë duke u kufizuar, pasi vendet që kufizohen me Bjellorusinë po i mbyllin pikat e kalimit kufitar për shkak të krizës së vazhdueshme të sigurisë dhe me emigrantë, bashkë me tensionet e rritura me Minskun.
Polonia i ka mbyllur të gjitha pikat kufitare, përveç njërës, me Bjellorusinë gjatë këtij viti, pas burgosjes së një gazetari me prejardhje polake dhe përjashtimit të diplomatëve polakë. Lituania, po ashtu, i ka mbyllur dy nga gjashtë pikat e kalimit kufitar.
Më 28 gusht, Polonia dhe të gjitha tri shtetet baltike u zotuan se do t’i mbyllin plotësisht kufijtë me Bjellorusinë në rast të ndonjë “incidenti kritik”, që do të përfshinte mercenarët nga grupi rus, Wagner, tha ministri i Brendshëm i Polonisë, Mariusz Kaminski, sipas Reuters.
Polonia dhe vendet baltike i kërkojnë Bjellorusisë t’i dëbojë luftëtarët rusë
Anëtaret e BE-së dhe NATO-s, Letonia, Lituania dhe Polonia, të cilat ndajnë kufirin me Bjellorusinë, ndihet tejet të shqetësuara për sigurinë kufitare qëkur qindra mercenarë të Wagnerit të regjur nga betejat, mbërritën në Bjellorusi me ftesë të Lukashenkas, pasi iu dështoi kryengritja e nisur në Rusi.
Në shkurt, Qeveria e Lukashenkas e themeloi një komision gjoja për t’i ndihmuar bjellorusët që kanë mëdyshje se atë kthehen në shtëpi, duke iu ofruar atyre të dhëna praktike, përfshirë nëse urdhërarrestet i presin ata në shtëpi.
Kritikët frikësohen se komisioni është thjesht një tjetër mjet për t’i gjetur kundërshtarët e Lukashenkas – diçka për të cilën edhe ai vetë aludoi më 6 shkurt.
“Ne nuk duhet t’i kërkojmë vetëm ata të ashtuquajturës opozitë në mërgim. Mund të ketë të tjerë. Ata e kuptojnë shumë mirë se ne do t’i gjejmë gjithsesi. Dikush do të aplikojë në komision. Me komision do të zgjidhni gjithçka”, tha Lukashenka asokohe.
Për bjellorusët e vetëdijshëm nga rreziku për arrestim, opozita e organizuar jashtë vendit shpreson se ata do të zgjedhin versionin e tyre të dokumentit të njëjtë. Anëtarët e opozitës bjelloruse që kanë ikur në mërgim shpalosën një “pasaportë të re kombëtare” alternative më 6 gusht.
Valer Kavaleuski nga grupi Kabineti i Bashkuar në detyrë i Bjellorusisë, tha në një konferencë në Varshavë se bisedimet me Bashkimin Evropian për njohjen e kësaj pasaporte kanë nisur tashmë.
It is unclear whether the international community or the Belarusians will choose this. Many analysts, however, predict an increase in the number of Belarusians who will either seek asylum abroad or apply for citizenship in the foreign countries where they live. /REL
Lini një Përgjigje