FLASH
Shkruar nga Matthias Rub
Italians vote on March 22 for a deep reform of the judicial system, which supporters see as a necessary modernization, while the opposition warns of a risk to the independence of the judiciary...
On March 22, Italians will vote on a reform of the justice system. The result is still completely open. But a lot is at stake, above all for Giorgia Meloni. The 49-year-old prime minister, leader of the right-wing conservative Brothers of Italy party, has been leading a coalition with the Lega, the right-wing nationalist party of Transport Minister Matteo Salvini, and Forza Italia of Foreign Minister Antonio Tajani since October 2022.
In Italy's volatile politics, Meloni has achieved a rare feat: immediately after taking power, she became the second-longest-serving prime minister since World War II. Only Silvio Berlusconi has held office longer without interruption, but it took him two attempts to achieve that.
On the international stage, Meloni cuts a “beautiful figure.” In Brussels and Washington, in New Delhi and Addis Ababa, she is regarded as a reliable partner. At home, she is more secure in power than most heads of government in the main EU states. Together with President Sergio Mattarella, Meloni tops the list of the most popular politicians in Italy. In the fall of 2027, she intends to run for a second term.
The referendum on judicial reform is by far its biggest challenge in domestic politics. In this popular vote, citizens must express their opinion on “the rules for the organization of courts and the creation of a disciplinary court.” This is what will be written on the ballot. This sounds like a technical and minor political issue.
In fact, it is the most important reform, and one that has been strongly opposed by the left-wing opposition parties, since the center-right coalition came to power three and a half years ago. The justice reform was approved by both houses of parliament at the end of October. Since the reform also includes the amendment of 5 articles of the Constitution, the law must be finally approved by the people in a referendum.
Only 4 out of 10 Italians trust justice
There is no debate about the fact that the justice system in Italy is dysfunctional and, above all, very slow. In civil proceedings it takes up to seven years for a final decision, while in criminal proceedings it takes an average of eight years. In administrative courts it takes more than five years for a decision in the last instance.
Currently, around 4.5 million processes are under review, of which almost 1.5 million are criminal processes.
Shumë procese përfundojnë pa vendim për shkak të skadimit të afatit të parashkrimit. Ekonomia italiane humb çdo vit deri në 1% të rritjes ekonomike, sepse pasiguria juridike i tremb investitorët vendas dhe të huaj. Vetëm katër nga dhjetë italianë kanë besim në drejtësinë e vendit të tyre.
Kësaj i shtohet edhe pakënaqësia e shumë konservatorëve ndaj aktivizmit politik të ashtuquajturve “mantelë të kuq”, siç quhen shpesh gjyqtarët e majtë. Silvio Berlusconi e konsideronte veten viktimën më të njohur të një gjuetie politike shtrigash nga prokurorë dhe gjyqtarë të majtë.
Berlusconi, i cili vdiq në qershor 2023 në moshën 86-vjeçare, u përball me rreth tre dhjetëra procese. Një vendim penal përfundimtar pati vetëm në një rast, shumë kohë pasi ishte larguar nga politika, për një shkelje tatimore.
Në sytë e prokurorëve ai ishte një shkelës ligji që duhej të kishte kaluar shumë vite në burg. Në sytë e votuesve të tij ai ishte një vizionar politik që duhej të drejtonte vendin për shumë vite.
A ishin votuesit e Berlusconit të verbër dhe nuk panë pas politikanit një mashtrues? Apo ishin prokurorët të verbuar dhe në themeluesin e populizmit konservator panë vetëm një fajtor?
Pra, a ka diçka të vërtetë në akuzën për “lawfare”, domethënë përdorimin e pushtetit gjyqësor për qëllime politike? Apo Meloni po përpiqet të realizojë atë që mentori i saj Berlusconi nuk arriti: ta vendosë drejtësinë nën kontrollin e politikës?
A e korrigjon reforma e Melonit diçka që ka shkuar keq për dekada në demokracinë italiane? Apo, përkundrazi, ajo rrezikon të minojë ndarjen e pushteteve dhe pavarësinë e gjyqësorit?
Shkurtim i proceseve me 40 për qind?
Thelbi i reformës së drejtësisë janë dy elemente.
Së pari, ndarja e karrierës së prokurorëve dhe gjyqtarëve. Deri tani juristët italianë mund të kalonin gjatë karrierës nga prokuroria në gjykatë dhe anasjelltas. Në të ardhmen ata duhet të zgjedhin që në fillim të karrierës një nga këto dy drejtime.
Së dyti, ndarja e organit të përbashkët të vetëqeverisjes së gjyqtarëve dhe prokurorëve në dy institucione të veçanta. Përbërja e tyre nuk do të vendoset më nga zgjedhjet e brendshme të gjyqtarëve dhe prokurorëve, si deri tani. Në vend të kësaj parlamenti do të hartojë lista kandidatësh, nga të cilat anëtarët do të përzgjidhen me short.
Edhe anëtarët e gjykatës disiplinore, që është përgjegjëse për gjyqtarët dhe prokurorët, do të zgjidhen me short.
Si përfitim shtesë të reformës strukturore, qeveria premton shkurtimin e kohëzgjatjes së proceseve civile dhe penale me 40 për qind deri në vitin 2030.
Ministri i Drejtësisë Carlo Nordio, arkitekti i reformës dhe një bashkëpunëtor i ngushtë i Melonit, e justifikoi procedurën e shortit duke thënë se vetëm kështu mund të thyhen “strukturat e ngjashme me mafian” që prej vitesh kanë ndikuar zgjedhjet në organet e vetëqeverisjes së drejtësisë.
Nordio kujtoi se vetë hetuesi i njohur antimafia Nino Di Matteo kishte krahasuar vite më parë rrjetet e ndikimit brenda këtyre organeve me mafian. Di Matteo, nga Palermo, jeton nën mbrojtje policore që nga viti 1993 për shkak të kërcënimeve nga Cosa Nostra. Ai ka kundërshtuar përdorimin politik të deklaratave të tij nga Nordio dhe ka njoftuar se në referendum do të votojë kundër.
Argumenti i mafias
Për kundërshtarët e reformës, pikërisht lufta kundër krimit të organizuar është një arsye kryesore për ta refuzuar atë. Ata dyshojnë se në të ardhmen politikanë të lidhur me mafian mund të sigurojnë vendosjen e prokurorëve të butë dhe gjyqtarëve të bindur në gjykatat kyçe.
Nicola Gratteri, një nga figurat kryesore të fushatës kundër reformës, ka luftuar për shumë vite kundër mafias kalabreze ’Ndrangheta si prokuror në Catanzaro dhe që nga viti 2023 është prokuror i përgjithshëm në Napoli. Edhe ai jeton nën mbrojtje policore.
Gratteri deklaron se në Kalabri për reformën do të votonin vetëm “mafiozët, të pandehurit dhe të akuzuarit, si edhe masonë të devijuar dhe drejtues të dyshimtë”.
Sipas tij, ata duhet të kenë frikë nga drejtësia në formën aktuale, por jo nga një sistem i reformuar sipas planeve të qeverisë. Ministri i Drejtësisë Nordio i ka quajtur këto deklarata “të çmendura” dhe ka siguruar se pavarësia e drejtësisë nuk do të kufizohet në asnjë mënyrë.
Përplasja për migracionin
Lufta e Melonit për reformën e drejtësisë ka edhe një dimension tjetër. Ajo akuzon disa gjyqtarë se po pengojnë politikën e saj të migracionit për arsye ideologjike.
Qendrat italiane të pritjes dhe deportimit në Shqipërinë veriore kanë qëndruar bosh për më shumë se një vit e gjysmë, sepse disa gjyqtarë italianë dhe europianë kanë vendosur që azilkërkuesit e transferuar atje të kthehen në Itali.
Së fundmi, një gjyqtar në Romë urdhëroi Ministrinë e Brendshme të paguajë 700 euro dëmshpërblim për një shtetas algjerian që qëndron ilegalisht prej vitesh në Itali dhe që pas 23 veprash penale duhej të ishte deportuar në vendin e tij, përmes kampit të deportimit në Shqipëri dhe jo drejtpërdrejt nga Italia.
Po ashtu, një gjykatë në Palermo vendosi që shteti italian t’i paguajë 76 mijë euro organizatës gjermane të ndihmës Sea-Watch. Arsyeja ishte ndalimi i anijes së saj të shpëtimit me rreth 40 migrantë në bord, e cila në verën e vitit 2019 kishte hyrë në portin e Lampedusës pavarësisht ndalimit nga Roma.
Meloni u shpreh “pa fjalë” për këto vendime, duke thënë se gjyqtarët po sabotojnë luftën kundër migracionit ilegal, po minojnë shtetin ligjor dhe po injorojnë vullnetin e popullit të shprehur në zgjedhje demokratike.
Dy politikanët më të pëlqyer në anë të kundërta
Ky është thelbi i vërtetë i debatit për reformën e drejtësisë: marrëdhënia mes politikës dhe drejtësisë, mes ekzekutivit dhe legjislativit nga njëra anë dhe gjyqësorit nga ana tjetër.
Meloni and her center-right coalition want the courts to stop blocking laws they don't like for political reasons. Left-wing opposition parties, on the other hand, see the reform as a threat to the independence of the third estate and a step towards authoritarian structures.
The main protagonists of this confrontation are the two most popular politicians in Italy.
On one side is Giorgia Meloni, who openly fights for reform but does not link her political future to the referendum result.
On the other side is President Sergio Mattarella, an 84-year-old white-haired Sicilian with a long political career. He has been president of the Republic of Italy for eleven years and during his term has seen five prime ministers take office and four of them leave quickly.
The president's role is largely representative, and Mattarella usually remains politically neutral. But he has been visibly involved in the debate on judicial reform.
The lawyer has waged a kind of silent campaign in support of the anti-reform camp, supporting judges and prosecutors with symbolic gestures. He recently visited for the first time during his term the High Judicial Council, the self-governing body of judges and prosecutors, which the president formally chairs but usually does not attend its meetings.
Mattarella's visit to this powerful institution - which according to the reform should be divided into two bodies - and the assessment of its merits constitute in practice an argument by the president for the council to remain in its current form.
Within two weeks, Italian voters will make the final decision. /Adapted from FAZ /
Lini një Përgjigje